شاید بتوان تورم را مهمترین شاخص حال حاضر اقتصاد ایران تلقی کرد. ایرانیان صبح و شب و ظهر و عصر مدام در فکر تغییرات قیمت اقلام و کالاهای مختلف و در واقع تامین معیشت درخور برای خود هستند. با اینحال اعداد و ارقامی که به خصوص بعد از اصلاحات مربوط به ارز ترجیحی در دی سال 1404 توسط نهادهای آماری از جمله بانک مرکزی و مرکز آمار اعلام شده نشان میدهد که روند تورم افزایشی و اندازه سفرهها کاهشی است. در نتیجه اگر شهروندان ایرانی انتظار کنترل تورم و البته ایجاد محیطی مناسب جهت کسب درآمد و دستمزد را از سیاستگذار دارند، این انتظار نه تنها به حق بلکه کاملا ضروری است. بنابر نظر کارشناسان کاهش کسری بودجه دولت و کنترل رشد نقدینگی راهحل پایدار بحران تورم در اقتصاد ایران تلقی میشود.
کنترل تورم و کشیدن افسار آن بدون مراجعه به اعداد مربوط به این شاخص امری اگر نگوییم ناممکن اما بسیار محال است. از همینرو ارزیابی برآوردهای تورمی و تحلیل روند شاخصها از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین در این گزارش سعی شده به صورت کلی و البته به شکلی مختصر به جدیدترین دادههای تورم که توسط مرکز آمار در مرداد سال 1405 اعلام شده پرداخته شود.
افزایش سه شاخص تورم در مرداد 1405
قیمت یک سبد مشخص از کالا و خدمات در مرداد سال جاری 3.4 درصد نسبت به تیرماه افزایش یافته است؛ بنابراین به بیان دیگر تورم ماهانه که در تیرماه 3.1 درصد بوده، در مرداد به 3.4 درصد افزایش یافته است. این شاخص به گواه بانک مرکزی نیز در مناطق شهری از 3.6 درصد به 3.7 درصد رسیده که باز هم نمایانگر افزایش تورم است.
به همین ترتیب تورم نقطه به نقطه که تغییرات شاخص قیمت مصرفکننده در یک ماه نسبت به ماه مشابه در سال گذشته را اندازهگیری میکند، در مرداد معادل 89 درصد برآورد شده که در مقایسه با تیرماه 1.1 واحد درصد بالاتر رفته است. امری که در دادههای بانک مرکزی نیز قابل مشاهده است؛ تورم نقطه به نقطه اعلامی بانک مرکزی در شهرها از 83.9 درصد به 84.4 درصد افزایش پیدا کرده است.
در نهایت نیز متوسط شاخص قیمت مصرفکننده در 12 ماه منتهی به مرداد 1405 یعنی همان تورم سالانه معدل 69.9 درصد برآورد شده است. این شاخص در تیرماه معادل 66 درصد بوده است. همچنین در این بازه زمانی طبق آمار بانک مرکزی تورم سالانه از 61.4 درصد به 65.1 درصد افزایش یافته است.
در این بین شاید مقایسه مرداد نسبت به تیر شاید نتواند دید مطلوبی از شرایط کلی تورم ارائه دهد و از همینرو مطالعه و بررسی روند تورم در این زمینه کمککننده است. اگر دادههای تورم را از سال 1392 در نظر بگیریم، تورم نقطه به نقطه و سالانهای که توسط مرکز آمار در مرداد امسال اعلام شده حاکی از آن است که این شاخص به بالاترین مقدار تاریخی رسیده است. به گواه آمار این تورم حتی از بعد از پایان جنگ جهانی دوم نیز بیسابقه محسوب میشود.
جزئیات تورم مرداد 1405
فارغ از اینکه رقم کلی تورم چه عددی است، آنچه که به ما در رسیدن به ارزیابی دقیقتر یاری میرساند، اجزای تورم است. برای محاسبه تورم از اقلام و اجزای زیادی استفاده میشود که از آنها به عنوان گروههای کلی و اصلی یاد میشود. بررسیها نشان میدهد که تورم ماهانه گروه ارتباطات در مرداد 1405 معادل 6.7 درصد بوده که بالاترین میزان بین سایر گروهها به حساب میآید. بعد از ارتباطات نیز مبلمان و لوازم خانگی و هتل و رستوران بیشترین تورم را تجربه کردهاند. در مقابل گروههای بهداشت و درمان، دخانیات و آموزش پایینترین تورم را در مرداد داشتهاند. آموزش با تورم ماهانهای به میزان 1.4 درصد در مرداد کمترین تورم را به خود اختصاص داده است. از طرف دیگر تورم اقلام خوراکی و آشامیدنی نیز بالاتر از تورم ماهانه کل کشور به ثبت رسیده است.
با توجه به اینکه اقلام خوراکی در سفره اقشار آسیبپذیر و فقیرتر نقش مهمتری دارند، بررسی تورم این اقلام از اهمیت بالایی برخوردار است. تورم ماهانه سبزیجات با رقم 9.3 درصد بالاترین تورم را در بین خوراکیها داشته و در مقابل تورم گوشت قرمز و گوشت ماکیان نیز با یک درصد کمترین تورم را در بین خوراکیها تجربه کرده است.
وضعیت تورم در دهکها و استانهای مختلف
زمانی که از فقیرترین فرد جامعه 10 درصد، 10 درصد جلو برویم و به ثروتمندترین فرد برسیم، کل مردم به 10 گروه تقسیم میشوند که به این گروهها دهک گفته میشود. در مرداد امسال تورم دهکها مطابق با ماههای گذشته در اقشار فقیرتر بیشتر از اقشار برخوردارتر بوده است. به بیان دقیقتر تورم ماهانه دهک اول معادل 3.9 درصد بوده، درحالی که تورم ماهانه دهک دهم به عنوان ثروتمندترین افراد برابر با 3.1 درصد محاسبه شده است. نیروی تورمی که موجب فشار بیشتر تورمی به اقشار فقیرتر شده ناشی از افزایش قیمتهای خوراکیها است. چرا که خوراکیها اهمیت زیادی در سبد خانوارهای کمتر برخوردار دارند و این افراد وزن بالاتری به خوراکیها در مصرف روزانه خود میدهند.
همچین در میان استانها نیز بالاترین تورم ماهانه در مرداد 1405 به مازندران رسیده و رتبههای بعدی استانهای ایلام و هرمزگان هستند. در انتهای جدول تورم استانی نیز چهارمحال و بختیاری، قزوین و سمنان قرار گرفتهاند. استان تهران نیز در شاخص تورم ماهانه در میانههای جدول جای گرفته است.
