به گزارش اکوایران، اگرچه وزیر امور خارجه ایالات متحده به "نشانههای خوبی" در مذاکرات اشاره کرد، به نظر میرسد روز پنجشنبه ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران به مواضع متضاد خود حول مسائلی چون ذخایر اورانیوم و کنترل بر تنگه هرمز پایبند ماندند.
پافشاری بر سر مواضع متضاد
به نوشته خبرگزاری رویترز، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بار دیگر بر خروج ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالای ایران به عنوان بخشی از شروط پایان جنگ تاکید کرد و به خبرنگاران گفت: "ما آن را به دست خواهیم آورد. ما به آن نیازی نداریم، ما آن را نمیخواهیم. احتمالاً پس از اینکه آن را به دست آوریم، آن را نابود خواهیم کرد، اما قرار نیست به آنها اجازه دهیم که آن را داشته باشند".
اکوایران: شماری از خبرگزاریها از تماس تلفنی تنشآلود میان ترامپ و نتانیاهو در رابطه با آغاز جنگ با ایران یا فرصت دادن به مذاکرات بیشتر خبر میدهند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، نیز به خبرنگاران گفت اجرای یک سیستم عوارضی در تنگه هرمز از سوی تهران یک راه حل دیپلماتیک غیرممکن خواهد بود. روبیو گفت: "اگر آنها به دنبال این کار باشند، یک توافق دیپلماتیک غیرممکن خواهد شد. بنابراین اگر آنها سعی در انجام این کار داشته باشند، تهدیدی برای جهان است و کاملاً غیرقانونی است." با این حال، او افزود که در مذاکرات پیشرفتهایی حاصل شده است. روبیو گفت: "نشانههای خوبی وجود دارد. من نمیخواهم بیش از حد خوشبین باشم... بنابراین، بیایید ببینیم در چند روز آینده چه اتفاقی میافتد."
در این شرایط، یک منبع ارشد ایرانی روز پنجشنبه به رویترز گفت که هنوز هیچ توافقی حاصل نشده، اما اختلافات کاهش یافته و افزود که غنیسازی اورانیوم ایران و کنترل تهران بر تنگه هرمز همچنان از جمله نکات مورد اختلاف است. پیش از اظهارات ترامپ رویترز به نقل از دو منبع ارشد ایرانی مدعی شده بود که در تهران دستوری مبنی بر عدم ارسال اورانیوم به خارج از کشور صادر شده است.
ترامپ همچنین از قصد تهران برای دریافت هزینه برای استفاده از تنگه هرمز، جایی که یک پنجم نفت و گاز طبیعی جهان قبل از جنگ از آن عبور میکرد، انتقاد کرد. او گفت: "ما میخواهیم [تنگه] باز باشد، ما آن را رایگان میخواهیم. ما عوارض نمیخواهیم. این یک آبراه بینالمللی است." ترامپ گفته که اگر «پاسخهای درست» را از تهران دریافت نکند، آماده است تا حملات به ایران را از سر بگیرد. در مقابل، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز پنجشنبه هشدار داد که حملات مجدد باعث انتقامجویی فراتر از منطقه خواهد شد.
بنبست میان دیپلماسی و تهدید
در این شرایط، جوزف استپانسکی، تحلیلگر الجزیره نوشت، دونالد ترامپ در بنبست جنگ ایران بین دیپلماسی و تهدید در نوسان بوده است. هواداران ترامپ رویکرد غیرقابلپیشبینی او را یک تاکتیک مذاکره میدانند، در حالی که منتقدان آن را یک سردرگمی استراتژیک میدانند. در بحبوحه مذاکرات مجدد در مورد آتشبس، ترامپ بین درگیری طولانیمدت و توافق احتمالی در نوسان بوده و این امر انتقاد کارشناسان را به دلیل گیجکننده بودن محاسبات او در قبال ایران برانگیخته است. این در حالیست که دولت ترامپ با معضل تضمین یک توافق هستهای قویتر از برجام در عین مدیریت پیامدهای اقتصادی و سیاسی جنگ روبرو است.
نمایش موشک بالستیک در میدان انقلاب تهران/ عکس از خبرگزاری وانا
بر اساس این گزارش، در هفتهای که ترامپ مدعی شد تنها یک ساعت با «تصمیمگیری» برای از سرگیری حملات به ایران فاصله داشته، آغاز شد، رئیسجمهور ایالات متحده بین ابراز امیدواری برای آتشبس پایدار و تهدید به تشدید نظامی در نوسان بوده است. پیامهای ضد و نقیض ترامپ همچنین با موج جدیدی از دیپلماسی همزمان شده است.
در همین حال، به نظر میرسد ترامپ تمایل به گزینه سوم را هم نشان میدهد: یک درگیری طولانی و طاقتفرسا. روز پنجشنبه، او مقالهای از ریچارد گلدبرگ، مشاور ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها، در نیویورک پست بازنشر کرد. این مقاله از ایالات متحده خواسته بود که «محاصره و جنگ اقتصادی همراه با آن را ادامه دهد»، «جهان را بر اساس تصویر تسلط انرژی آمریکا بازسازی کند» و «به ارتش ایالات متحده دستور دهد مسیری را از طریق تنگه هرمز ایجاد کند تا آزادی دریانوردی را طبق شرایط ما، نه طبق شرایط تهران، برقرار کند». این پست پس از آن منتشر شد که رسانههای آمریکایی گزارش دادند که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز سهشنبه در مورد آینده جنگ ایران اختلاف نظر داشتهاند. بنا به گزارشها، نتانیاهو ایالات متحده را برای از سرگیری حملات تحت فشار قرار داد، در حالی که ترامپ به امید دستیابی به توافق، در برابر حملات جدید مقاومت کرد.
پیامهای متناقض و مذاکره در فضای مجازی
دولت ترامپ به طور مداوم پیامهای گسترده و گاه متناقضی در مورد ایران، حتی قبل از جنگ، ارسال کرده است.
دیوارنگاره با موضوع جنگ در ایران/ عکس از خبرگزاری وانا
ایالات متحده و اسرائیل حملات خود را در 28 فوریه در بحبوحه مذاکرات جاری ایالات متحده و ایران در مورد برنامه هستهای تهران آغاز کردند. توافق برای توقف فعلی جنگ، که از 8 آوریل آغاز شد، پس از آن حاصل شد که ترامپ برخی از جنگطلبانهترین تهدیدهای خود در مورد درگیری را منتشر کرد و گفت اگر توافقی حاصل نشود، "کل تمدن خواهد مرد".
به گفته سینا عضدی، استادیار سیاست خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن: "اگر در تهران نشسته باشید، مطمئن نیستید که آیا رئیس جمهور واقعاً در مورد دستیابی به توافق جدی است یا خیر، زیرا هر روز، هر چند ساعت، او موضع خود را تغییر میدهد و ایرانیان را با حمله تهدید میکند." او گفت: «آنها واقعاً نمیتوانند تصمیم بگیرند که آیا ایالات متحده واقعاً میخواهد معامله کند یا جنگ.» او افزود که ترجیح مداوم ترامپ برای «مذاکره در فضای مجازی» موافقت تهران با امتیازدهی خصوصی را دشوارتر میکند.
ترامپ روز یکشنبه تهدید کرد که «زمان برای ایران در حال گذر است»؛ این آخرین نمونه از اعلام پایان توقف فعلی جنگ توسط ایالات متحده، که به موازات محاصره دریایی مداوم بنادر ایران صورت گرفته است. اما روز دوشنبه، ترامپ گفت که هرگونه حمله مجدد به درخواست قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی «به حالت تعلیق درآمده است» و «مذاکرات جدی» در حال انجام است. این بیانیه در حالی منتشر شد که خبرگزاری نیمه رسمی تسنیم روز دوشنبه گزارش داد که ایران یک طرح صلح ۱۴ مادهای اصلاح شده برای پایان دادن به جنگ ارائه کرده است.
روز سهشنبه، ترامپ به خبرنگاران گفت که «یک ساعت تا تصمیمگیری» برای از سرگیری حملات فاصله داشته است، اما در عوض موافقت کرد که به ایران چند «روز» فرصت دهد تا به مذاکرات بازگردد. او در آن زمان گفت: «شاید جمعه، شنبه، یکشنبه - چیزی - شاید اوایل هفته آینده؛ یک دوره زمانی محدود. ممکن است مجبور شویم ضربه بزرگی به آنها بزنیم. هنوز مطمئن نیستم.» روز چهارشنبه، ترامپ همچنان به این سیگنال اشاره کرد که ایالات متحده میتواند هر دو راه را انتخاب کند. او به خبرنگاران گفت: «ما در مراحل پایانی ایران هستیم. خواهیم دید چه اتفاقی میافتد. یا توافق میکنیم، یا قرار است کارهایی انجام دهیم که کمی زننده هستند، اما امیدواریم که این اتفاق نیفتد.» او افزود: «اگر پاسخهای درست را نگیریم، خیلی سریع پیش میرود. همه ما آمادهایم.»
مخمصه استراتژیک؟
در حالی که حامیان ترامپ رویکرد «همه چیز روی میز» او را بخشی از رویکرد سیاست خارجی گستردهتر «مرد دیوانه» توصیف کردهاند، منتقدان گفتهاند که این نشان دهنده معضل ریشهدار رئیسجمهور آمریکاست که تلاش میکند پیروزی قانعکنندهای در این درگیری کسب کند.
دیوارنگاره در تهران با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری وانا
حفظ وضعیت فعلی - یا تشدید حملات جدید - خطرات مداوم اثرات جانبی بر اقتصاد ایالات متحده را به همراه دارد و باعث کاهش تأیید نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ میشود.
در همین حال، به گفته عمر رحمان، عضو شورای امور جهانی خاورمیانه، دولت آمریکا احتمالاً آگاه است که هرگونه توافقی با ایران در مورد برنامه هستهای این کشور باید بهتر از توافق برجام تلقی شود. به گفته رحمان، این در حالی است که تهران در توانایی خود برای اعمال کنترل بر تنگه هرمز، «ابزار قهری قدرت فوقالعاده» پیدا کرده است و اهرم خود را در هر مذاکرهای افزایش میدهد. رحمان تاکید کرد: «در بحبوحه این بنبست، تله تشدید تنش، با ارائه این وعده ضعیف که اعمال نیروی بیشتر میتواند معادله را به نفع ترامپ تغییر دهد، خود را نشان میدهد.»
روز پنجشنبه، به نظر میرسید که این بنبست ادامه دارد و ترامپ قول داد که ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالای ایران را تصاحب کند، چشماندازی که تهران بارها گفته است که عملی نخواهد شد. او همچنین بار دیگر چشمانداز اعمال عوارض از سوی تهران برای تنگه هرمز، یکی دیگر از خواستههای قبلی ایران، را رد کرد.
