بازگشت میانجی زخمی و فیلدمارشال به تهران؛ توافق نزدیک است؟

به گزارش اکوایران، در میانه بیم و امید بر سر تشدید تنش و یا توافق میان تهران و واشنگتن، میانجی‌گران منطقه‌ای به تهران گسیل شده‌اند.

بازگشت میانجی قدیمی به میدان

یک منبع آگاه به خبرگزاری رویترز گفت که یک تیم مذاکره کننده قطری روز جمعه با هماهنگی ایالات متحده وارد تهران شد تا به تلاش‌ها برای دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ با ایران و حل مسائل معوقه کمک کند. دوحه که به عنوان میانجی در جنگ غزه و سایر مناطق پرتنش بین المللی فعال بوده، پس از حملات موشکی و پهپادی در جریان آخرین درگیری خاورمیانه، از ایفای نقش میانجی‌گری در جنگ علیه ایران فاصله گرفته بود. به گفته این منبع: "یک تیم مذاکره کننده قطری روز جمعه در تهران است" و افزود که این تیم با هماهنگی ایالات متحده سفر کرده و برای کمک به "رسیدن به توافق نهایی که به جنگ پایان دهد و مسائل معوقه با ایران را حل کند" به تهران سفر کرده است.

تصویر ماهواره‌ای از تاسیسات راس لفان قطر، ۱۹ مارس ۲۰۲۶، یک روز پس از حملات هدفمند ایران/ عکس از گتی ایمیجز

در حالی که پاکستان از زمان شروع جنگ به عنوان میانجی رسمی عمل کرده، بازیگری مجدد قطر در مقام میانجی، نشان دهنده نقش دیرینه این کشور به عنوان متحد ایالات متحده در منطقه و کانال ارتباطی قابل اعتماد بین واشنگتن و تهران است. قطر یکی از متحدان اصلی غیرناتویی ایالات متحده و میزبان پایگاه هوایی العدید، بزرگترین تأسیسات نظامی این کشور در خاورمیانه، است.

بازگشت مجدد دوحه به نقش میانجی‌گری در حالی صورت می‌گیرد که ایران قطر را با صدها موشک و پهپاد هدف قرار داده و تأسیسات حیاتی تولید گاز طبیعی مایع (LNG) این کشور در راس لفان را هدف قرار داده است. آن حمله تقریباً ۱۷ درصد از ظرفیت صادرات LNG قطر را از بین برد. این کشور پیش از این در ۲ مارس پس از حملات ایران، تولید LNG را متوقف کرده بود. قبل از جنگ، حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی LNG از تنگه هرمز، عمدتاً از قطر، ترانزیت می‌شد - بسته شدن مؤثر تنگه توسط ایران، عملاً تمام ظرفیت صادرات LNG این کشور را متوقف کرده است.

فیلد مارشال در تهران

در همین شرایط، یک منبع امنیتی پاکستانی هم به باراک راوید، گزارش‌گر آکسیوس، گفت که فرمانده ارشد نظامی پاکستان، ژنرال عاصم منیر، روز جمعه به تهران سفر می‌کند تا برقراری توافقی را تسهیل کند که بر اساس آن ایالات متحده و ایران برای پایان دادن به جنگ و آغاز مذاکرات برای یک توافق گسترده‌تر توافق کنند.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۲۵ آوریل با عاصم منیر، رئیس ستاد کل ارتش پاکستان، در اسلام‌آباد دیدار می‌کند/ عکس از گتی‌ایمیجز

 منیر از زمان آغاز جنگ، میانجی اصلی بین ایالات متحده و ایران بوده است. این واقعیت که او پس از چند روز مذاکرات در سطح پایین به تهران می‌رود، می‌تواند نشانه‌ای از تلاش نهایی پاکستان برای دستیابی به توافق باشد.

میانجی‌ها در تلاشند تا پیش‌نویسی را نهایی کنند که شامل توافقی برای پایان دادن به جنگ و پایه‌ای مورد توافق گسترده‌تری است که برنامه هسته‌ای ایران را نیز در بر می‌گیرد. پاکستان، قطر، عربستان سعودی، مصر و ترکیه همگی در این میانجیگری مشارکت داشته‌اند. هنوز مشخص نیست که آیا ایران مایل به امضای چنین سندی است که به نظر می‌رسد به نفع آنهاست. یک منبع ارشد ایرانی روز پنجشنبه به رویترز گفت که هیچ توافقی حاصل نشده، اما اختلافات کاهش یافته است. با این حال، غنی‌سازی اورانیوم و کنترل تنگه هرمز از جمله نکات مورد اختلاف باقی مانده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز جمعه در حاشیه گردهمایی وزرای خارجه ناتو در سوئد، در پاسخ به سوالی درباره تیم قطری در ایران، به خبرنگاران گفت که پاکستان طرف اصلی گفتگو در مذاکرات ایران بوده و آنها «کار تحسین‌برانگیزی» انجام داده‌اند. وی افزود: «بدیهی است که سایر کشورها منافعی دارند، به ویژه کشورهای خلیج فارس و ما با همه آنها صحبت می‌کنیم. اما کشور اصلی که ما در مورد همه اینها با آن همکاری کرده‌ایم، پاکستان است و این موضوع همچنان پابرجاست». روبیو گفت: "پیشرفت اندکی حاصل شده است. من نمی‌خواهم اغراق کنم، اما کمی پیشرفت وجود داشته و این خوب است". او افزود خواسته اساسی این است که "ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد" و توافق باید به موضوع ذخایر اورانیوم غنی‌شده با خلوص بالا و سیاست‌های غنی‌سازی ایران در آینده بپردازد. او همچنین گفت که نباید به ایران اجازه داده شود در تنگه هرمز «عوارض» وضع کند.

توافق در دسترس؟

در همین شرایط، منابع خبرگزاری العربیه روز جمعه اعلام کردند که انتظار می‌رود پیش‌نویس نهایی توافق احتمالی بین ایالات متحده و ایران، با میانجیگری پاکستان، ظرف چند ساعت اعلام شود. مفاد کلیدی این توافق به ادعای این خبرگزاری شامل موارد زیر است:

•  آتش‌بس فوری، جامع و بدون قید و شرط در تمام جبهه‌ها، از جمله زمین، دریا، هوا؛
• تعهد متقابل به عدم هدف قرار دادن زیرساخت‌های نظامی، غیرنظامی یا اقتصادی؛
•  پایان عملیات نظامی و توقف جنگ؛
•  تعهد به احترام به حاکمیت، تمامیت ارضی و عدم دخالت در امور داخلی؛
• تضمین آزادی دریانوردی در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان؛
•  سازوکار مشترک برای نظارت بر اجرا و حل اختلافات؛
• مذاکرات در مورد مسائل معوقه ظرف هفت روز آغاز خواهد شد؛
• لغو تدریجی تحریم‌های ایالات متحده در ازای تعهد ایران به مفاد توافق؛
• پیش‌نویس توافق، پایبندی به قوانین بین‌المللی و منشور سازمان ملل را مجدداً تأیید می‌کند؛
•  توافق بلافاصله پس از اعلام رسمی توسط هر دو طرف، اجرایی خواهد شد؛

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که «نشانه‌های خوبی» در مذاکرات وجود داشته است، اما اگر تهران سیستم عوارض‌گیری در تنگه هرمز را اجرا کند، هیچ راه حلی وجود نخواهد داشت.  روبیو گفت: «نشانه‌های خوبی وجود دارد. من نمی‌خواهم بیش از حد خوش‌بین باشم... بنابراین، بیایید ببینیم در چند روز آینده چه اتفاقی می‌افتد.»