به گزارش اکوایران، با تشدید تنشها در تنگه هرمز و اختلالهای مقطعی در جریان عرضه انرژی، بازار جهانی گاز طبیعی و LNG با نوسانهای تازهای مواجه شده است؛ موضوعی که بهصورت غیرمستقیم موجب افزایش تقاضا برای زغالسنگ حرارتی در برخی بازارهای آسیایی و اروپایی شده است.در این میان، آفریقای جنوبی بهعنوان یکی از پنج صادرکننده بزرگ زغالسنگ جهان، بار دیگر در موقعیت بهرهبرداری از یک شوک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی قرار گرفته است.
اثر اختلال گاز بر رشد تقاضای زغالسنگ
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیت انرژی در جهان است که بخش قابلتوجهی از صادرات نفت و گاز طبیعی مایع از آن عبور میکند. هرگونه نااطمینانی در این مسیر، معمولاً به افزایش قیمت گاز و کاهش دسترسی برخی مصرفکنندگان، بهویژه نیروگاههای گازسوز در آسیا و اروپا، منجر میشود.
در چنین شرایطی، بخشی از تقاضای سوخت به سمت زغالسنگ حرکت میکند. برآوردهای بازار نشان میدهد جایگزینی هر یک واحد انرژی گاز، به حدود دو واحد زغالسنگ نیاز دارد؛ موضوعی که شدت اثر اختلالات گازی را در بازار زغالسنگ تشدید میکند.
جایگاه آفریقای جنوبی در بازار جهانی زغالسنگ
آفریقای جنوبی حدود ۴.۵ درصد از تجارت دریایی زغالسنگ جهان را در اختیار دارد و همچنان در جمع صادرکنندگان اصلی این کالا قرار میگیرد. ساختار صادرات این کشور نشان میدهد:
حدود ۸۰ درصد صادرات به بازار آسیا اختصاص دارد
هند با سهمی حدود ۴۶ درصد، بزرگترین مقصد صادراتی است
اروپا و سایر کشورهای آفریقایی هرکدام حدود ۱۰ درصد سهم دارند
بخش عمده صادرات زغالسنگ این کشور از طریق ترمینال ریچاردز بی انجام میشود که نقش کلیدی در زنجیره صادراتی آفریقای جنوبی دارد.
نوسان تقاضا در بازارهای هدف
در سال ۲۰۲۳، صادرات زغالسنگ آفریقای جنوبی به اروپا جهش قابل توجهی را تجربه کرد؛ افزایشی که عمدتاً به دلیل کاهش واردات اروپا از روسیه و تغییر مسیرهای تأمین انرژی بود.با این حال، در سال ۲۰۲۴ این روند تعدیل شد و تقاضای اروپایی کاهش یافت. در مقابل، هند همچنان بهعنوان بازار باثبات و اصلی صادرات زغالسنگ این کشور باقی مانده است.
افزایش هزینه حملونقل از رقبایی مانند اندونزی و استرالیا، تا حدی موقعیت قیمتی زغالسنگ آفریقای جنوبی را در بازار تحویل بهبود داده است.اما محدودیتهای زیرساختی در شبکه ریلی داخلی، بهویژه عملکرد شرکت Transnet، همچنان یکی از موانع اصلی افزایش ظرفیت صادراتی این کشور محسوب میشود و مانع بهرهبرداری کامل از شرایط فعلی بازار شده است.
تنشهای تنگه هرمز بار دیگر نشان داد که بازار انرژی جهان به شدت نسبت به ریسکهای ژئوپلیتیکی حساس است. افزایش نااطمینانی در عرضه گاز، تقاضا برای زغالسنگ را در برخی بازارهای کلیدی تقویت کرده و فرصت کوتاهمدتی را برای صادرکنندگان بزرگ از جمله آفریقای جنوبی ایجاد کرده است.
با این حال، تداوم بهرهبرداری از این شرایط بیش از هر چیز به رفع محدودیتهای زیرساختی در داخل این کشور و همچنین روند بلندمدت گذار انرژی در سطح جهانی وابسته خواهد بود؛ روندی که همچنان به سمت کاهش وابستگی به زغالسنگ حرکت میکند.
