اکوایران: در شرایطی که دسترسی به اعتبار بانکی برای بخش بزرگی از جامعه دشوار است، مدل «الان بخر، بعداً پرداخت کن» یا BNPL به یکی از مسیرهای تازه تأمین مالی خریدهای خرد در ایران تبدیل شده است. نفوذ پایین کارتهای اعتباری و محرومیت ۷۷ درصد از بزرگسالان از دریافت هرگونه وام یا اعتبار بانکی در سال ۲۰۲۴، زمینه رشد این ابزارهای نوین را فراهم کرده است.
بر اساس آمارهای منتشرشده تا پایان شهریورماه، سهم BNPL از خردهفروشی آنلاین کشور به ۱۷ درصد رسیده؛ در حالی که سهم آن در خریدهای حضوری هنوز کمتر از نیم درصد است. این فاصله، از ظرفیت قابلتوجه توسعه این خدمات در بازار خریدهای روزمره حکایت دارد.
مقیاس استفاده از این ابزار نیز بهسرعت در حال افزایش است. طی ۱۲ ماه منتهی به شهریور، ۱۷۵ میلیون سفارش اعتباری ثبت شده و میانگین سفارشهای روزانه در پایان تابستان از یک میلیون عبور کرده است. تعداد کاربران فعال ماهانه این صنعت نیز به ۴.۷ میلیون نفر رسیده است.
نکته مهم، تغییر شیوه اعتبارسنجی است. ۹۵ درصد کاربران هنگام ورود به این شبکه رتبه اعتباری بانکی نداشتهاند؛ با این حال، با اتکا به مدلهای دادهمحور سنجش ریسک، بیش از ۹۸.۵ درصد اقساط بازپرداخت شده و نرخ عدم بازپرداخت ۹۰ روزه زیر ۲ درصد باقی مانده است.
این شبکه اکنون بیش از ۷۴ هزار کسبوکار را در ۸۰۴ شهر پوشش میدهد؛ ۵۷ درصد سفارشها متعلق به کسبوکارهای کوچک و متوسط است و حدود ۲۱۴ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم از فعالیت آن پشتیبانی میشوند. BNPL دیگر فقط شیوهای تازه برای پرداخت نیست؛ بلکه به بخشی از زیرساخت نوظهور تأمین مالی خرد در اقتصاد ایران تبدیل شده است.