به گزارش اکوایران، خبرگزاری رویترز برآوردی انجام داده است که مطابق آن، جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تاکنون دستکم ۲۵ میلیارد دلار هزینه بر شرکتهای سراسر جهان تحمیل کرده و این رقم همچنان رو به افزایش است. این تحلیل نشان میدهد که دستکم ۲۷۹ شرکت اعلام کردهاند که جنگ آنها را وادار به اتخاذ اقدامات دفاعی برای کاهش ضربه مالی کرده است؛ اقداماتی از قبیل افزایش قیمتها و کاهش تولید. برخی دیگر نیز سود سهام یا برنامههای بازخرید سهام را متوقف کردهاند، کارکنان را به مرخصی اجباری فرستادهاند، هزینه اضافی سوخت وضع کردهاند یا خواستار کمک اضطراری دولتها شدهاند.
در رابطه با هزینههای جنگ ایران نشریه فایننشیالتایمز نیز در گزارشی مینویسد که «جنگ ایرانِ دونالد ترامپ ۴۰ میلیارد دلار هزینه سوخت به آمریکاییها تحمیل کرده است.»
تعمیر کالا به جای خرید کالا
به گزارش خبرگزاری رویترز، بررسی بیانیههای شرکتی از زمان آغاز درگیری در ایران، از سوی شرکتهای حاضر در بورسهای ایالات متحده، اروپا و آسیا، تصویری نگرانکننده از پیامدهای این بحران ارائه میدهد. کسبوکارها با افزایش شدید قیمت انرژی، زنجیرههای تأمین ازهمگسیخته و مسیرهای تجاری مسدودشده در اثر تسلط ایران بر تنگه هرمز دستوپنجه نرم میکنند. این آشفتگی که تازهترین حلقه از مجموعه رویدادهای گیجکننده جهانی برای کسبوکارها پس از همهگیری کووید-۱۹ و حمله روسیه به اوکراین است، انتظارات نسبت به ادامه سال را تضعیف کرده و همزمان نشانه چندانی از دستیابی قریبالوقوع به توافقی برای پایان دادن به جنگ دیده نمیشود.
اکوایران: وضعیت حاکم بر تنگه هرمز، تنها بر روی ایران یا کشورهایی که درگیری مستقیمی در مناقشات دارند، اثرگذار نبوده است. واقعیت آن است که این وضعیت تمامی کشورها از واردکنندگانی مانند کره جنوبی گرفته تا صادرکنندگانی مانند عراق را تحت تأثیر قرار داده است.
مارک بیتزر، مدیرعامل شرکت ویرپول، پس از آنکه این شرکت پیشبینی درآمد سالانه خود را به نصف کاهش داد و پرداخت سود سهام را متوقف کرد، به تحلیلگران گفت: «این سطح از افت صنعتی مشابه چیزی است که در بحران مالی جهانی مشاهده کردیم و حتی از دیگر دورههای رکود هم شدیدتر است». تحلیلگران میگویند که با کند شدن رشد اقتصادی، توان شرکتها برای افزایش قیمتها کاهش مییابد و جذب هزینههای ثابت دشوارتر میشود؛ مسئلهای که حاشیه سود را در سهماهه دوم و پس از آن تهدید میکند. افزایش مداوم قیمتها نیز احتمالاً تورم را تشدید خواهد کرد و به اعتماد مصرفکنندگان که همین حالا هم شکننده است، آسیب میزند. به گفته بیتزر: «مصرفکنندگان خرید محصولات نو را به تعویق میاندازند و ترجیح میدهند کالاهای خود را تعمیر کنند.»
افزایش هزینه بسیاری از مواد اولیه
شرکت ویرپول تنها نیست. شرکتهایی از جمله پراکتر اند گمبل، تولیدکننده مالزیایی کاندوم کارکس و تویوتا نسبت به افزایش هزینهها با ورود جنگ به سومین ماه خود هشدار دادهاند. محاصره تنگه هرمز بهدست ایران، مهمترین گلوگاه انرژی جهان، قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده؛ رقمی که بیش از ۵۰ درصد بالاتر از سطح پیش از جنگ است. بسته شدن این مسیر، هزینه حملونقل را افزایش داده، عرضه مواد اولیه را تحت فشار قرار داده و مسیرهای تجاری حیاتی برای جریان کالاها را قطع کرده است. عرضه کودهای شیمیایی، هلیوم، آلومینیوم، پلیاتیلن و دیگر نهادههای کلیدی نیز آسیب دیده است.
جعبههای کوکاکولا در یک فروشگاه مواد غذایی در لسآنجلس، کالیفرنیا، آمریکا، ۲۱ نوامبر ۲۰۱۷./عکس از خبرگزاری رویترز
یکپنجم شرکتهای بررسیشده، از تولیدکنندگان لوازم آرایشی، تایر و مواد شوینده گرفته تا شرکتهای کروز و خطوط هوایی، اعلام کردهاند که جنگ به آنها آسیب مالی وارد کرده است. بیشتر این شرکتها در بریتانیا و اروپا مستقر بودند؛ مناطقی که هزینه انرژی در آنها از پیش نیز بالا بود. نزدیک به یکسوم شرکتها هم آسیایی بودند که وابستگی عمیق این منطقه به نفت و فرآوردههای سوختی خاورمیانه را منعکس میکند.
تقریباً همسطح هزینههای ناشی از تعرفهها
برای درک ابعاد این رقم، باید توجه داشت که تا اکتبر سال گذشته، صدها شرکت از بیش از ۳۵ میلیارد دلار هزینه ناشی از تعرفههای سال ۲۰۲۵ دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، خبر داده بودند. شرکتهای هواپیمایی بزرگترین سهم از هزینههای قابلاندازهگیری ناشی از جنگ را به خود اختصاص دادهاند؛ رقمی نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار، درحالیکه قیمت سوخت جت تقریباً دو برابر شده است. با ادامه این بحران، شرکتهای بیشتری از صنایع دیگر نیز زنگ خطر را به صدا درآوردهاند. تویوتای ژاپن نسبت به زیانی ۴.۳ میلیارد دلاری هشدار داده و پراکتر اند گمبل برآورد کرده که سود پس از مالیاتش حدود ۱ میلیارد دلار کاهش خواهد یافت.
غول فستفود مکدونالد نیز اوایل همین ماه اعلام کرد انتظار دارد اختلالهای مداوم در زنجیره تأمین، تورم هزینهها را در بلندمدت افزایش دهد؛ ارزیابیای که تا همین اواخر معمولاً تنها در نشستهای مالی شرکتهای صنعتی مطرح میشد. کریس کمپسینسکی، مدیرعامل مکدونالد، میگوید که افزایش قیمت سوخت به تقاضای مصرفکنندگان کمدرآمد ضربه میزند و افزود: «قیمت بالای بنزین اکنون مسئله اصلیای است که مشاهده میکنیم.»
حساسیت به قیمت نفت
نزدیک به ۴۰ شرکت در صنایع تولیدی، شیمیایی و مواد اولیه اعلام کردهاند که به دلیل وابستگی به عرضه محصولات پتروشیمی خاورمیانه، قیمت محصولات خود را افزایش خواهند داد. مارک ارسگ، مدیر مالی شرکت نیوئل برندز، اوایل همین ماه گفت هر ۵ دلار افزایش در قیمت هر بشکه نفت، حدود ۵ میلیون دلار به هزینههای این شرکت اضافه میکند.
شرکت تایرسازی آلمانی کنتیننتال انتظار دارد از سهماهه دوم سال، دستکم ۱۰۰ میلیون یورو (۱۱۷ میلیون دلار) زیان ببیند؛ زیرا افزایش قیمت نفت، مواد اولیه را گرانتر کرده است. رولاند ولزباخر، مدیر اجرایی کنتیننتال، اوایل همین ماه گفت که سه تا چهار ماه طول میکشد تا این وضعیت در صورتهای سود و زیان شرکت نمایان شود. او گفت: «احتمالاً در اواخر سهماهه دوم به ما ضربه میزند و سپس در نیمه دوم سال بهطور کامل آشکار خواهد شد.»
آثار ضربه هنوز در سود شرکتها دیده نمیشود
سود شرکتها در سهماهه نخست سال همچنان قوی بوده و همین مسئله یکی از دلایلی است که شاخصهایی مانند اساندپی ۵۰۰ توانستهاند با وجود افزایش هزینه انرژی و رشد بازده اوراق قرضه ناشی از نگرانیهای تورمی، رکوردهای تازه ثبت کنند. دادههای فکتست نشان میدهد که از ۳۱ مارس تاکنون، پیشبینی حاشیه سود خالص سهماهه دوم برای شرکتهای صنعتی حاضر در شاخص اساندپی ۵۰۰، به میزان ۰.۳۸ واحد درصد کاهش یافته است. این رقم برای شرکتهای کالاهای مصرفی اختیاری ۰.۱۴ واحد درصد و برای کالاهای مصرفی اساسی ۰.۰۸ واحد درصد بوده است.
کشتیهای باری در خلیج فارس، نزدیک تنگه هرمز، در نمایی از شمال رأسالخیمه در نزدیکی مرز استان مسندم عمان، همزمان با درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران، امارات متحده عربی، ۱۱ مارس ۲۰۲۶./ عکس از خبرگزاری رویترز
تحلیلگران گلدمن ساکس گفتهاند شرکتهای حاضر در شاخص استاکس ۶۰۰ اروپا از سهماهه دوم با فشار بر حاشیه سود روبهرو خواهند شد؛ زیرا انتقال هزینههای اضافی به مصرفکنندگان دشوارتر میشود و همچنین اثر محافظتی قراردادهای پوشش ریسک از بین میرود.
جری فاولر، رئیس استراتژی سهام اروپا در بانک یوبیاس، گفت بخشهایی که مستقیماً با مصرفکننده سروکار دارند، از جمله خودروسازی، مخابرات و محصولات خانگی، برای ۱۲ ماه آینده با بازنگری منفی بیش از ۵ درصد مواجه شدهاند. در ژاپن نیز تحلیلگران از پایان مارس تاکنون، برآورد رشد سود سهماهه دوم را به نصف کاهش داده و به ۱۱.۸ درصد رساندهاند. رامی صرافا، مدیرعامل شرکت کوردوبا ادوایزری پارتنرز، گفت: «ضربه واقعی به سودآوری هنوز در نتایج بیشتر شرکتها نمایان نشده است.»
افزایش قیمت سوخت در آمریکا
به گزارش نشریه فایننشیالتایمز، بر اساس پژوهشی تازه، آمریکاییها از زمان آغاز جنگ دونالد ترامپ با ایران، بیش از ۴۰ میلیارد دلار هزینه اضافی برای سوخت پرداخت کردهاند؛ رقمی که برای تعمیر کامل شبکه پلهای کشور یا نوسازی سیستم کنترل ترافیک هوایی آمریکا کافی است. مطابق برآورد کالج واتسون برای امور بینالملل و عمومی دانشگاه براون، افزایش قیمت بنزین و گازوئیل تا شامگاه یکشنبه، ۴۱.۵ میلیارد دلار به مصرفکنندگان آمریکایی زیان وارد کرده است؛ یعنی بهطور متوسط ۳۱۶ دلار برای هر خانوار آمریکایی.
پمپ بنزینی در آمریکا/عکس از بریتیش پترولیوم
جف کولگان، استاد علوم سیاسی دانشگاه براون، گفت: «ما بهعنوان یک کشور این حجم عظیم پول را صرف هزینههای اضافی سوخت میکنیم؛ پولی که میتوانست به شیوههای بسیار سازندهتری برای بهبود زیرساختهای حملونقل آمریکا استفاده شود ــ زیرساختهایی که صادقانه بگویم واقعاً به رسیدگی نیاز دارند.» کولگان گفت: «اگر این پول را بابت افزایش هزینه سوخت ناشی از جنگی که اکثر آمریکاییها خواهان آن نیستند هدر نمیدادیم، میتوانستیم زیرساخت حملونقل آینده را بسازیم».
پیامدهای جنگ ایران در سراسر بزرگترین اقتصاد جهان گسترش یافته، نرخ تورم را به بالاترین سطح از زمان حمله روسیه به اوکراین رسانده و به مشکلی سیاسیِ فزاینده برای ترامپ تبدیل شده است. افزایش قیمت در پمپبنزینها نهتنها به رانندگان آسیب زده، بلکه هزینه همهچیز از مواد غذایی گرفته تا بلیت هواپیما را نیز بالا برده است؛ زیرا افزایش هزینه سوخت به دیگر بخشهای اقتصادی سرایت کرده است. طبق دادههای انجمن خودروی آمریکا (AAA)، قیمت بنزین در آمریکا روز یکشنبه با جهش ۵۱ درصدی به ۴.۵۱ دلار در هر گالن رسید؛ شدیدترین افزایش در میان کشورهای گروه هفت. قیمت گازوئیل نیز با رشد ۵۴ درصدی به ۵.۶۵ دلار در هر گالن رسیده که نزدیک به رکورد تاریخی است.
پیامدهای اقتصادی و سیاسی افزایش قیمت سوخت
افزایش قیمت سوخت موجی از تورم را در سراسر اقتصاد به جریان انداخته است، زیرا هزینه تولید و حملونقل کالاها افزایش یافتهاند. قیمت مصرفکننده در ماه آوریل با سریعترین آهنگ در سه سال گذشته رشد کرد و قیمتهای عمدهفروشی نیز بیشترین افزایش را از سال ۲۰۲۲ ثبت کردند. این جهش تورمی همچنین هزینه استقراض را افزایش داده است. وزارت خزانهداری ایالات متحده هفته گذشته برای نخستین بار از سال ۲۰۰۷ اوراق قرضه ۳۰ ساله را با بازدهی ۵ درصد منتشر کرد؛ آن هم در شرایطی که سرمایهگذاران نسبت به دوره تازه رشد قیمتها نگرانند.
کشتیها در تنگه هرمز، مسندم عمان، ۱۸ مه ۲۰۲۶./عکس از خبرگزاری رویترز
نظرسنجیها نشان میدهند این جنگ در میان رأیدهندگان آمریکایی محبوب نیست و به محبوبیت ترامپ آسیب زده؛ محبوبیتی که اکنون نزدیک به پایینترین سطح تاریخی خود قرار دارد. نظرسنجی اخیر فایننشیالتایمز نشان داد که ۵۸ درصد آمریکاییها از نحوه مدیریت ترامپ در مورد هزینههای زندگی ناراضی هستند.
دولت ترامپ برای کاهش شوک انرژی، حجم بیسابقهای نفت از اندوخته راهبردی آمریکا آزاد کرده، محدودیتهای حملونقل و مقررات زیستمحیطی مربوط به سوخت را کاهش داده و پیشنهاد تعلیق مالیات فدرال بر بنزین و گازوئیل را مطرح کرده است.
بااینحال، ترامپ هفته گذشته وقتی گفت جهش تورمی داخلی «حتی ذرهای» او را به پایان دادن به جنگ ترغیب نمیکند، جنجال به پا کرد. او روز سهشنبه به خبرنگاران گفت: «من به وضعیت مالی آمریکاییها فکر نمیکنم. به هیچکس فکر نمیکنم. فقط به یک چیز فکر میکنم؛ اینکه نباید اجازه دهیم ایران به سلاح هستهای دست پیدا کند. فقط همین.»
