اکوایران: رابطه میان شروع سال تحصیلی و قیمت تاکسی اینترنتی به ساعت سفر وابسته است و افزایش قیمت پس از آغاز سال تحصیلی در همه ساعات با شدت یکسان مشاهده نمی‌شود.

بررسی داده‌های قیمت تاکسی اینترنتی نشان می‌دهد شروع سال تحصیلی جدید با افزایش قیمت همراه بوده است؛ با این حال، شدت این تغییر در ساعات مختلف روز یکسان نیست. برآورد رگرسیونی انجام‌شده روی ۸۱۰ مشاهده نشان می‌دهد اثر شروع سال تحصیلی در ساعت مرجع که 7 صبح در نظر گرفته شده حدود ۲۶ هزار و 600 تومان بوده، اما این اثر در ساعت ۱۲ ظهر و ۱۷ عصر به‌طور محسوسی کاهش پیدا کرده است.

160705

در این برآورد، علاوه بر وضعیت شروع سال تحصیلی، زمان سفر و مسیر سفر نیز در مدل کنترل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد قیمت سفر در ساعت ۱۲ ظهر، به‌طور متوسط حدود ۲۴ هزار و 600 تومان بیشتر از ساعت مرجع بوده است. این اختلاف در ساعت ۱۷عصر به حدود ۵۲ هزار و 800 تومان می‌رسد. به این ترتیب، زمان سفر یکی از عوامل مهم توضیح‌دهنده تفاوت قیمت تاکسی اینترنتی در داده‌های مورد بررسی است.

با این حال، نکته مهم‌تر به تعامل میان شروع سال تحصیلی و زمان سفر مربوط می‌شود. ضریب تعامل شروع سال تحصیلی با ساعت ۱۲ منفی و معادل ۲۱ هزار و 300 تومان است. بنابراین اثر خالص شروع سال تحصیلی در ساعت ۱۲، با جمع ضریب اصلی و ضریب تعامل، حدود ۵ هزار و 300 تومان برآورد می‌شود. به همین ترتیب، ضریب تعامل شروع سال تحصیلی با ساعت ۱۷ منفی ۲۴ هزار و 200 تومان است و اثر خالص شروع سال تحصیلی در این ساعت به حدود ۲ هزار و 500 تومان می‌رسد.

به بیان دیگر، داده‌ها نشان می‌دهند شروع سال تحصیلی لزوما به یک افزایش یکنواخت در قیمت تاکسی اینترنتی در تمام ساعات روز منجر نشده است. در ساعت مرجع(7 صبح)، افزایش قیمت حدود ۲۶ هزار و 600 تومان برآورد شده، اما این افزایش در ظهر به حدود 5 هزار و 300 تومان و در ساعت ۱۷ به حدود ۲ هزار و 500 تومان کاهش می‌یابد. معناداری آماری ضرایب تعامل نیز نشان می‌دهد تفاوت اثر شروع سال تحصیلی میان این ساعات قابل توجه است.

160705

اگر متغیر وابسته یعنی قیمت تاکسی اینترنتی را به صورت لگاریتمی در نظر بگیریم تا از پراکندگی داده‌ها کاسته شود، ضریب «سال تحصیلی جدید» نشان می‌دهد که در ساعت پایه، قیمت سفر همزمان با شروع سال تحصیلی جدید 20 درصد بالاتر رفته است. البته این افزایش در ساعات مختلف متفاوت است. به‌طوری که در ساعت 12 ظهر، با در نظر گرفتن ضریب تعاملی، افزایش قیمت تاکسی اینترنتی به حدود 3.7 درصد می‌رسد و در ساعت 17 عصر اثر شروع سال تحصیلی جدید تقریبا صفر می‌شود. بنابراین نتایج نشان می‌دهد اثر افزایشی شروع سال تحصیلی بر قیمت سفر عمدتا در ساعت 7 صبح که به عنوان ساعت مرجع در نظر گرفته شده مشاهده می‌شود و با ورود به ساعات 12 ظهر و 17 به شدت تضعیف می‌شود.

در مجموع، مدل برآوردشده با قیمت مطلق تاکسی اینترنتی حدود ۷۸.۸ درصد از تغییرات قیمت مشاهده‌شده و مدل برآورد شده با لگاریتم قیمت حدود 86 درصد تغییرات را توضیح می‌دهد. البته این نتایج به معنای اثبات رابطه علّی نیست؛ چرا که عواملی مانند ترافیک، میزان تقاضا، عرضه رانندگان، روز هفته و شرایط جوی نیز می‌توانند بر قیمت تاکسی اینترنتی اثرگذار باشند و در صورت کنترل نشدن، بخشی از تغییرات مشاهده‌شده را توضیح دهند.

بنابراین، مهم‌ترین یافته این بررسی آن است که رابطه میان شروع سال تحصیلی و قیمت تاکسی اینترنتی به ساعت سفر وابسته است و افزایش قیمت پس از آغاز سال تحصیلی در همه ساعات با شدت یکسان مشاهده نمی‌شود.