به گزارش اکوایران، به نقل از سیانان، جهانِ تشنهی نفت، اوایل این ماه میلادی با اقدام عربستان سعودی در تغییر مسیر میلیونها بشکه نفت خام به بندر «ینبع» در دریای سرخ، نفس کوتاهی کشید؛ محمولههایی که در حالت عادی باید از تنگه مسدودشدهی هرمز عبور میکردند. اما در پایان هفته، با اعلام پیوستن حوثیها به جنگ، تنشها بالا گرفت؛ اقدامی که تهدیدی برای قطع کردن همین راه حیاتی (شریان) باقیمانده است.
تهدید شریان حیاتی باقی مانده
به گفته ریچارد برنز، از بنیانگذاران و مدیر بخش ژئوپلیتیک در مؤسسه تحقیقاتی انرژی اسپکتس: «هر عاملی که جریان خروجی نفت عربستان از دریای سرخ را به خطر بیندازد، فشار صعودی بیشتری بر قیمتهای جهانی نفت وارد خواهد کرد.»
طبق دادههای شرکت ردیابی نفتکشهای «ورتکسا»،، طی دو هفته گذشته، روزانه بالغ بر ۴.۶ میلیون بشکه نفت در بندر ینبع بارگیری شده است که این میزان، بیش از سه برابر میانگین سال ۲۰۲۵ است.
این مقدار، جبران ناچیزی برای آن ۱۵ میلیون بشکهای است که جهان به دلیل تداوم انسداد تنگه هرمز، هر روز از آن محروم میشود. با این حال، همین ۴.۶ میلیون بشکه نیز برای متزلزل کردن عرضه کافی است؛ در بازار جهانی بهشدت حساس نفت، مسدود شدن یک مسیر تجاری حیاتیِ دیگر، قیمتها را باز هم بالاتر برده و موجب بروز یا تشدید کمبود سوخت در سطوح محلی خواهد شد.
دروازه اشکها
در اواخر سال ۲۰۲۳، حوثیهای یمن در واکنش به جنگ اسرائیل در غزه، حملات خود را به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه «بابالمندب» آغاز کردند؛ تنگهای در جنوبیترین نقطه دریای سرخ که نام آن در عربی به معنای «دروازه اشکها» است. این حملات شرکتهای کشتیرانی را مجبور کرد تا از مسیرهای طولانیتری استفاده کنند که هفتهها به زمان سفر اضافه کرد و هزینههای سوخت، بیمه و دستمزد خدمه را افزایش داد.
بر اساس آمار ورتکسا، در ۲۸ روز نخست ماه مارس، حجم نفت خامی که از تنگه بابالمندب عبور کرده، نسبت به ماه فوریه ۲۱ درصد جهش داشته است. اکنون این محمولهها اهداف بالقوهای برای حملات جدید حوثیها محسوب میشوند.
قیمت نفت خام برنت، از زمان آغاز جنگ ایران و آمریکا در ۲۸ فوریه، حدود ۵۰ درصد جهش یافته و روز دوشنبه در محدوده ۱۱۰ دلار در هر بشکه معامله شد.
«آرتم آبراموف»، مدیر تحقیقات نفت و گاز در مؤسسه مشاورهای «ریستاد انرژی» معتقد است اگر تنگه بابالمندب نیز برای عبور نفتکشها بیش از حد ناامن شود، «بسیار محتمل» است که قیمت برنت طی ماههای آینده به بیش از ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد؛ زمانی که بسیار زودتر از پیشبینیهای فعلی خواهد بود. او روز دوشنبه به سیانان گفت: «انسداد این آبراه، فروپاشی سیستم را بسیار سریعتر خواهد کرد. حتی صرفِ تهدید به بستن دریای سرخ نیز احتمالاً در روزهای آینده فشار صعودی مستمری بر هزینههای بیمه، حملونقل و در نهایت اکثر شاخصهای قیمت نفت وارد خواهد کرد.»
ضربهای دیگر به آسیا
حوثیها روز شنبه با شلیک دو موشک به سمت اسرائیل، رسماً وارد جنگ شدند. یک روز پیش از آن، «محمد منصور»، معاون وزیر اطلاعرسانی در دولت حوثیها، به سیانان گفته بود که بستن تنگه بابالمندب «یک گزینه عملی است و عواقب آن بر عهده متجاوزان آمریکایی و اسرائیلی خواهد بود.»
حوثیها مجموعهای از تسلیحات، از جمله پهپادها و موشکهای ضدکشتی را در اختیار دارند که خطر بزرگی برای کشتیهای عبوری از این تنگه محسوب میشود.
برای اجتناب از این آبراه، نفتکشهایی که بندر ینبع را ترک میکنند (و اکثریت قریب به اتفاق آنها مقصدشان آسیا است) ناچارند مسیری بسیار طولانیتر و پرپیچوخمتر را طی کنند؛ یعنی عبور از کانال سوئز در شمال دریای سرخ، حرکت به سمت غرب از دریای مدیترانه، دور زدن سواحل غربی آفریقا و سپس عبور از اقیانوس هند.
ریچارد برنز از مؤسسه انرژی اسپکتس به سیانان گفت: «اگر حوثیها شروع به تهدید کشتیها کنند، در کمترین حالت، چندین هفته به زمان سفر به آسیا اضافه خواهد شد. این مسئله بحران عرضه نفت خام در آسیا را عمیقتر خواهد کرد.»
آسیا بیشترین بارِ شوک عرضه جهانی نفت را به دوش میکشد. این منطقه برای تأمین حدود ۶۰ درصد نفت خود به خاورمیانه متکی است و دولتهای منطقه اقداماتی را برای صرفهجویی در مصرف انرژی طی این بحران اتخاذ کردهاند. برای مثال، فیلیپین وضعیت اضطراری انرژی اعلام کرده و هفته کاری برخی از کارکنان دولتی را به چهار روز کاهش داده است، در حالی که کره جنوبی از شهروندان خود خواسته تا زمان دوش گرفتن را کوتاه کنند.
به گفته «مویو شو»، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت دادههای تجاری «کپلر»، تا به اینجای ماه جاری، تمام نفتی که از ینبع خارج شده و از تنگه بابالمندب عبور کرده، مقصدش آسیا بوده است. شو به سیانان گفت اگر حملات حوثیها منجر به مسدود شدن موثر تنگه شود، سعودیها یا ارسال محمولهها را برای اروپا در اولویت قرار میدهند (که آسیا را محروم میکند) و یا نفتکشهای مقصد آسیا را از مسیر کانال سوئز هدایت خواهند کرد.
شو افزود که بسیاری از نقاط آسیا با کاهش ذخایر فعلی خود، از ماه آوریل شاهد کمبود نفت خام خواهند بود. وی گفت: «اگر آنها نتوانند نفت عربستان را به موقع دریافت کنند، بحران عرضه کوتاهمدت آنها بدتر خواهد شد.» او در پایان تأکید کرد: «قیمتهای بالای نفت یک مسئله است، اما موضوع مهمتر این است که آنها اصلاً نمیتوانند نفت کافی به دست آورند.»
