دیوار سرخ فرو ریخت؛ آقای نخست‌وزیر در مسیر سقوط؟

به گزارش اکوایران، کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روز سه‌شنبه پیش از جلسه حساس کابینه که پس از استعفای دستیاران وزرا و درخواست علنی تقریباً ۸۰ قانونگذار برای کناره‌گیری او برگزار می‌شود، در حال مشورت با همکارانش دباره این موضوع است که آیا می‌تواند به عنوان نخست‌وزیر باقی بماند یا خیر، بود.

استارمر در پایان راه؟

به نوشته خبرگزاری رویترز، استارمر که کمتر از دو سال است که در این سمت قرار دارد، روز دوشنبه پس از آنکه بخش‌های بزرگی از حزب متبوع حاکمش پس از یکی از بدترین شکست‌های حزب کارگر در انتخابات محلی هفته گذشته به او پشت کردند، قول داد که به مسیر خود ادامه دهد.

گزارش‌های رسانه‌های بریتانیایی حاکی از آن است که چندین وزیر کابینه، از جمله وزیر کشور، شابانا محمود، و وزیر امور خارجه، ایوت کوپر، به استارمر گفته‌اند که باید تاریخی را برای کناره‌گیری خود تعیین کند.

تقریباً ۸۰ قانونگذار، از جناح‌های مختلف حزب، از استارمر خواسته‌اند که جدول زمانی برای کناره‌گیری خود تعیین کند تا رقابت بر سر رهبری حزب آغاز شود. دارن جونز، وزیر ارشد، روز سه‌شنبه به رادیو تایمز گفت که استارمر به مباحث همکارانش گوش می‌دهد و تصمیم‌گیری به عهده اوست. 

نخست وزیر بریتانیا، کی‌یر استارمر، و همسرش ویکتوریا استارمر، در انتخابات محلی لندن، بریتانیا، ۷ مه ۲۰۲۶، برای رأی دادن به یک حوزه رأی‌گیری می‌رسند/ عکس از خبرگزاری رویترز

استارمر روز دوشنبه تلاش کرد تا موضع خود را تقویت کند و طی یک سخنرانی وعده داد که جسورانه‌تر و با فوریت بیشتری برای مقابله با مشکلات فراوان بریتانیا اقدام کند. اما تقریباً بلافاصله قانونگذاران هم‌حزبی‌اش  علناً از او خواستند که استعفا دهد یا اعلام کند که چه زمانی سمتش را ترک خواهد کرد.

استارمر گفته بود که اگر حزب چپ میانه‌رو کارگر وارد چالش رهبری شود، کشور هرگز آن‌ها را نخواهد بخشید، آن هم تنها دو سال پس از آنکه قرار بود اکثریت بزرگ پارلمانی حزب به هرج‌ومرج سیاسی که از زمان خروج خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا در 10 سال پیش کشور را فرا گرفته بود، پایان دهد. استارمر چهارمین نخست‌وزیر بریتانیا در پنج سال گذشته است.

دردناک؛ عامل شکست تاریخی

به نوشته نیویورک‌تایمز، سخنرانی روز دوشنبه استارمر تلاش داشت تا شورش در حال ظهور علیه او را آرام کند و به خشم ابراز شده توسط رأی‌دهندگان هفته گذشته که با اکثریت قاطع نامزدهای حزب کارگر را در انتخابات سراسر انگلستان، اسکاتلند و ولز رد کردند، اذعان کرد. او گفت: «این دردناک است و باید هم دردناک باشد. من آن را درک می‌کنم. من آن را حس می‌کنم. و من مسئولیت آن را می‌پذیرم». 

اما به نظر می‌رسد این سخنرانی برای آرام کردن اعضای حزب کارگر که عدم محبوبیت عمیق استارمر در بین رأی‌دهندگان را عامل شکست‌های تاریخی در رقابت‌ها برای کرسی‌های شورای شهر و کنترل پارلمان‌های اسکاتلند و ولز می‌دانند، کار چندانی نکرده است. منتقدان نخست‌وزیر باید ۸۱ امضا را در طوماری برای حمایت از یک رقیب جمع‌آوری کنند تا انتخابات رسمی رهبری آغاز شود؛  انتخاباتی که می‌تواند استارمر را مجبور به کناره‌گیری از سمت خود کند. هنوز مشخص نیست  که آیا هیچ رقیبی به تنهایی می‌تواند این تعداد هوادار را جمع کند یا خیر. 

ضربه سنگین به آقای نخست‌وزیر

اما رد عمومی دو سال تصدی آقای استارمر در طول چند روز اخیر به سرعت افزایش یافته و ریسک سیاسی را برای او به شدت افزایش داده است. قرار است استارمر روز سه‌شنبه با کابینه خود دیدار کند، در حالی که گزارش‌هایی از چندین رسانه خبری بریتانیایی، از جمله بی‌بی‌سی، تایمز لندن و گاردین، مبنی بر اینکه چندین نفر از وزرایش به او می‌گویند که موقعیت سیاسی او ناپایدار است و باید تعیین جدول زمانی برای کناره‌گیری را در نظر بگیرد. از دست دادن حمایت دستیاران کلیدی و اعضای کابینه‌اش، ضربه سنگینی به استارمر خواهد بود، کسی که پیش از این عمدتاً از سوی اعضای حاشیه‌ای‌تر پارلمان، و نه اعضای کابینه خودش، مورد انتقاد قرار گرفته بود.

سخنرانی روز دوشنبه نخست‌وزیر بریتانیا، کی‌یر استارمر، در لندن/ عکس از گتی‌ایمیجز

استارمر و متحدانش در طول روز دوشنبه استدلال کردند که تغییر در رهبری به معنای هرج و مرج برای کشور خواهد بود و به جانشینی نخست‌وزیران از حزب محافظه‌کار -معروف به توری‌ها- در سال‌های قبل از پیروزی حزب کارگر در انتخابات عمومی ۲۰۲۴ اشاره کردند. استارمر در سخنرانی صبحگاهی خود گفت: «من مسئولیت اینکه کنار نکشیدم را می‌پذیرم. کشورمان را به هرج و مرج نکشانیم، همانطور که توری‌ها بارها و بارها این کار را کردند. هرج و مرجی که آسیب‌های ماندگاری به این کشور وارد کرد. یک دولت کارگری هرگز به خاطر تحمیل دوباره آن به کشور ما بخشیده نخواهد شد». 

 استارمر، که اغلب به عنوان یک سخنران خشک توصیف می‌شود، با پیراهن سفید دکمه‌دار و بدون کراوات و کت، لحظاتی احساسی را به نمایش گذاشت و هم پشیمانی از اشتباهات خود و هم تعهد به ارزش‌های حزب کارگر را ابراز کرد. او در مورد برادر مرحومش که مشکلات یادگیری داشت و برای ماندن در شغلش تلاش می‌کرد، و خواهرش که به گفته او ساعت‌های طولانی با حقوق کم کار می‌کرد، صحبت کرد تا بر این باور خود تأکید کند که ناامیدی رأی‌دهندگان عادی را درک می‌کند.

اما او فقط توضیحات مبهمی از دستور کار جدید خود ارائه داد که بیش‌تر به نظر می‌رسید رویکرد فعلی او را تکرار می‌کند. او تمایل خود را برای نزدیک‌تر کردن کشور به اروپا تکرار کرد، اما جزئیات کمی در مورد چگونگی تحقق این امر ارائه داد. او گفت که به آسان‌تر کردن یافتن شغل برای جوانان ادامه خواهد داد. او نفرت و تفرقه را «چیزی کمتر از نبرد برای روح ملت ما» ننامید. او با اشاره به حزب اصلاح بریتانی -حزب پوپولیست راست‌گرا به رهبری نایجل فاراژ- و حزب سبز شورشی، گفت: «ما نمی‌توانیم به عنوان نسخه‌ی ضعیف‌تری از اصلاحات یا سبزها پیروز شویم. ما فقط می‌توانیم به عنوان نسخه‌ی قوی‌تری از حزب کارگر پیروز شویم».

ماه‌های فاجعه‌بار و تیر خلاص

موقعیت استارمر ماه‌هاست که در حال تضعیف است. او برای مقابله با اقتصاد رو به زوال، خشم فراگیر نسبت به مهاجرت‌های غیرقانونی و این تصور که او ضعیف و مردد است، مورد انتقاد قرار گرفته است. تصمیم او برای انتصاب پیتر مندلسون به عنوان سفیر در ایالات متحده، زمانی که اسنادی میزان دوستی مندلسون با جفری اپستین، مجرم جنسی محکوم، را فاش کرد، به یک رسوایی تبدیل شد.

اما انتخابات فاجعه‌بار حزب کارگر در هفته گذشته، تیر خلاصی بر بسیاری از منتقدان او بود. حزب کارگر بیش از ۱۴۰۰ کرسی در شوراهای محلی از دست داد و پس از دهه‌ها قدرت در ولز، در آنجا به شدت شکست خورد. حزب اصلاحات بریتانیا، با وجود کسب کمتر از ۳۰ درصد آرا در عرصه‌ای پراکنده از چندین حزب سیاسی، در سراسر بریتانیا به پیروزی‌هایی دست یافت.

نایجل فاراژ، رهبر حزب اصلاح بریتانیا روز جمعه در سخنرانی خود در شهر رامفورد انگلیس، از «تغییر تاریخی در سیاست بریتانیا» خبر داد/ عکس از گتی‌ایمیجز

استارمر مستقیماً رهبر اصلاحات، نایجل فاراژ، را که بیش از یک دهه پیش یکی از پرسروصداترین فعالان برگزیت بود، هدف قرار داد. استارمر گفت: «او گفت [برگزیت] ما را ثروتمندتر خواهد کرد. اشتباه می‌کرد، ما را فقیرتر کرد. و گفت مهاجرت را کاهش می‌دهد. اشتباه است. مهاجرت از سقف هم گذشت. او گفت که ما را امن‌تر می‌کند. دوباره اشتباه کرد، ما را ضعیف‌تر کرد».

چپ‌تر؟

اکنون بازار اوراق قرضه بر سیاست بریتانیا سایه افکنده است. بازده اوراق قرضه دولتی که در جهت معکوس قیمت حرکت می‌کنند، به شدت در حال افزایش است. برخی از سرمایه‌گذاران نگرانند که اگر استارمر مجبور به کناره‌گیری شود، یک رهبر چپ‌گراتر زمام امور را به دست خواهد گرفت.

راشل ریوز، وزیر دارایی محتاط استارمر، تعهدی راسخ به قوانین مالی برای کاهش سطح بدهی‌های عمومی حفظ کرده و برخی از اعضای حزب کارگر را که می‌گویند این قوانین مانع از صرف هزینه برای رفاه و خدمات عمومی می‌شود، ناامید کرده است. روز دوشنبه، بازده اوراق قرضه 10 ساله معیار یا گیلت‌ها به 5 درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده نگرانی در مورد بی‌ثباتی سیاسی و افزایش فشار بر دولت با افزایش پرداخت بدهی‌ها است.

فرو ریختن دیوار سرخ

به نوشته الجزیره، نارضایتی از رهبری استارمر در طول سال گذشته رو به افزایش بوده است. این موضوع را می‌توان به وضوح در شکست‌های سنگین هفته گذشته در انتخابات محلی انگلیس و آرای پارلمانی در اسکاتلند و ولز مشاهده کرد.حزب کارگر در ژوئیه ۲۰۲۴ با پیروزی قاطع و پس از ۱۴ سال حکومت حزب محافظه‌کار به قدرت رسید. از آن زمان، محبوبیت استارمر کاهش یافته است. در مقابل،  حمایت از حزب ضد مهاجرت، اصلاحات بریتانیا، به رهبری نایجل فاراژ، چهره سرشناس برگزیت، افزایش یافته است. در حالی که حزب کارگر نزدیک به ۱۵۰۰ کرسی شورای محلی را از دست داد، حزب اصلاحات بریتانیا (Reform UK) در دوران فاراژ از کمتر از ۱۰۰ کرسی به حدود ۱۴۵۰ کرسی افزایش یافت -بدترین نتیجه انتخاباتی برای یک حزب حاکم در بیش از سه دهه اخیر در بریتانیا. حمایت از حزب کارگر، حتی در چندین پایگاه سنتی آن در لندن، در مناطق صنعتی سابقاً «دیوار سرخ» در مرکز و شمال انگلستان و در ولز، از بین رفت که عمدتاً به نفع حزب پوپولیست فاراژ بود. 

یکی از مسائل اصلی، چیزی است که بسیاری از رأی‌دهندگان آن را شکست استارمر در مقابله با مهاجرت می‌دانند. با وجود توافق «یک به یک» با فرانسه در سال گذشته برای بازگرداندن مهاجران بدون مدرک در ازای بازگرداندن مهاجرانی که ارتباط روشنی با بریتانیا دارند، تنها تعداد کمی از آنها با موفقیت بازگردانده شده‌اند.

در حال حاضر، استارمر یکی از پایین‌ترین رتبه‌های محبوبیت را در میان رهبران غربی دارد. آخرین نظرسنجی Ipsos Political Pulse نشان می‌دهد که نیمی از رأی‌دهندگان بریتانیا معتقدند که استارمر باید کناره‌گیری کند و دو سوم معتقدند که بعید است او دوباره انتخاب شود. انتخابات عمومی بعدی باید تا ژوئیه ۲۰۲۹ - پنج سال پس از انتخابات قبلی - برگزار شود. به گفته تیم بیل، استاد علوم سیاسی در دانشگاه کوئین مری لندن، انتخابات محلی تنها چیزی را که مردم از قبل می‌دانستند و اعضای حزب کارگر از آن می‌ترسیدند، تأیید کرد. «یعنی [اینکه] دولت به شدت نامحبوب است و استارمر حتی از دولت هم نامحبوب‌تر است».

رقبای بالقوه 

برای شروع رقابت رهبری، بیش از 20 درصد از نمایندگان حزب کارگر - 81 نفر از آنها - باید از یک نامزد جدید حمایت کنند. به گفته تیم بیل: «این یک احتمال جدی است. وقتی این همه نارضایتی در حزب کارگر وجود دارد، این یک مانع کوچک است».

در میان رقبای بالقوه: آنجلا رینر وجود دارد. او  عضو اتحادیه کارگری چپ‌گرا و معاون سابق استارمر، به عنوان یکی از معتبرترین رقبا معرفی شده است، اگرچه خود را مطرح نکرده است. رینر وزیر مسکن بود اما سال گذشته به دلیل نقض قوانین وزارتی در مورد مالیات‌هایش مجبور به استعفا شد. طبق گزارش‌ها، او خواستار بازگشت اندی برنهام، شهردار منچستر بزرگ، به پارلمان شده است و اظهار داشته است که از او در رقابت رهبری حمایت خواهد کرد. برنهام نماینده مجلس نیست و کمیته اجرایی ملی حزب کارگر (NEC) مانع از شرکت او در انتخابات میان‌دوره‌ای ژانویه شده است. 

رینر روز دوشنبه پس از سخنرانی استارمر گفت: «کاری که ما انجام می‌دهیم جواب نمی‌دهد و باید تغییر کند. اگر اشتباهات اصلاح نشوند، اذعان به آنها کارساز نیست».  بیل گفت که رینر احتمالاً در داخل حزب اجماع ایجاد خواهد کرد.  او به الجزیره گفت: «[نمایندگان] چپ‌گرای حزب کارگر احساس می‌کنند که استارمر بیش از حد به راست متمایل شده و دولت نیاز به اصلاح مسیر دارد.»

استارمر، به همراه آنجلا راینر، معاون سابق نخست‌وزیر، و اندی برنهام، شهردار منچستر، ماه گذشته در مدرسه‌ای در اشتون-آندر-لاین، انگلستان/ عکس از نیویورک‌تایمز

وس استریتینگ، وزیر بهداشت، که به طور سنتی در سمت راست میانه حزب دیده می‌شود اما در مورد برخی از مسائل مانند غزه و رفاه، موضع چپ‌گرایانه گرفته است، نیز یکی از مدعیان احتمالی است، زیرا برخی از نمایندگان مجلس، رینر را «مناسب این کار» نمی‌دانند و او را به عنوان یک فرد با روابط عمومی خوب ارزیابی می‌کنند. برخی رسانه‌های بریتانیایی روز دوشنبه گزارش دادند که تصور می‌شود او تاکنون ۲۰ درصد آرای لازم نمایندگان حزب کارگر برای حمایت از نامزدی‌اش را کسب کرده باشد. متحدان استریتینگ به نتایج انتخابات در ردبریج، مرجع محلی در حوزه انتخابیه او، که حزب کارگر هفته گذشته در آن باقی ماند، به عنوان نشانه مساعدی برای یک چالش احتمالی رهبری اشاره کرده‌اند. با این حال، روزنامه گاردین بریتانیا روز دوشنبه گزارش داد که او در گذشته به دلیل دوستی قبلی‌اش با مندلسون، حمایت خود را از دست داده است. ناظران می‌گویند که راینر یا استریتینگ به احتمال زیاد رقابت رهبری را آغاز خواهند کرد، اما هیچ‌کدام در خود حزب کارگر محبوبی عمومی ندارند.

⁠کاترین وست، نماینده کمتر شناخته شده هورنسی و فرین بارنت در شمال لندن، پس از هشدار مبنی بر احتمال تلاش برای ایجاد رقابت رهبری، ظاهراً عقب‌نشینی کرده است. وست روز جمعه در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی گفت که ترجیح می‌دهد کابینه برای جلوگیری از انتخابات رهبری «خود را سازماندهی مجدد کند». اما اگر تا دوشنبه رهبر جدیدی معرفی نشود، از نمایندگان مجلس خواهد خواست که از او برای به چالش کشیدن نخست وزیر حمایت کنند. پس از سخنرانی استارمر در روز دوشنبه، او از آن به عنوان «خیلی کم و خیلی دیر» انتقاد کرد، اما اظهار داشت که دیگر برای رهبری حزب کارگر نامزد نخواهد شد. وست حتی قبل از عقب‌نشینی، اذعان کرد که از حمایت لازم برای ایجاد رقابت برخوردار نیست. تهدید او برای ایجاد رقابت توسط خودش، به نظر می‌رسد تلاشی برای وادار کردن رقبای سرشناس‌تر به اقدام باشد.

اندی برنهام، شهردار منچستر بزرگ، که در نظرسنجی‌ها به عنوان گزینه ترجیحی مردم رتبه‌بندی می‌شود، در حال حاضر قادر به رقابت در این زمینه نیست زیرا کرسی در پارلمان ندارد - او قبل از اینکه بتواند چالشی را مطرح کند، باید در انتخابات میان‌دوره‌ای پیروز شود. نظرسنجی YouGov نشان داده است که ۳۴ درصد از بریتانیایی‌ها فکر می‌کنند او نخست‌وزیر بهتری نسبت به استارمر خواهد بود. سال گذشته، برنهام بارها به عنوان یکی از مدعیان رهبری مطرح شد و به ویژه هرگز آن را به طور علنی رد نکرد. برنهام از سوی بسیاری از سیاستمداران بریتانیایی به عنوان بزرگترین تهدید بلندمدت برای استارمر دیده می‌شود. اما او نمی‌تواند استارمر را تا زمانی که عضو پارلمان نشود، به چالش بکشد، و این مستلزم یک جای خالی است که بتواند برای آن نامزد شود. او اوایل امسال تلاش کرد این کار را انجام دهد، اما توسط کمیته حزبی تحت کنترل متحدان استارمر مسدود شد.