به گزارش اکوایران، بر اساس پیشنویس بیانیهای مشترک که رویترز به آن دست یافته، اتحادیه اروپا و ویتنام در حال نهاییسازی توافقی هستند که هدف آن تقویت همکاریهای دوجانبه در حوزه مواد معدنی حیاتی، نیمهرساناها و زیرساختهای ارتباطی، بهویژه شبکههای 5G «قابل اعتماد»، است. این بیانیه قرار است همزمان با ارتقای روابط دیپلماتیک دو طرف به بالاترین سطح، در روز پنجشنبه به امضا برسد.
امضای این سند همزمان با سفر آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، به هانوی و دیدار او با رهبران ویتنام انجام میشود؛ سفری که تنها چند روز پس از آن صورت میگیرد که حزب کمونیست حاکم، «تو لام» را بار دیگر بهعنوان عالیترین مقام سیاسی کشور ابقا کرد. با این توافق، اتحادیه اروپا در کنار ایالات متحده، چین و روسیه در بالاترین سطح روابط دیپلماتیک با ویتنام قرار میگیرد. توافق تجارت آزاد میان اتحادیه اروپا و ویتنام نیز از سال ۲۰۲۰ اجرایی شده است.
این سند هشتصفحهای که هنوز نهایی نشده و امکان اصلاح آن وجود دارد، اگرچه الزامآور نیست، اما از نظر سیاسی وزن بالایی دارد. در این بیانیه، دو طرف بر افزایش تجارت و سرمایهگذاری در بخشهای راهبردی تأکید کرده و حتی احتمال انتقال فناوریهای دفاعی از سوی اتحادیه اروپا به ویتنام را مطرح کردهاند؛ موضوعی که در چارچوب تلاش برای توسعه همکاری در حوزه شبکههای مخابراتی امن و قابل اعتماد مطرح میشود. این رویکرد در حالی اتخاذ شده که شرکتهای چینی طی سالهای اخیر در توسعه زیرساخت 5G ویتنام نقش فعالی داشتهاند.
شورای اروپا از اظهارنظر درباره این پیشنویس خودداری کرده و دولت ویتنام نیز به درخواست رویترز برای ارائه توضیح پاسخی نداده است.
تمرکز بر مواد معدنی حیاتی و نیمهرساناها
ویتنام از ذخایر قابلتوجه اما تا حد زیادی بهرهبردارینشده عناصر نادر خاکی و گالیوم برخوردار است؛ موادی که نقش کلیدی در صنایع پیشرفته دارند و زنجیره تأمین و پالایش جهانی آنها عمدتاً در اختیار چین است. دولت ویتنام پیشتر علاقه خود را به توسعه ظرفیت فرآوری این مواد اعلام کرده، اما کمبود فناوری، روند پیشرفت در این حوزه را کند کرده است.
در پیشنویس بیانیه آمده است که دو طرف قصد دارند تجارت و سرمایهگذاری در کالاها، خدمات و فناوریهایی را که از استخراج و فرآوری پایدار مواد معدنی حیاتی حمایت میکنند، گسترش دهند. ویتنام همچنین یکی از تأمینکنندگان مهم تنگستن، فلزی راهبردی برای صنایع دفاعی و الکترونیک، محسوب میشود؛ موضوعی که نگرانیهایی را در میان دیپلماتهای غربی درباره احتمال نفوذ بیشتر چین در معادن این کشور ایجاد کرده است.
نیمهرساناها نیز بهعنوان یکی دیگر از محورهای اصلی همکاری معرفی شدهاند. ویتنام هماکنون نقش مهمی در بستهبندی، آزمون و مونتاژ تراشهها دارد و شرکتهایی مانند اینتل و امکور تکنولوژی در این کشور فعال هستند. اوایل ماه جاری، ویتنام ساخت نخستین کارخانه تولید نیمهرسانای خود را آغاز کرد؛ اقدامی که میتواند جایگاه این کشور را در زنجیره جهانی تراشه تقویت کند.
علاوه بر این، برخی از تأمینکنندگان شرکت ASML، غول هلندی تولید تجهیزات ساخت تراشه، بخشی از تولید خود را به ویتنام منتقل کردهاند. دولت ویتنام اعلام کرده ASML در حال بررسی گسترش زنجیره تأمین و عرضه محصولات به مشتریان بالقوه در این کشور است.
5G، امنیت و زیرساخت
در حوزه ارتباطات، دو طرف توسعه «زیرساختهای ارتباطی قابل اعتماد» از جمله 5G و ارتباطات ماهوارهای را در اولویت قرار دادهاند. اگرچه شرکتهای اروپایی اریکسون و نوکیا در توسعه شبکه 5G ویتنام مشارکت دارند، اما هانوی در سال گذشته بخشی از قراردادهای اجرایی را به شرکتهای چینی از جمله هواوی واگذار کرد؛ تصمیمی که با وجود هشدارهای امنیتی کشورهای غربی اتخاذ شد.
بر اساس این سند، اتحادیه اروپا و ویتنام همچنین قصد دارند همکاریهای امنیتی خود را گسترش دهند و اتحادیه اروپا امکان انتقال فناوری و دانش فنی «غیرحساس» را بررسی خواهد کرد. سرمایهگذاری در زیرساختها، بهویژه پروژههای ریلی، یکی دیگر از محورهای مورد علاقه طرف اروپایی است؛ آن هم در شرایطی که ویتنام به دنبال اجرای پروژه عظیم شبکه ریلی پرسرعت سراسری، بزرگترین پروژه زیرساختی تاریخ این کشور، است.
پیامهای ژئوپلیتیکی
این بیانیه در عین حال حاوی پیامهای ژئوپلیتیکی روشنی است. آنتونیو کاستا در یادداشتی که توسط خبرگزاری دولتی ویتنام منتشر شد، نسبت به «اقدامات تجاری قهری» و «چالشها علیه حاکمیت و حقوق بینالملل» هشدار داده است.
پیشنویس سند بر حمایت از نظم بینالمللی مبتنی بر قواعد و تقویت سازمان تجارت جهانی تأکید دارد؛ آن هم در مقطعی که ایالات متحده با اعمال تعرفهها، نقش نهادهای چندجانبه را تضعیف کرده است. همچنین بر احترام به تمامیت ارضی کشورها و ضرورت دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار در اوکراین تأکید شده؛ موضوعی حساس با توجه به روابط نزدیک تاریخی ویتنام و روسیه.
در پایان، دو طرف توافق کردهاند امکان گسترش همکاریهای امنیتی دریایی را بررسی کرده و بر لزوم ثبات در دریای چین جنوبی تأکید کنند؛ منطقهای که ادعاهای ارضی چین در آن با منافع ویتنام در تعارض قرار دارد.
