به گزارش اکوایران، در حالیکه فضای سیاسی و امنیتی خاورمیانه بار دیگر تحت تأثیر تنشهای فزاینده میان ایران و ایالات متحده آمریکا قرار گرفته، منابع دیپلماتیک از برگزاری دور سوم مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشنگتن در روز پنجشنبه در ژنو خبر میدهند. مذاکراتی که میتواند نقطه عطفی در تعیین مسیر آینده بحران هستهای و جلوگیری از ورود دو طرف به مرحلهای پرهزینهتر از تقابل باشد.
این دور از گفتوگوها در شرایطی برگزار میشود که دولت دونالد ترامپ هنوز به جمعبندی روشنی درباره پیامدهای احتمالی هرگونه اقدام نظامی علیه ایران نرسیده است.
گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی نشان میدهد گزینه حمله نظامی همچنان روی میز قرار دارد، اما ارزیابیهای داخلی درباره نتایج چنین اقدامی یکدست نیست و همین مسئله روند تصمیمگیری در کاخ سفید را پیچیده کرده است.
واکنش مستقیم ترامپ به گزارشهایی مبنی بر مخالفت ژنرال دانیل کین، رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا با ورود به جنگ علیه ایران، بیش از آن که صرفاً تکذیب یک خبر رسانهای باشد، نشانهای از شکافهای جدی در ساختار تصمیمسازی امنیتی آمریکا تلقی میشود.
تأکید رئیسجمهور آمریکا بر «جعلی بودن» این گزارشها را میتوان تلاشی برای کنترل روایت عمومی و جلوگیری از برجسته شدن اختلافنظرهای داخلی دانست؛ اختلافاتی که میتواند اعتبار تهدیدهای نظامی واشنگتن را تضعیف کند.
به نظر میرسد ترامپ در موقعیتی قرار گرفته که از یکسو مایل است فشار حداکثری علیه ایران را حفظ کند و از سوی دیگر نسبت به پیامدهای غیرقابل پیشبینی یک درگیری نظامی گسترده تردید دارد. تجربه درگیریهای طولانی آمریکا در خاورمیانه و هشدار برخی مقامهای نظامی درباره احتمال گسترش سریع بحران، باعث شده گزینه جنگ برای کاخ سفید بیش از گذشته پرریسک به نظر برسد.
در همین چارچوب، مذاکرات ژنو اهمیت ویژهای یافته است. هدایت این گفتوگوها توسط چهرههای نزدیک به ترامپ نشان میدهد کاخ سفید هنوز مسیر دیپلماسی را بهطور کامل کنار نگذاشته و تلاش میکند پیش از ورود به هر سناریوی نظامی، امکان دستیابی به یک توافق قابلقبول را بیازماید. تحلیلگران معتقدند ارزیابی تیم مذاکرهکننده آمریکایی از میزان انعطافپذیری تهران نقش تعیینکنندهای در تصمیم نهایی رئیسجمهور خواهد داشت.
از سوی دیگر، فضای داخلی آمریکا نیز عامل مهمی در محاسبات ترامپ محسوب میشود. افکار عمومی آمریکا حساسیت بالایی نسبت به آغاز جنگی جدید در خاورمیانه دارد و هرگونه اقدام نظامی میتواند هزینههای سیاسی قابلتوجهی برای دولت ایجاد کند. به همین دلیل، ترامپ تلاش دارد همزمان دو پیام متفاوت ارسال کند: حفظ تهدید نظامی برای افزایش قدرت چانهزنی و در عین حال باز نگه داشتن مسیر توافق.
در چنین شرایطی، سناریوی دستیابی به یک توافق «برد - برد» بیش از گذشته محتمل به نظر میرسد؛ توافقی که بتواند از نگاه واشنگتن محدودیتهایی بر برنامه هستهای ایران ایجاد کند و در مقابل، از تشدید بحران و ورود به تقابل نظامی جلوگیری نماید.
اگر مذاکرات پنجشنبه به پیشرفت ملموسی منجر شود، احتمال دارد دولت آمریکا همین مسیر را بهعنوان راهی برای پایان دادن به تنشها و مدیریت اختلافات داخلی خود انتخاب کند.
در مجموع، دور سوم مذاکرات ژنو نهتنها آزمونی برای دیپلماسی میان ایران و آمریکا، بلکه آزمونی برای انسجام تصمیمگیری در داخل دولت آمریکا نیز محسوب میشود. جایی که هنوز اجماع روشنی درباره جنگ یا توافق شکل نگرفته و نتیجه آن میتواند مسیر تحولات منطقه را در ماههای آینده تعیین کند.
