روزنامهنگار سرویس اقتصاد کلان اکوایران
سال ۱۴۰۴ برای اقتصاد ایران، سال بقا بود نه رشد. ایرانیان سال را در حالی آغاز کردند که کمتر کسی تصور میکرد کشور در طول یک سال، دو جنگ بزرگ، ماهها نااطمینانی سیاسی و شوکهای متعدد اقتصادی را تجربه کند. اما پیامد این تحولات در نهایت خود را در مهمترین شاخص اقتصاد کلان نشان داد: رشد اقتصادی.
پس از دستیابی ایران و آمریکا به یک تفاهم اولیه و آغاز یک بازه ۶۰ روزه برای رسیدن به توافقی جامعتر، بار دیگر نگاهها به آینده اقتصاد ایران دوخته شده است. بازاری که سالها با تحریم، نااطمینانی، افت سرمایهگذاری و رشد اقتصادی ضعیف دستوپنجه نرم کرده، حالا با یک پرسش کلیدی روبهروست: آیا این توافق میتواند به یک نقطه عطف اقتصادی تبدیل شود یا تنها یک آرامش موقت روانی خواهد بود؟
تازهترین آمارهای سازمان امور مالیاتی از یک تحول نگرانکننده در وضعیت مالی دولت حکایت دارد؛ جایی که درآمدهای مالیاتی در دو ماه نخست سال ۱۴۰۵ نهتنها رشد نکرده، بلکه پس از تعدیل اثر تورم، حدود ۶۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش یافته است. این اتفاق در شرایطی رخ میدهد که دولت طی سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود به درآمدهای نفتی را کاهش داده و سهم مالیات را در تامین منابع بودجه افزایش دهد.
اکوایران: بارها شده که یک سیاستمدار یا بوروکرات در رسانهها صحبت از طرحی کند که قرار است دولت آن را به مرحله اجرا برساند. او با چنان ذوق و شوقی این برنامه را تبلیغ و در بوق و کرنا میکند که مردم اغلب فکر میکنند احتمالا معجزهای در راه است. اما در بیشتر موارد نتیجه آن چیزی نیست که تصور میشد. اما چرا این اتفاق میافتد؟
اکوایران: مناقشه میان پل کروگمن و منتقدان اروپایی او تنها یک اختلاف فنی درباره نحوه محاسبه بهرهوری نیست. این جدال در لایهای عمیقتر، بازتاب دو نگاه متفاوت به ماهیت شاخصهای کلان اقتصادی و توانایی آنها در بازنمایی واقعیت است؛ همان پرسشی که فریدریش هایک دههها پیش در نقد رویکردهای کلگرایانه اقتصاد مطرح کرده بود.
بررسیهای اخیر تیم تحلیل داده «دنیای اقتصاد» نشان میدهد هزینه یک سبد معیشتی متشکل از اقلام خوراکی در هفته گذشته برای هر نفر به بیش از ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است. این رقم نسبت به هفته قبل حدود ۶.۳ درصد افزایش داشته است.
شاخص محیط کسبوکار نشان میدهد فعالیت اقتصادی در ایران در زمستان سال گذشته به یکی از دشوارترین سطوح خود در سالهای اخیر رسیده و بنگاهها فقط با یکسوم ظرفیت واقعی خود فعالیت کردهاند.
نخستین حراج اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۵ پس از حدود سه ماه و نیم تأخیر برگزار شد؛ اما آنچه بیش از زمان برگزاری این حراج توجه فعالان بازار را جلب کرد، نرخهای بازدهی بود که برای اوراق دولتی کشف شد. بر اساس نتایج منتشرشده از سوی بانک مرکزی، سرمایهگذاران برای خرید اوراق دولتی با سررسیدهای مختلف، بازدهی در محدوده ۳۸ تا ۴۰ درصد را مطالبه کردهاند؛ سطحی که فاصله معناداری با نرخ رسمی سود سپردههای بانکی دارد.
سبد معیشتی اکوایران در اردیبهشت ۱۴۰۵ به عددی رسیده که زنگ خطری جدی برای وضعیت معیشت خانوارها محسوب میشود. بر اساس محاسبات اکوایران، هزینه تأمین حداقل نیازهای غذایی یک فرد در ماه به ۷ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان رسیده است؛ رقمی که تنها در یک ماه بیش از ۷ درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۲۹ درصد افزایش یافته است.
اکوایران: مناقشه میان پل کروگمن و سه اقتصاددان برجسته اروپایی بر سر یک پرسش کلیدی شکل گرفته است: آیا رشد بالاتر بهرهوری در آمریکا به معنای افزایش فاصله اقتصادی با اروپاست؟ کروگمن پاسخ منفی میدهد و معتقد است شاخصهای رایج بهرهوری برای چنین نتیجهگیریای مناسب نیستند.
