تورم تولیدکننده در بخش خدمات و برق در تابستان ۱۴۰۵ با افزایش قابل‌توجهی همراه شده است. تازه‌ترین آمارها نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها در این دو بخش، به‌ویژه در مقایسه با فصل قبل، شتاب بیشتری گرفته است. به‌نظر می‌رسد افزایش تعرفه‌های دولتی و هزینه ارائه خدمات، در کنار آثار اقتصادی جنگ ۴۰روزه، تشدید انتظارات تورمی، رشد نقدینگی و مشکلات سمت عرضه ناشی از محاصره دریایی، از جمله عواملی هستند که به افزایش فشارهای تورمی در این بخش‌ها دامن زده‌اند.
بررسی روند تورم فصلی تولیدکننده برق نشان می‌دهد این شاخص در بهار ۱۴۰۵ به ۶۵.۷ درصد رسیده است. این رقم در مقایسه با زمستان 1404 افزایش چشمگیری داشته و یکی از بالاترین مقادیر ثبت‌شده در دوره مورد بررسی محسوب می‌شود. روند بلندمدت این شاخص نیز نشان می‌دهد تورم تولیدکننده برق در سال‌های گذشته نوسانات زیادی را تجربه کرده است. به‌طوری‌که در برخی مقاطع حتی مقادیر منفی را به ثبت رسانده، اما در سال‌های اخیر مسیر افزایشی آن شدت گرفته است. به‌خصوص در بهار ۱۴۰۵، جهش قابل‌توجهی در این شاخص مشاهده می‌شود.
وضعیت تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده برق نیز تصویر مشابهی دارد. این شاخص در تابستان امسال به ۱۱۱.۲ درصد رسیده که در مقایسه با فصل مشابه سال گذشته افزایش محسوسی را نشان می‌دهد. به بیان دیگر، هزینه تولیدکنندگان برق در تابستان 1405 نسبت به تابستان 1404 بیش از دو برابر شده است. بررسی روند این متغیر نشان می‌دهد تورم تولید نقطه‌به‌نقطه برق در سال‌های گذشته دوره‌های مختلفی از افزایش و کاهش را پشت سر گذاشته، اما در سال ۱۴۰۵ بار دیگر با شتاب زیادی افزایش یافته است. ثبت تورم سه‌رقمی در این بخش نشان‌دهنده فشار قابل‌توجه هزینه‌ها بر تولیدکنندگان برق است. افزایش تعرفه‌های مربوط به برق، وقوع فصل گرما، استهلاک زیرساخت‌های برقی و دیگر مشکلات این صنعت را می‌توان از دلایل افزایش تورم تولید برق برشمرد.
شتاب تورم در بخش خدمات
در بخش خدمات نیز روند تورم تولیدکننده افزایشی بوده است. براساس آمارهای مرکز آمار، تورم فصلی تولیدکننده خدمات در بهار ۱۴۰۵ به ۱۶.۹ درصد رسیده است. این شاخص در فصل تابستان نیز در سطح بالایی قرار داشت، اما در مقایسه با بهار کاهش یافت. مقایسه روند بلندمدت این متغیر نشان می‌دهد تورم فصلی خدمات از ابتدای دوره مورد بررسی یعنی سال 1391 نوسانات زیادی داشته و در برخی مقاطع به سطوح پایین‌تری رسیده است. با این حال، از سال‌های اخیر روند کلی آن صعودی بوده و در بهار امسال به یکی از بالاترین مقادیر خود رسیده است.
تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده خدمات نیز در تابستان امسال به ۶۷.۵ درصد رسیده است. این رقم نشان می‌دهد قیمت خدمات ارائه‌شده از سوی تولیدکنندگان در مقایسه با تابستان سال گذشته به‌طور متوسط بیش از ۶۷ درصد افزایش یافته است. بررسی روند این شاخص حاکی از آن است که تورم نقطه‌به‌نقطه خدمات در سال‌های گذشته نیز روندی صعودی داشته اما در ماه‌های اخیر این روند تشدید شده است.
در توضیح عوامل اثرگذار بر افزایش تورم خدمات و برق می‌توان به چند متغیر مهم اشاره کرد. نخست، افزایش تعرفه‌های دولتی است که به‌صورت مستقیم هزینه استفاده از برخی خدمات و همچنین هزینه فعالیت بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، جنگ ۴۰روزه و پیامدهای اقتصادی آن، فضای فعالیت تولیدکنندگان را با نااطمینانی بیشتری مواجه کرده است. در چنین شرایطی، افزایش انتظارات تورمی می‌تواند بنگاه‌ها را به تعدیل قیمت‌ها وادار کند. رشد نقدینگی نیز از مسیر افزایش تقاضای اسمی و فشار بر سطح عمومی قیمت‌ها، به تشدید تورم کمک می‌کند.
علاوه بر این، محاصره دریایی و اختلال در مسیرهای تأمین کالا و نهاده‌های موردنیاز بنگاه‌ها، مشکلات سمت عرضه را تشدید کرده است. این مسئله به‌ویژه برای بخش‌هایی که به تجهیزات، قطعات و نهاده‌های وارداتی وابستگی دارند، می‌تواند هزینه تمام‌شده ارائه خدمات را افزایش دهد. بنابراین، افزایش تورم تولیدکننده را نمی‌توان صرفا به رشد تقاضا نسبت داد و باید فشارهای هزینه‌ای و محدودیت‌های عرضه را نیز در تحلیل آن در نظر گرفت.
کدام خدمات بیشترین تورم را تجربه کردند؟
بررسی جزئی‌تر اجزای بخش خدمات نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها در تمام گروه‌ها به یک اندازه نبوده است. در مقایسه تورم نقطه‌به‌نقطه اجزای خدمات در بهار و تابستان ۱۴۰۵، گروه فعالیت‌های مربوط به تأمین جا و غذا با ثبت تورم ۱۰۴.۸ درصدی در تابستان، بیشترین میزان تورم را به خود اختصاص داده است. پس از آن، گروه تعمیر وسایل نقلیه موتوری و موتورسیکلت با تورم ۱۰۳.۶ درصدی و فعالیت‌های اداری و خدمات پشتیبانی با تورم ۹۴.۵ درصدی قرار دارند. همچنین گروه حمل‌ونقل و انبارداری با تورم ۹۰.۴ درصدی از دیگر بخش‌هایی است که افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها را تجربه کرده است. فاصله قابل‌توجه تورم تولید نقطه به نقطه تابستان و بهار در برخی اجزای خدمات نشان از آن دارد که تابستان امسال اتفاقاتی افتاده که تورم تولیدکننده را از روند معمول خود خارج کرده است. جنگ 40 روزه آمریکا و اسرائیل علیه ایران را می‌توان مهم‌ترین علتی دانست که سطوح تورم تولیدکننده را جابجا کرده است.
در سوی مقابل، فعالیت‌های بیمه با ثبت تورم ۳۳.۵ درصدی کمترین میزان تورم نقطه‌به‌نقطه را در میان اجزای خدمات داشته است. پس از آن، گروه فعالیت‌های مربوط به املاک و مستغلات با تورم ۳۸.۵ درصدی و فعالیت‌های مربوط به آب‌رسانی، مدیریت پسماند و فاضلاب با تورم 38.2 درصدی در زمره گروه‌های دارای تورم پایین‌تر قرار گرفته‌اند.
مقایسه این ارقام نشان می‌دهد دامنه تغییرات تورم میان گروه‌های مختلف خدماتی قابل‌توجه بوده است؛ به‌طوری‌که فاصله میان بالاترین و پایین‌ترین تورم نقطه‌به‌نقطه در این بخش به بیش از ۷۱ واحد درصد می‌رسد. این اختلاف بیانگر آن است که فشارهای هزینه‌ای و شرایط فعالیت اقتصادی، اثر یکسانی بر تمام زیرگروه‌های خدمات نداشته است. در مجموع، افزایش تورم تولیدکننده در بخش خدمات و برق نشان می‌دهد فشارهای قیمتی همچنان در بخش‌های مختلف اقتصاد حضور پررنگی دارند و افزایش هزینه تولید و ارائه خدمات می‌تواند در ادامه به افزایش قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان نیز منجر شود.
