به گزارش اکوایران، رهبران راستگرا در سرتاسر آمریکای لاتین در حال رسیدن به قدرت هستند و رأیدهندگان کلمبیایی تازهترین گروهیاند که به سیاستهای سختگیرانه راستگرایانه روی آوردهاند.
نارضایتیهای عمومی و امواج راستگرایی در آمریکای لاتین
به گزارش خبرگزاری فرانسه، بهجز دو استثنای بزرگ، یعنی برزیل و مکزیک، یافتن کاخ ریاستجمهوری در آمریکای لاتین که در اختیار یک راستگرای کاریزماتیک یا تندگو نباشد، دشوار است. راستگرایان از آرژانتین تا هندوراس در رشتهای از انتخابات پیروز شدهاند. با این حال، کارشناسان شواهد اندکی از یک چرخش ایدئولوژیک سراسری در منطقه میبینند و در عوض معتقدند شرایط سیاسی برای نامزدهای خارج از ساختار سنتی قدرت مساعد شده است.
اکوایران: کلمبیا به سمت راست چرخش کرده و آبلاردو دِ لا اِسپرئیلا، وکیل ملیگرا و چهرهای تازهوارد به سیاست را بهعنوان رئیسجمهور انتخاب کرده است؛ رخدادی که شتابدهنده روندی گستردهتر در آمریکای لاتین به سمت راستگرایی تلقی میشود.
به گفته لیزا زانوتی، کارشناس سیاست راست رادیکال، آنچه این پیروزمندان را به هم پیوند میدهد، توانایی آنان در بهرهبرداری از نارضایتیهای عمومی، ساختن یک برند شخصی قدرتمند و ایجاد ائتلافهای موقت است.
رئیسجمهور السالوادور، نایب بوکله که تقریباً دو درصد از جمعیت کشورش را زندانی کرده است، شاید الگوی این روند را ارائه کرده باشد. او با ارائه راهحلهای ظاهراً ساده برای جرم و جنایت، رکود اقتصادی و نخبگان سیاسی بیاعتبار، در داخل کشور خود از محبوبیتی نجومی برخوردار است و اغلب در نظرسنجیهای سراسر منطقه در صدر قرار میگیرد. دیگران الگوی «فرد بیرون از ساختار» او را بهطور کامل اقتباس کردهاند: از جمله آبلاردو دِ لا اسپرییا که برخی مفسران کلمبیایی با شوخی او را «بوکله تیمو» نامیدهاند.
به گفته زانوتی، پژوهشگر مؤسسه دموکراسی CEU در بوداپست و آزمایشگاه Ultra-Lab در سانتیاگو، نظامهای ریاستجمهوری آمریکای لاتین این روند ظهور نامزدهای خارج از ساختار سنتی را تسهیل میکنند. او گفت: «انتخابات ریاستجمهوری به کارآفرینان سیاسی اجازه میدهد از احزاب ضعیف یا بیاعتبار عبور کنند و رابطهای مستقیم با رأیدهندگان برقرار سازند.»
به گفته آنتونی پریرا از دانشگاه تولین: «در دهه ۲۰۰۰ ما شاهد دولتهای "موج صورتی" در آمریکای لاتین بودیم؛» دورهای که چپ در بسیاری از انتخاباتها پیروز شد. به گفته او، چپ از طریق سیاستهای پوپولیستی انتقال نقدی، افزایش حداقل دستمزد، کمک به انتقال مردم از مشاغل غیررسمی به مشاغل دارای قرارداد و فراهم کردن دسترسی به اعتبار و آموزش به پیروزی رسید؛ اقداماتی که همگی از افزایش قیمت کالاهای اساسی تأمین مالی میشدند.
او گفت: «تعداد افرادی که در فقر زندگی میکردند کاهش یافت.» اما سپس سقوط قیمت کالاهای اساسی فرا رسید و «خوشبینی دهه ۲۰۱۰ به ناامیدی و نارضایتی تبدیل شد.» همزمان، «جرم سازمانیافته قدرتمندتر شد و کنترل محلهها و حتی زندانها را در دست گرفت. رأیدهندگان نیز با اشتیاق بیشتری به سیاستمدارانی پاسخ دادند که خود را ضدساختار قدرت معرفی میکردند.»
موج جرم و جنایت
دِ لا اسپرییا نهتنها رأیدهندگان ضدچپ، بلکه طبقه متوسط رو به رشدی را نیز جذب کرد که از افزایش جرم و جنایت ناراضی بودند؛ مسئلهای که در تمامی انتخابات اخیر آمریکای لاتین به یکی از دغدغههای اصلی رأیدهندگان تبدیل شده است. درحالیکه چپ برای ارائه پاسخی مؤثر با مشکل مواجه شده، راست وعده راهحلهای سریع داده است: از حملات هوایی گرفته تا ساخت زندانهای عظیم.
سربازان یک جوان را بازداشت موقت میکنند تا او را به محلی ببرند و بررسی کنند که آیا خالکوبیهای مرتبط با یک باند را دارد یا خیر. آنها در بخش جنوبی کیتو، اکوادور، در تاریخ ۱۲ ژانویه ۲۰۲۴ در پی فرار ظاهری یک رهبر قدرتمند باند از زندان، گشتزنی میکنند/عکس از آسوشیتدپرس
بخش زیادی از جهان همچنان جرایم سازمانیافته آمریکای لاتین را از منظر کارتلهای خشن کوکائین و قاچاقچیانی مانند پابلو اسکوبار میبیند؛ اما در واقع، از اکوادور گرفته تا برزیل، این گروهها هرچند همچنان خشونتبار هستند، اما به مجموعههای اقتصادی چندمیلیون و حتی چندمیلیارد دلاری تبدیل شدهاند. آنها دیگر تنها کوکائین را به ایالات متحده قاچاق نمیکنند، بلکه در زندگی روزمره آمریکای لاتین نفوذ کردهاند؛ از اخاذی از رانندگان اتوبوس در پرو گرفته تا تصرف معادن طلا در جنگلهای ونزوئلا.
ساندرا گوتیرس، یک رأیدهنده ۶۰ ساله کلمبیایی، گفت: «میزان اخاذی بیش از حد شده است. مغازهها تعطیل میشوند چون مردم دیگر نمیتوانند این وضعیت را تحمل کنند. جرم و جنایت تحملناپذیر است.»
بر اساس آخرین نظرسنجی لاتینوبارومتر، ۷۵ درصد از مردم آمریکای لاتین در بیش از دوازده کشور گفتهاند که جرم و جنایت طی یک سال گذشته افزایش یافته است. حدود یکسوم پاسخدهندگان نیز اعلام کردهاند که خودشان یا اعضای خانوادهشان در همین دوره شخصاً تحت تأثیر جرایم قرار گرفتهاند.
کمکهای عمو سام
دولتهای راست رادیکال در ایالات متحده، روسیه، اسرائیل و اروپا نیز تلاش کردهاند الگوی خود را صادر کنند یا رهبران آمریکای لاتینی را که دیدگاه مشابهی دارند، بیابند. بهویژه دونالد ترامپ کوشیده است بر نتیجه چندین انتخابات آمریکای لاتین تأثیر بگذارد.
دونالد ترامپ در کنار، از چپ: سانتیاگو پنیا، رئیسجمهور پاراگوئه؛ لوئیس آبینادر، رئیسجمهور جمهوری دومینیکن؛ رودریگو پاز پریرا، رئیسجمهور بولیوی؛ نایب بوکله، رئیسجمهور السالوادور؛ و خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، در اجلاس سپر قاره آمریکا در ترامپ نشنال دورال میامی، در دورال، فلوریدا، در تاریخ ۷ مارس ۲۰۲۶، برای عکس دستهجمعی ژست میگیرند/عکس از آسوشیتدپرش
در کلمبیا، او تهدید کرد که در صورت پیروزی رقیب «مارکسیست چپ افراطی» دِ لا اسپرییا، میلیاردها دلار کمک نظامی را قطع خواهد کرد. نتیجه این اقدام آن بود که محبوبیت رئیسجمهور چپگرای کلمبیا، گوستاوو پترو، افزایش یافت. در انتخابات روز یکشنبه، نامزد مورد حمایت پترو یکونیم میلیون رأی بیشتر از آرای پترو در چهار سال قبل به دست آورد.
محبوبیت لوئیس ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهور چپگرای برزیل، نیز پس از آن افزایش یافت که ترامپ تهدید به اعمال تحریم کرد و از رقیب احتمالی راستگرای او در انتخابات اکتبر حمایت نمود.
اما برخی از رهبران جدید راستگرا پس از ورود به قدرت، با دشواریهای تحقق وعدههای خود روبهرو شدهاند. رودریگو پاز در بولیوی با اعتراضات پیدرپی مواجه شده که موجب کمبودهای گسترده شده است. دانیل نوبوآ در اکوادور در ابتدا توانست نرخ قتل را کاهش دهد، اما این نرخ بار دیگر به رکوردهای جدیدی رسیده است. خوزه آنتونیو کاست در شیلی نیز در صد روز نخست ریاستجمهوری خود شاهد سقوط شدید محبوبیتش بوده است. اکنون مفسران کلمبیایی میپرسند آیا دِ لا اسپرییا نیز با سرنوشتی مشابه روبهرو خواهد شد یا خیر.
خوان آلوارس، پژوهشگر مؤسسه کارو ای کوئرو، گفت: «او در فضایی کاملاً سیاه و سفید مبارزه انتخاباتی کرد و بر تفاوتها تأکید نمود.» او افزود: «اما حکومتداری در طیفهای خاکستری انجام میشود. هنوز نمیدانیم نسخه خاکستریِ حکومت او چگونه خواهد بود.»
مقابله با جرموجنایت: موتور محرک کارزارهای انتخاباتی راست آمریکای لاتین
در همین رابطه نشریه واشنگتن پست نیز در گزارشی مینویسد: در یکی پس از دیگریِ انتخابات آمریکای لاتین، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، دقیقاً به آنچه میخواست دست یافته است. نامزدهای راستگرا و طرفدار ترامپ، چپگرایان را در سراسر منطقه شکست دادهاند؛ همزمان دولت ترامپ تهاجمیترین مداخله آمریکا در آمریکای مرکزی و جنوبی طی چند دهه اخیر را دنبال کرده است.
خوزه آنتونیو کاست، رئیسجمهور شیلی، برای برگزاری کنفرانس مطبوعاتی در پایگاه نظامی «سولو د سالدیوار»، نزدیک گذرگاه مرزی چاکالوتا، در آریکا، شیلی، در تاریخ ۱۶ مارس ۲۰۲۶، پس از امضای فرمانی برای جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی در امتداد مرز شمالی با پرو و بولیوی، وارد میشود/عکس از آسوشیتدپرس
و شامگاه یکشنبه، به نظر میرسید یک چهره بیرون از ساختار قدرت که مورد حمایت ترامپ قرار داشت، در انتخابات ریاستجمهوری کلمبیا در آستانه پیروزی قرار گرفته است. آبلاردو دِ لا اسپریا، سیاستمدار تندرو راستگرا، بر اساس شمارش اولیه دستکم ۴۹٫۶ درصد آرا را به دست آورد و با اختلافی کمتر از یک درصد، ایوان سپدا، نامزد چپگرا، را شکست داد.
گوستاو پدرو، رئیسجمهور کلمبیا که از متحدان سپدا محسوب میشود، هنوز پیروزی هیچ نامزدی را به رسمیت نشناخته و گفته است که روند رسمی بازشماری آرا نتیجه نهایی را تعیین خواهد کرد. اگر این نتایج تأیید شود، دِ لا اسپریا میتواند شریک ایدهآلی برای جنگ مرگبار ترامپ علیه قاچاقچیان ادعایی مواد مخدر در خشکی و دریا باشد. این وکیل پرزرقوبرق دفاع کیفری که تاکنون هیچ منصب انتخابی نداشته، ۴۷ سال دارد و خود را «ببر» مینامد.
او وعده داده است که زندانهای عظیم برای قاچاقچیان مواد مخدر ایجاد کند، «اردوگاههای نارکوتروریستی» را بمباران کند و تلاشهای پترو برای مذاکره صلح با گروههای چریکی قدیمی کلمبیا را کنار بگذارد.
مانند دیگر نامزدهای سختگیر در حوزه جرم و جنایت که در سالهای اخیر در منطقه به پیروزی رسیدهاند، دِ لا اسپریا نیز الگویی مشابه رئیسجمهور السالوادور، نایب بوکله را تبلیغ کرده است؛ رهبری که سرکوب باندهای جنایتکار توسط او بیش از ۸۵ هزار نفر را روانه زندان کرده است که بسیاری از آنان بدون دسترسی به محاکمهای مناسب بودهاند.
او چهارشنبه در گفتوگویی با رادیوی کاراکول کلمبیا گفت: «کسانی که باید از روی کار آمدن دولت ما نگران، هراسان و حتی وحشتزده باشند، تبهکاران و مجرمان هستند.»
چرخش به راست
صعود راستگرایان که در برخی موارد با حمایت ترامپ همراه بوده، چرخشی چشمگیر نسبت به چهار سال پیش محسوب میشود؛ زمانی که چپگرایان پیروزیهای تاریخی به دست آوردند.
یک پوستر تبلیغاتی علیه آبلاردو دِ لا اسپریِلا در بوگوتا، کلمبیا، روز جمعه دیده میشود/عکس از خبرگزاری فرانسه
در آرژانتین، رئیسجمهور خاور میلی، متحد پوپولیست ترامپ، پس از آنکه ترامپ بسته نجات مالی ۴۰ میلیارد دلاری را مشروط به پیروزی حزب او کرد، قدرت خود را در کنگره گسترش داد. در هندوراس نیز یک شهردار محافظهکار پس از آنکه ترامپ از او حمایت کرد و تهدید نمود در صورت شکستش کمکهای آمریکا قطع خواهد شد، به ریاستجمهوری رسید.
نامزدهای راستگرای نزدیک به ترامپ همچنین چپگرایان را در کاستاریکا، شیلی، بولیوی و اکوادور شکست دادهاند. کیکو فوجیموری، سیاستمدار محافظهکار پرو در مسیر پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری این کشور قرار دارد. همچنین فلاویو بولسونارو، فرزند رئیسجمهور پیشین برزیل، ژایر بولسونارو، قرار است در انتخابات اکتبر با رئیسجمهور برزیل، لولا داسیلوا، رقابت کند.
در کلمبیا، بزرگترین تولیدکننده کوکا در جهان، ترامپ بارها با پترو، نخستین رئیسجمهور چپگرای این کشور، درگیر شده است. پترو حملات مرگبار قایقهای آمریکایی در آمریکای لاتین را به شدت مورد انتقاد قرار داده و ترامپ را به دخالت در انتخابات کلمبیا متهم کرده است. ترامپ نیز پترو را «دیوانه» توصیف کرده است. اوایل همین ماه، دولت ترامپ دیداری برنامهریزیشده میان پترو و شهردار نیویورک، زهران ممدانی را که او نیز سوسیالیست دموکرات است، لغو کرد.
ترامپ در حمایت از دِ لا اسپریا، او را «رهبری باهوش، قوی و سرسخت» توصیف کرد و رقیبش، سناتور ایوان سپدا، را «مارکسیست افراطی چپ» نامید. او نوشت: «نتایج این انتخابات برای آینده کلمبیا و روابط آن با ایالات متحده بسیار مهم است. اگر آبلاردو پیروز شود، به دلیل شایستگی و عشقش به کشورش، از حمایت و قدرت کامل ایالات متحده برخوردار خواهد شد.»
راجر استون، متحد ترامپ که برای حمایت از سیاستمداران راستگرا در آمریکای لاتین در کاخ سفید لابی کرده است، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که دِ لا اسپریا «از حمایت کامل من برای اجرای انقلاب پوپولیستی برخوردار است.»
انتقاد دموکراتها
نامهای که روز چهارشنبه به امضای ۱۱ عضو دموکرات کنگره آمریکا رسید، «دخالت آشکار» ترامپ و دیگر مقامهای ارشد آمریکایی در حمایت از نامزدی را محکوم کرد که «سابقهای عمیقاً نگرانکننده دارد و ظاهراً با منافع و احتمالاً قوانین ایالات متحده در تضاد است.» در این نامه آمده است که دِ لا اسپریا از رهبران شبهنظامی ستایش کرده و متهم شده است که «وجوهی را که ظاهراً برای رشوه دادن به برخی مقامات قضایی در نظر گرفته شده بود، به جیب زده است.»
پترو هفته گذشته بازداشت یک فعال حامی خود در آمریکا را محکوم کرد و او را «زندانی سیاسی» نامید. او همچنین دِ لا اسپریا را که شهروند آمریکا نیز هست، به نقش داشتن در پیشنهاد بازداشت این فعال متهم کرد.
سربازان در جریان انتخابات ریاستجمهوری در سانتاندر د کیلیچائو، کلمبیا، روز یکشنبه ۳۱ مه ۲۰۲۶، نگهبانی میدهند/عکس از آسوشیتدپرس
دِ لا اسپریا به دلیل اظهارات تند و گاه توهینآمیزش مورد انتقاد قرار گرفته است. او همچنین به عنوان وکیل از موکلان جنجالی دفاع کرده، از جمله الکس ساب، متحد نزدیک نیکولاس مادورو که مانند مادورو در ایالات متحده بازداشت شده است؛ اما همین سبک صریح و ترامپگونه او بسیاری از هوادارانش را جذب کرده است.
مائوریسیو رینا، تحلیلگر اندیشکده فدسارویو در کلمبیا، گفت: «در سراسر جهان، سیاست به شیوههای جدیدی انجام میشود. آبلاردو دقیقاً توانسته از همین مسئله بهرهبرداری کند؛ نمایش، احساسات، ایدههای ساده و دامنه توجه کوتاه.»
خودستایی نیز بخشی از برند شخصی اوست؛ برندی که همزمان یک فعالیت تجاری محسوب میشود. دِ لا اسپریا صاحب یک برند پوشاک و سبک زندگی است که رم، نوشیدنی، کتوشلوار و دیگر پوشاک مردانه میفروشد و آن را با شعار «سبک مردانه برای مردان استثنایی» تبلیغ میکند. این کسبوکار همچنین کتابهایی از او، از جمله اثری با عنوان «روحهای قاتل» و مجسمهای از یک ببر با پرچم کلمبیا را میفروشد که قیمت آن بیش از هزار دلار است.
«اول شلیک کن و بعد تحقیق کن»
ایوان سپدا، رقیب ۶۳ ساله دِ لا اسپریا که پدرش را یک گروه مسلح مورد حمایت دولت کشته بود، بخشی از شهرت ملی خود را از افشای ارتباط میان شبهنظامیان و سیاستمداران کلمبیایی به دست آورد. او وعده داده بود مذاکرات صلح پترو با گروههای مسلح را ادامه دهد.
مهاجران، که بیشتر آنها از ونزوئلا هستند، در نقطه مرزی چاکالوتا در آریکا، شیلی، در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۲۵، برای عبور به پرو منتظر میمانند/عکس از آسوشیتدپرس
سرخیو گوسمان، مدیر مؤسسه کلمبیا ریسک آنالیسیس در بوگوتا، گفت میزان بالای حمایت از دِ لا اسپریا در واقع نشانهای از رد دولت پترو و کاهش اعتماد به توافق صلح سال ۲۰۱۶ است.
ادواردو تورس، گروهبان بازنشسته ارتش، گفت: «اگر بدانید هنگام خرید نیمی از وسایلتان را از شما میدزدند، یا اگر به شهر دیگری بروید و شما را بازداشت یا ربوده کنند، دیگر نمیتوانید زندگی عادی داشته باشید. بدون امنیت، هیچچیز ندارید و فقط ارتش و پلیس ما میتوانند این امنیت را فراهم کنند.»
تیزیانو بردا، تحلیلگر ارشد مؤسسه ACLED، معتقد است که با ریاستجمهوری دِ لا اسپریا، نحوه مدیریت درگیری مسلحانه چند دههای کلمبیا میتواند بهطور چشمگیری تغییر کند. به گفته او، برخلاف پترو که بر مذاکره تمرکز داشت، دِ لا اسپریا به یک پاسخ «سختگیرانهتر و نظامیتر» در برابر گروههای مسلح غیرقانونی تمایل دارد؛ رویکردی که میتواند راه را برای سوءاستفاده از قدرت باز کند. بردا گفت: «این گفتمان در واقع تقلیدی از کاری است که آمریکا در کارائیب انجام میدهد؛ یعنی اول شلیک کن و بعد تحقیق کن.»
