منصور براتی، معاون پژوهشی مؤسسه کادراس و اسرائیل‌شناس، در نوزدهمین همایش ملی انجمن علوم سیاسی ایران، در نشستی که به همت مؤسسه کادراس برگزار شد، با اشاره به گسترش نقش گروه‌های فعال در جرایم سازمان‌یافته در ایران گفت: از حدود سال ۱۳۹۵ و به‌ویژه از سال ۱۳۹۷ به بعد، شاهد افزایش نقش‌آفرینی گروه‌های فعال در جرایم سازمان‌یافته در کشور بوده‌ایم.
براتی با بیان اینکه جرایم سازمان‌یافته در ذهنیت عمومی عمدتاً با جرایم اقتصادی و قاچاق کالا شناخته می‌شوند، اظهار کرد: وقتی از جرایم سازمان‌یافته صحبت می‌شود، معمولاً مجموعه‌ای از جرایم اقتصادی به ذهن می‌آید. در واقع، یکی از ملموس‌ترین مصادیق این جرایم برای مردم، ورود کالای قاچاق به کشور است؛ اما تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که فعالیت این گروه‌ها ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده و نقش آن‌ها در کشور پررنگ‌تر شده است.
وی با اشاره به تأثیر جنگ و فشارهای اقتصادی بر گسترش فعالیت‌های مجرمانه، تصریح کرد: برای بررسی اقتصاد جنگ و آثار جدی آن در جنگ دوم و پس از آن، باید به آسیب‌پذیری‌های ساختاری اقتصاد کشور توجه کرد. این آسیب‌پذیری‌ها بستر مؤثری برای تأثیرگذاری اقتصاد جنگ فراهم کرده‌اند.
معاون پژوهشی مؤسسه کادراس ادامه داد: از یک‌سو، فشارهای بیرونی، از جمله حمله به زیرساخت‌های انرژی و محاصره دریایی، و از سوی دیگر، ناترازی‌هایی که پیش از جنگ نیز وجود داشتند، بر این وضعیت اثر گذاشته‌اند. برای نمونه، پیش از جنگ نیز مصرف بنزین در کشور به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده بود، در حالی که میزان تولید حدود ۱۱۵ میلیون لیتر بود. این فاصله میان تولید و مصرف، یکی از مصادیق آسیب‌پذیری ساختاری در حوزه انرژی است.
براتی با اشاره به پیامدهای این شرایط گفت: مجموعه این فشارها و ناترازی‌ها به افزایش فعالیت‌های مجرمانه، از جمله قاچاق و احتکار، منجر شده است. در جریان جنگ دوم، تشکیل بیش از سه هزار و ۳۰۰ پرونده مرتبط با قاچاق و احتکار، موضوعی قابل‌توجه است. این آمار نشان می‌دهد که در شرایط بحران، هنگامی که بازارها نمی‌توانند به نیازهای موجود پاسخ مناسبی بدهند، زمینه برای گسترش فعالیت‌های مجرمانه فراهم می‌شود.
وی با مقایسه الگوی فعالیت گروه‌های جرایم سازمان‌یافته در جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه اظهار کرد: پیش از جنگ نیز گروه‌های فعال در جرایم سازمان‌یافته وجود داشتند، اما در دوره جنگ ۴۰روزه، فعالیت‌های آن‌ها در بستر جنگ استمرار پیدا کرد. در جنگ ۱۲روزه، الگوی مکانی فعالیت‌ها بیشتر محدود و نقطه‌ای بود؛ در حالی که در جنگ ۴۰روزه، پراکندگی جغرافیایی گسترده‌تری مشاهده شد و بازارهای مرزی و مسیرهای واردات عمدتاً در معرض این فعالیت‌ها قرار گرفتند.
این تحلیلگر مسائل اسرائیل با هشدار نسبت به پیامدهای اجتماعی و سیاسی گسترش جرایم سازمان‌یافته گفت: جرایم سازمان‌یافته به‌تدریج به مرکز زندگی اجتماعی و سیاسی مردم نزدیک‌تر می‌شوند و بر روند تحولات کشور تأثیر می‌گذارند. این وضعیت، در کنار شرایط نامطمئن منطقه‌ای و بین‌المللی، می‌تواند نگرانی‌های بیشتری ایجاد کند.
براتی در پایان با اشاره به انتخابات پیش‌روی اسرائیل و آمریکا و احتمال بروز تحولات نظامی جدید خاطرنشان کرد: با توجه به انتخابات پیش‌رو در اسرائیل و آمریکا، انتظار می‌رود احتمال وقوع جنگ جدید نیز مطرح باشد؛ هرچند امیدواریم چنین اتفاقی رخ ندهد.
