در بخش سیاست داخلی نیز، بحث حذف معافیت مالیاتی رسانهها و پیامدهای آن برای آینده رسانههای خصوصی ایران را زیر ذرهبین میبریم. علاوه بر این، نقش تازه پاکستان در میانجیگری میان ایران و آمریکا، تحرکات دیپلماتیک منطقه و آینده آتشبس شکننده را تحلیل میکنیم و در پایان، به معرفی شماره جدید «تجارت فردا» درباره افول کارآمدی نظم برتون وودز و چالشهای اقتصاد جهانی امروز خواهیم پرداخت.
با «تیتر یک» شنبه 2 خرداد 1405 همراه باشید.
مصرف گاز کشور در دهکهای مختلف چقدر است؟
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس از مصرف گاز مشترکان در دهکهای مختلف نشان میدهد برخلاف تصور رایج، رابطه معنادار و خطی میان سطح رفاه خانوار و میزان مصرف گاز خانگی وجود ندارد؛ مصرف گاز در دهکها و صدکهای مختلف رفاهی تقریباً الگوی یکنواختی دارد و حتی خانوارهای کمدرآمد بهطور متوسط اندکی بیش از خانوارهای پردرآمد گاز مصرف میکنند.
همچنین سهم مشترکان بسیار پرمصرف در کل مصرف خانگی بسیار ناچیز است، بنابراین نقش آنها در ناترازی گاز محدود است. بررسی مصرف نسبت به زیربنای مسکونی نیز نشان میدهد خانوارهای کمبرخوردار به دلیل فرسودگی ساختمان، عایقبندی ضعیف و تجهیزات گرمایشی کمبازده برای تأمین آسایش حرارتی، ناچار به مصرف بیشتری هستند.
بر این اساس، میتوان نتیجه گرفت که سیاستهای مدیریت مصرف نباید صرفاً بر گروههای بسیار پرمصرف متمرکز باشد، بلکه باید با اصلاحات تدریجی تعرفهای، حمایت از دهکهای پایین، بهینهسازی تجهیزات و اجرای طرحهایی مانند کارور گاز طبیعی دنبال شود؛ زیرا سیاستهای شوکآور و افزایش ناگهانی قیمت میتواند فشار اقتصادی و تبعات اجتماعی ایجاد کند و در کاهش پایدار مصرف نیز چندان مؤثر نخواهد بود.
مقایسه صندوقهای املاک با قیمت مسکن
صندوقهای سرمایهگذاری املاک و مستغلات که تا همین اواخر در حاشیه بازار سرمایه قرار داشتند، حالا در سایه رشد قیمت مسکن و توقف مقطعی معاملات بورس، دوباره مورد توجه سرمایهگذاران قرار گرفتهاند.
افزایش قیمت ملک در تهران و فاصله میان ارزش روز داراییهای ملکی با قیمت تابلو صندوقها، موجب شد این صندوقها در هفتههای اخیر با رشد تقاضا و بازدهی قابلتوجهی مواجه شوند؛ بهطوریکه برخی از آنها در اردیبهشتماه جزو پربازدهترین ابزارهای بازار سرمایه بودند.
بررسی عملکرد صندوقهای فعال این حوزه نشان میدهد «کاشانه» با بازدهی ۴۵ درصدی بهترین عملکرد یکساله را ثبت کرده، هرچند این میزان همچنان از رشد حدود ۶۸ درصدی قیمت مسکن در تهران عقبتر است.
کارشناسان معتقدند صندوقهای املاک اگرچه هنوز نتوانستهاند همگام با شتاب بازار مسکن حرکت کنند، اما میتوانند راهی برای ورود سرمایههای خرد به بازار ملک باشند؛ بازاری که به دلیل قیمتهای بالا برای بسیاری از خانوارها دستنیافتنی شده است. حالا توسعه ابزارهای تازه مانند توکنیزهکردن داراییهای ملکی میتواند فصل جدیدی در سرمایهگذاری مبتنی بر مسکن ایجاد کند و دسترسی عمومیتری به این بازار فراهم آورد.
بزرگترین عرضه اولیههای تاریخ
بازار سهام آمریکا وارد مرحلهای تازه شده؛ مرحلهای که در آن شرکتهای هوش مصنوعی و فضایی نهفقط آینده تکنولوژی، بلکه مسیر حرکت سرمایه جهانی را تعیین میکنند. حالا والاستریت چشمانتظار یکی از بزرگترین موجهای عرضه اولیه تاریخ است؛ ورود احتمالی اسپیسایکس، اوپنایآی و آنتروپیک به بورس آمریکا.
در این میان، اسپیسایکس از همه جلوتر حرکت میکند و با ارزشگذاری احتمالی نزدیک به ۲ تریلیون دلار، میتواند از همان روز نخست به یکی از بزرگترین شرکتهای بازار تبدیل شود. اما ماجرا فقط به بزرگی این شرکتها محدود نیست. قوانین جدید نزدک باعث میشود صندوقهای غیرفعال و ETFها برای حفظ ترکیب شاخص، ناچار به خرید میلیاردها دلار از سهام این غولهای تازهوارد شوند؛ موضوعی که میتواند سرمایه را از سهام فعلی تکنولوژی خارج کرده و نوعی بازتوزیع عظیم نقدینگی در قلب بازار آمریکا ایجاد کند.
برخی تحلیلگران این وضعیت را با موج IPOهای داتکام در اواخر دهه ۹۰ مقایسه میکنند. با این تفاوت که این بار، موتور اصلی هیجان بازار نه اینترنت، بلکه هوش مصنوعی و اقتصاد فضاست؛ حوزههایی که حالا به مهمترین میدان رقابت سرمایهگذاران جهانی تبدیل شدهاند.
بحران آلومینیوم خلیج فارس
با تشدید تنشهای نظامی در تنگه هرمز، پیامدهای بحران تنها به نفت و گاز محدود نمانده و اکنون بازار جهانی آلومینیوم را نیز تحت تأثیر قرار داده است. کاهش ۳۵ درصدی تولید در کشورهای حاشیه خلیج فارس، جهش قیمتها و اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه، نشانههایی از شکلگیری یک شوک تازه در بازار فلزات پایه است؛ شوکی که میتواند صنایع خودروسازی، هوافضا و الکترونیک را در سراسر جهان با افزایش هزینه و کمبود عرضه مواجه کند.
حدف فشارهای مالیاتی بر رسانهها؟
در روزهای اخیر بحث حذف معافیت مالیاتی رسانه و تعیین سقف برای آن به یکی از موضوعات مورد بحث در مطبوعات تبدیل شده است. ماجرا از این قرار است، که سقف ۹۶۰ میلیون تومان درآمد تبلیغاتی برای معافیت مالیاتی رسانهها در بودجه ۱۴۰۵ اعمال شده است.
علیرضا بختیاری، مدیرمسئول گروه رسانهای دنیای اقتصاد با انتقاد از این رویه میگوید: این رقم در مقایسه با هزینههای جاری یک رسانه به ویژه هزینه نیروی انسانی ناچیز است و عملاً روح کلی معافیت مطبوعات در ماده ۱۳۹ قانون را نقض میکند. به اعتقاد او: این اقدام در شرایطی که وزارت ارشاد توان کمک مالی به رسانهها را ندارد، به منزله حذف رسانههای خصوصی است.
دیپلماسی در تبوتاب؛ سایه جنگ کماکان پابرجا
در روز چهلوششم آتشبس، صحنه سیاست منطقهای بیش از هر زمان دیگری در وضعیت تعلیق قرار دارد؛ نه سایه جنگ بهطور کامل کنار رفته و نه دیپلماسی توانسته مسیر مشخصی برای خروج از بحران ترسیم کند.
در همین فضای مبهم، رفتوآمدهای دیپلماتیک پاکستان به تهران در کنار ورود یک هیأت قطری، به یکی از مهمترین نشانههای تلاش منطقهای برای مهار تنشها تبدیل شده است. عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در تهران با عباس عراقچی دیدار کرده و دو طرف درباره راههای جلوگیری از تشدید بحران گفتوگو کردهاند. همزمان، هیأت قطری نیز برای حمایت از روند میانجیگری وارد تهران شده است.
اما پرسش اصلی اینجاست: چرا پاکستان در این مقطع چنین نقشی پررنگ پیدا کرده؟ پاسخ را باید در سه روند جستوجو کرد؛ افزایش گمانهزنیها درباره گزینه نظامی در واشنگتن، بنبست نسبی در مذاکرات ایران و آمریکا، و نگرانی کشورهای منطقه از گسترش بحران به یک جنگ فراگیر.
در حالیکه رسانههای آمریکایی از بررسی گزینه حمله نظامی خبر میدهند و همزمان برخی مقامات از «فرصت دیپلماسی» سخن میگویند، فضای تصمیمگیری در حالت تعلیق باقی مانده است.
جمعبندی ساده است: این رفتوآمدها نه نشانه پایان بحران، بلکه نشانه نگرانی از خارج شدن آن از کنترل است؛ جایی که همه بازیگران بیش از هر چیز در حال خریدن زمان هستند.
پاکستان از میانجیگری چه میخواهد؟
سفر پیدرپی مقامات پاکستانی به تهران و از تمام اینها مهمتر سفر عاصم منیر به تهران، دوباره نام این کشور را بهعنوان میانجی مذاکرات میان ایران و ایالات متحده آمریکا به سرتیتر رسانههای ایران باز گردانده است. صرفنظر از اینکه این تلاشها برای میانجیگری دستکم به تفاهمی موقت منجر بشود یا خیر، این پرسش باقی میماند که چرا کشور پاکستان باید در چنین موقعیتی قرار میگرفت؟
پاسخ به این پرسش آسان میشود، اگر به این واقعیت تاریخی توجه کنیم که این نخستین باری نیست که دولت پاکستان چنین نقشی را در مناسبات بینالمللی بر عهده میگیرد. بالای نیم قرن پیش دولت پاکستان میانجی یکی از بزرگترین تفاهمات قرن بیستم، میان چین کمونیست به رهبری مائو و رئیسجمهور جمهوریخواه آمریکا یعنی ریچارد نیکسون شد. از آن زمان تا امروز دولت پاکستان در چندین مورد مشابه دیگر مانند قضیه مداخله نظامی اتحاد جماهیر شوروی در افغانستان و حتی مذاکره میان عربستان سعودی و ایران نقش بازی کرده بود.
در این برنامه تاریخچه کوتاهی از این میانجیگریها و اهمیت اقدامات دیپلماتیک کنونی برای دولت پاکستان و وجهه بینالمللی این کشور خواهیم پرداخت.
معرفی شماره 632 تجارت فردا
82 سال از شکلگیری نظام برتون وودز میگذرد. نظمی که پس از جنگ جهانی دوم با هدف ایجاد ثبات اقتصادی، توسعه تجارت جهانی و جلوگیری از بحرانهای مالی شکل گرفت و نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی را پدید آورد. اقتصاددانان میگویند این ساختار قدیمی دیگر نمیتواند پاسخگوی پیچیدگیهای جهان امروز باشد.
تجارت فردا در شماره 632 خود به این پرسش پاسخ داده که « چرا دستاوردهای برتون وودز دیگر کارآمد نیست؟»
