به گزارش اکوایران، در تاریخ 18 فوریه (29 بهمن)، یعنی زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، درباره آغاز حمله نظامی به ایران تصمیم میگرفت، کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، در مصاحبهای اعلام کرد نسبت به جنگ قریبالوقوع که ممکن است عرضه نفت در خاورمیانه را با اختلال همراه سازد و بازارهای انرژی را دچار آشفتگی کند، نگران نیست. وزیر انرژی آمریکا حتی در زمان جنگ 12 روزه گفت که اختلال کمی در بازارها به وجود آمده و قیمتهای نفت افزایش یافته و سپس کاهشی شده است.
برخی دیگر از مشاوران ترامپ در جلسات خصوصی دیدگاههای مشابهی مطرح کردند و این هشدارها را در نظر نگرفتند که در جنگ دوم، ایران ممکن است جنگ اقتصادی به راه بیندازد، آن هم از طریق بستن خطوط کشتیرانی که حدود 20 درصد از عرضه نفت جهان را بر عهده دارند.
اشتباه محاسباتی کاخ سفید درباره اختلال در بازار نفت
به نوشته نیویورکتایمز، گستره این اشتباه محاسباتی در روزهای اخیر مشخص شد، یعنی زمانی که ایران تهدید کرد به نفتکشهای تجاری در مسیر تنگه هرمز شلیک خواهد کرد. تنگه هرمز یک آبراه استراتژیک است که از طریق آن همه کشتیها باید از خلیج فارس عبور کنند. در واکنش به تهدیدات ایران، کشتیرانی تجاری در خلیج فارس متوقف شده است، قیمت نفت با رشد چشمگیری روبهرو شده و دولت ترامپ در یافتن راههایی برای حل بحران اقتصادی که موجب افزایش قیمت بنزین برای آمریکاییها شده، با چالش روبهرو شده است.
اکوایران: تنگه هرمز تاثیر اساسی در بازارهای جهانی ایجاد کرده است.
تبعات این جنگ حاکی از آن است که ترامپ و مشاورانش در زمینه پیشبینی پاسخ ایران دچار اشتباه محاسباتی شدند. ایران در مقایسه با جنگ 12 روزه، به شدت تهاجمیتر پاسخ داده و به شلیک موشک و پهپاد به پایگاههای نظامی آمریکا، کشورهای عربی خاورمیانه و اسرائیل اقدام میکند. مقامات آمریکایی مجبور بودهاند برنامههای خود را تغییر دهند؛ از دستور تخلیه سفارتخانهها گرفته تا اقدامات سیاسی برای کاهش قیمت بنزین.
پس از آنکه دولت ترامپ در روز سهشنبه (19 اسفند) یک جلسه توجیهی پشت درهای بسته با سناتور کریس مورفی برگزار کرد، او در شبکههای اجتماعی اعلام داشت که دولت برای تنگه هرمز دارای برنامه نیست و نمیداند که چطور آن را به شکل ایمن بازگشایی کند. در داخل دولت آمریکا، برخی مقامات در حال بدبین شدن نسبت به نبود استراتژی مشخص برای پایان جنگ هستند. اما آنها مراقب بودهاند که این موضوع را به طور مستقیم به رئیسجمهور ابراز نکنند چراکه ترامپ به دفعات مدعی شده این عملیات نظامی یک موفقیت کامل بوده است.
ترامپ اهداف حداکثری را مطرح کرده است مانند اینکه ایران رهبری را انتخاب کند که با آمریکا همراه باشد، اما مارکو روبیو، وزیر خارجه و پیت هگست، وزیر دفاع این کشور، اهداف کوچکتر و تاکتیکالتری را به زبان آوردهاند که میتواند در کوتاهمدت یک راه خروج به وجود آورد. کارولین لویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید نیز اعلام کرد دولت یک برنامه قوی پیش از شروع جنگ داشته و وعده داد که پس از پایان مناقشه، قیمت نفت کاهش خواهد یافت.
سخنان ترامپ درباره عبور نفتکشها از تنگه هرمز
پیت هگست در روز سهشنبه اذعان کرد که پاسخ تهاجمی ایران علیه همسایگانش به نوعی باعث غافلگیری پنتاگون شد، اما او ادعا کرد که اقدامات ایران نتیجه معکوس داشته است. ترامپ درباره این موضوع که جنگ چگونه در حال اختلال در عرضه نفت است، کلافگی فزایندهای از خود نشان داده و در مصاحبهای با فاکسنیوز اظهار داشت خدمه نفتکشها باید برای عبور از تنگه هرمز کمی جرأت از خود نشان دهند.
برخی مشاوران نظامی پیش از جنگ هشدار داده بودند که ایران ممکن است در پاسخ، یک کمپین تهاجمی را آغاز کند. اما دیگر مشاوران اطمینان داشتند که حمله به مقامات ارسد ایران میتواند منجر به حضور افرادی در ایران شود که جنگ را پایان دهند. زمانی که به رئیسجمهوری آمریکا درباره ریسکهای افزایش قیمت نفت به دلیل جنگ توضیحاتی ارائه شد، او به این احتمال اذعان کرد اما آن را یک نگرانی کوتاهمدت دانست که نباید مأموریت جنگ علیه ایران را تحتالشعاع قرار دهد. ترامپ همچنین به وزیر انرژی و وزیر خزانهداری آمریکا دستور داد که گزینههایی را برای مهار افزایش بالقوه قیمتها در نظر بگیرند.
دونالد ترامپ تجربه زیادی در زمینه بیرون کشیدن خود از موقعیتهای سخت دارد. اما در جنگ با ایران، تکنیک او یعنی ایجاد سردرگمی برای تعویق حدس و گمانها، در حال شکست خوردن است.
اما رئیسجمهوری آمریکا تا پیش از 48 ساعت پس از جنگ به شکل عمومی درباره این گزینههای صحبت نکرد، از جمله بیمه ریسک که تحت حمایت دولت آمریکا قرار دارد و اسکورت بالقوه نفتکشها توسط نیروی دریایی آمریکا. این اسکورتها همچنان اتفاق نیفتاده است. یکی از مقامات آمریکایی اعلام داشت تلاشها برای ادامه کشتیرانی در تنگه هرمز با گزارشهای ادعایی مبنی بر اینکه ایران در حال آمادهسازی برای مینگذاری در این آبراه است، پیچیده شده است. در همین حال، ارتش آمریکا در روز سهشنبه ادعا کرد نیروهایش به 16 کشتی مینگذار در نزدیکی تنگه هرمز حمله کرده است.
همزمان با آشفتگی بازارهای جهانی به سبب جنگ، جمهوریخواهان در واشنگتن نگرانی فزایندهای نسبت به قیمتهای در حال افزایش نفت دارند که میتواند به تلاشهای آنان برای نشان دادن اولویت اقتصادی به رأیدهندگان در انتخابات میاندورهای آمریکا آسیب وارد کند. دونالد ترامپ به شکل عمومی و خصوصی استدلال کرده است که نفت ونزوئلا میتواند هر گونه شوک ناشی از جنگ ایران را برطرف کند. دولت آمریکا همچنین در روز سهشنبه از یک پالایشگاه جدید در ایالت تگزاس خبر داد که طبق اعلام مقامات، میتواند به افزایش عرضه نفت کمک و از این موضوع اطمینان حاصل کند که ایران نمیتواند آسیب بلندمدتی به بازارهای نفت وارد آورد.
راه خروج احتمالی
اطمینانی که مقامات کاخ سفید درباره باز ماندن مسیرهای کشتیرانی داشتند، تعجببرانگیز است چراکه دونالد ترامپ در سال گذشته میلادی دستور یک کمپین نظامی علیه حوثیها را صادر کرد که از طریق شلیک موشک و پهپاد باعث شده بودند کشتیرانی تجاری در دریای سرخ متوقف شود. در یک پست شبکههای اجتماعی در مارس گذشته، ترامپ گفت که حملات حوثیها میتواند میلیاردها دلار زیان به اقتصادی جهانی وارد کند و هیچکس نمیتواند کشتیهای تجاری آمریکا را از عبور آزاد از آبراههای جهان منع کند.
اما از زمان آغاز جنگ در ایران، رئیسجمهوری آمریکا دارای پیامرسانی متناوبی درباره آن نبوده است. مشاوران ترامپ در جلسات خصوصی گفتهاند که نسبت به نبود نظم در پیامرسانی اهداف جنگ به عموم، از او ناامید هستند. ترامپ در حالیکه گفته جنگ ممکن است بیش از یک ماه طول بکشد، همچنین اعلام داشته که این مناقشه تا حد بسیار زیادی تکمیل شده است. او همچنین گفته است ایالات متحده مصممتر از همیشه پیش خواهد رفت.
با این حال، به نظر میرسد روبیو و هگست پیامهای خود درباره جنگ را با یکدیگر هماهنگ کردهاند و سه هدف مجزا برای این مناقشه ارائه دادهاند. وزیر خارجه آمریکا در روز دوشنبه اعلام داشت: «اهداف این مأموریت شفاف هستند؛ نابودی توانایی ایران در شلیک موشک از طریق از بین بردن موشکها و لانچرها، نابودی کارخانههایی که این موشکها را میسازند و از بین بردن نیروی دریایی ایران.»
ارائه این اهداف از سوی مارکو روبیو که همچنین مشاور امنیت ملی کاخ سفید است، به نظر میرسد صحنه را برای رئیسجمهور در جهت پایان زودتر این جنگ فراهم کند. ترامپ در یک کنفرانس خبری مدعی شد که ارتش ایالات متحده قابلیتهای ایران در زمینه موشکهای بالستیک و همچنین نیروی دریایی آن را از بین برده است، اما او همچنین نسبت به اقدامات تهاجمیتر در صورت تلاش ایران برای متوقف کردن عرضه انرژی در جهان هشدار داد.
اکوایران: نفت و گاز همچنان به عنوان ابزارهای کلیدی در میدان سیاست نقش آفرینی می کند.
ترامپ نمیخواهد وارد جنگ دیگری شود
متیو پاتینگر که معاون مشاور امنیت ملی در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بود، در مصاحبهای گفت ترامپ نشان داده است میتواند اهداف جاهطلبانه جنگی را دنبال کند که دستکم هفتهها به طول خواهد انجامید. پاتینگر معتقد است ترامپ نمیخواهد که مجبور باشد (در آینده) وارد یک جنگ دیگر شود.
جستوجو برای راه خروج از جنگ در روزهای اخیر ضرورت پیدا کرده است چراکه بازار جهانی نفت با رشد شدید قیمت روبهرو شده و ایالات متحده آمریکا از مهمات بسیار گرانقیمتی در جنگ استفاده کرده است. مقامات پنتاگون در روزهای اخیر در جلسات غیرعلنی اعلام کردهاند که ارتش تنها در دو روز نخست جنگ، 5.6 میلیارد دلار مهمات را استفاده کرده است؛ میزانی که بسیار بیشتر از نرخ استفاده از مهمات است که در دسترس عموم قرار میگیرد. در همین حال، مقامات ایران بیاعتنا باقی ماندهاند و میگویند از اهرم خود بر عرضه جهانی نفت استفاده میکنند تا فشار بیشتری بر ایالات متحده و اسرائیل وارد شود.
