به گزارش اکوایران، روز سیوپنجم آتشبس میان ایران و آمریکا، بیش از آنکه نشانهای از نزدیک شدن دو طرف به یک توافق پایدار باشد، تصویری از تعلیق در میانه بحران را به نمایش میگذارد؛ وضعیتی که در آن نه جنگ بهطور کامل پایان یافته و نه دیپلماسی توانسته مسیر روشنی برای خروج از تنش ترسیم کند.
مجموعه تحولات ۲۴ ساعت گذشته، از مواضع تند تهران و واشنگتن گرفته تا تمرکز ناگهانی مذاکرات بر تنگه هرمز، نشان میدهد که آتشبس موجود بیش از آنکه حاصل یک تفاهم سیاسی عمیق باشد، نتیجه توازن شکنندهای از بازدارندگی، فرسایش و نگرانی متقابل از هزینههای جنگ است.
در این میان، آنچه بیش از همه به چشم میآید، تغییر تدریجی ماهیت بحران است. اگر در هفتههای نخست، مسئله اصلی بر سر درگیری نظامی مستقیم و دامنه حملات متقابل بود، اکنون بحران به سطحی پیچیدهتر منتقل شده؛ جایی که امنیت انرژی، مسیرهای تجارت جهانی، رقابت قدرتهای بزرگ و حتی معادلات شرق آسیا به بخشی از پرونده ایران تبدیل شدهاند.
تنگه هرمز اکنون تنها یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه به مهمترین اهرم ژئوپلیتیکی تهران در مذاکرات بدل شده؛ اهرمی که همزمان بازار انرژی، اقتصاد جهانی و محاسبات انتخاباتی آمریکا را تحت تأثیر قرار داده است.
اظهارات مقامهای ایرانی نیز نشان میدهد تهران در حال تثبیت یک راهبرد دوگانه است: حفظ آمادگی نظامی در کنار باز گذاشتن مسیر مذاکره. تأکید همزمان بر «عدم پذیرش مذاکرات تحمیلی» و «آمادگی برای غافلگیری در صورت بازگشت جنگ» بیانگر آن است که جمهوری اسلامی ایران تلاش میکند موازنهای میان بازدارندگی و دیپلماسی ایجاد کند؛ موازنهای که هدف اصلی آن جلوگیری از تکرار چرخه جنگ کوتاهمدت و آتشبسهای ناپایدار است.
در سوی دیگر، واشنگتن نیز با تناقضی آشکار مواجه است. دولت ترامپ از یکسو نمیخواهد وارد جنگی فرسایشی و پرهزینه در آستانه تحولات سیاسی داخلی شود و از سوی دیگر حاضر نیست شروط کلیدی تهران، بهویژه در زمینه تحریمها و تنگه هرمز، را بپذیرد. همین وضعیت باعث شده مذاکرات، علیرغم ادامه تماسها و میانجیگریها، در فضایی از بیاعتمادی عمیق متوقف بماند.
همزمان، پیوند خوردن پرونده ایران با سفر ترامپ به چین و تلاش واشنگتن برای جلب همکاری پکن، نشان میدهد بحران کنونی دیگر صرفاً یک منازعه دوجانبه نیست.
آمریکا اکنون با این واقعیت روبهروست که مدیریت تنش با ایران بدون در نظر گرفتن نقش چین، بازار انرژی و شبکه پیچیده وابستگیهای اقتصادی جهانی ممکن نیست؛ بهویژه آنکه محدودیت صادرات عناصر خاکی کمیاب از سوی پکن، آسیبپذیری اقتصاد غرب را آشکارتر کرده است.
نماینده مجلس: تصمیمگیری برای طرح اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز بر عهده بهارستان است
11:00| علیرضا نثاری، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی، اعلام کرد: برخلاف برخی شایعات، طرح اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز هیچگاه از دست مجلس خارج نشده و همچنان در جریان قانونگذاری قرار دارد.
به گزارش خبرگزاری دانشجو، نثاری ادامه داد: هنوز مصوبه تعیین حاکمیت تنگه هرمز را در قانون تصویب نکردهایم و این طرح هماکنون در کمیسیون عمران و همچنین در دستور کار کلی مجلس در حال بررسی و چکشکاری جزئیات است.
او تاکید کرد: به محض اینکه شرایط برای برگزاری صحن علنی مجلس فراهم شود، طرح اعمال حاکمیت بر تنگه هرمز در صحن مطرح و به تصویب خواهد رسید.
اختلافات ایران و آمریکا همچنان پابرجاست
10:20 | توحید اسدی، خبرنگار الجزیره در تهران طی گزارشی نوشت، در حالی که مقامهای ایرانی بارها بر آمادگی تهران برای مذاکره تأکید کردهاند، همواره این شرط را نیز مطرح کردهاند که گفتوگوها نباید تحت شرایط تحمیلی و دیکتهشده انجام شود.
در همین حال، محمدباقر قالیباف، که هدایت تیم مذاکرهکننده با ایالات متحده را بر عهده داشته، درباره آمادگی ایران برای هرگونه رویارویی نظامی احتمالی در آینده سخن گفته است.
چند روز پیش نیز فرمانده ارتش ایران از «غافلگیریها» در صورت بازگشت به جنگ، استفاده از سلاحهای جدید، برنامههای تازه و حتی گشوده شدن عرصههای جدید در خارج از کشور خبر داده بود.
همزمان، آنچه در تهران درباره هرگونه نزدیکی یا تعامل دیپلماتیک با آمریکا مطرح میشود، همچنان در فضایی آکنده از بیاعتمادی دنبال میشود.
به گفته ناظران، اولویت اصلی تهران این است که اطمینان حاصل کند جنگ دوباره تکرار نخواهد شد؛ موضوعی که در صدر مطالبات و نگرانیهای مقامهای ایرانی قرار دارد.
ایران همچنین به دنبال دریافت تضمینهای امنیتی کافی است تا بار دیگر وارد چرخهای نشود که در آن، دورهای کوتاه از آرامش و صلح، به سرعت جای خود را به دور تازهای از تنش و رویارویی بدهد.
با این حال، به نظر میرسد همچنان اختلافات و گرههای حلنشده فراوانی میان دو طرف وجود دارد؛ بهویژه اگر پیشنهادها و خواستههای آمریکا و ایران با یکدیگر مقایسه شوند.
سفیر پاکستان در روسیه: اصلیترین موضوع مذاکرات «تنگه هرمز» است
10:10 | فیصل نیاز ترمذی، سفیر پاکستان در روسیه، در مصاحبهای با خبرگزاری تاس گفت: باز شدن تنگه هرمز موضوع اصلی مذاکرات پیرامون ایران است.
به گزارش انتخاب، این دیپلمات در پاسخ به سوالی در مورد موضوعات اصلی مذاکرات و اختلافاتی که مانع پیشرفت میشوند، گفت: مهمترین مسئله در حال حاضر باز شدن تنگه هرمز است که در ابتدا حتی روی میز هم نبود.
او ادامه داد: صادقانه بگویم، از آنجایی که این مذاکرات بسیار محرمانه هستند و ما از جزئیات آنها مطلع نیستیم، باز شدن تنگه هرمز است.
صدور دستور تخلیه ۴ شهر و روستای لبنان توسط اسرائیل
10:05 | ارتش اسرائیل دستور تخلیه ۴ شهر و روستای جنوب لبنان را صادر کرد. در حالی که با وجود آتشبس همچنان به عملیات نظامی خود ادامه میدهد، دستورهای تازهای برای تخلیه اجباری چند روستا و شهر در جنوب لبنان صادر کرد.
به گزارش الجزیره، این اخطاریهها شامل روستاها و شهرهای «ارزون»، «طیر دبا»، «البزوریه» و «الحوش» میشود. به ساکنان این مناطق هشدار داده شده است که پیش از آغاز عملیات نظامی اسرائیل، هرچه سریعتر محل را ترک کنند.
اکوایران: همزمان با افزایش تنش میان تهران و واشنگتن، جهش دوباره قیمت نفت و نزدیک شدن سفر ترامپ به پکن، نقش چین در معادلات خاورمیانه بیش از هر زمان دیگری زیر ذرهبین رفته است. کوروش احمدی، دیپلمات پیشین، در گفتوگو با اکوایران معتقد است پکن اگرچه نمیخواهد ایران تضعیف شود، اما حاضر نیست برای حمایت از تهران، روابط اقتصادی و راهبردی خود با آمریکا و کشورهای عربی خلیج فارس را به خطر بیندازد.
ترامپ درباره سفر به چین: اتفاقات بزرگی برای دو کشور رخ خواهد داد
10:00 | دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده آمریکا در پیامی که در تروث سوشال نوشت: بسیار مشتاق سفرم به چین هستم، کشوری شگفتانگیز، با رهبریِ رئیسجمهور شی، که مورد احترام همه است. اتفاقات بزرگی برای هر دو کشور خواهد افتاد.
پاکستان ادعای حضور نظامی هواپیماهای ایران در خاک این کشور را رد کرد
08:30 | وزارت خارجه پاکستان به طور رسمی گزارشهای منتشر شده درباره حضور هواپیماهای ایرانی در پایگاه هوایی «نورخان» را «گمراهکننده» خواند و تأکید کرد که این هواپیماها صرفاً برای تسهیل رفتوآمد دیپلماتها و به صورت موقت مستقر شدهاند.
وزارت خارجه پاکستان با رد هرگونه ترتیبات نظامی مرتبط با هواپیماهای ایرانی اعلام کردند: «هواپیماهای ایرانی که هماکنون در خاک ما هستند، به هیچ گونه ترتیبات نظامی مرتبط نمیباشند» و توضیح دادند که این هواپیماها در انتظار دورهای بعدی مذاکرات، به طور موقت در پایگاه نورخان باقی ماندهاند.
بنابه گزارش انتخاب، پاکستان همچنین تصریح کرد که ارتباط منظم خود را با همه طرفهای ذینفع حفظ کرده و متعهد است از تمامی تلاشهایی که به تقویت گفتوگو، کاهش تنش و پیشبرد صلح کمک میکند، حمایت نماید
سایه دادگاهها و ایران بر سفر ترامپ به چین
07:45 | رویترز در آستانه سفر ترامپ به چین نوشت، یک سال پیش، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، پیشبینی کرده بود که تعرفههای سنگین تجاری، رقیب اصلی اقتصادی واشنگتن را به زانو درمیآورد.
اما تحلیلگران سیاسی میگویند او این هفته، در حالی راهی چین میشود که جاهطلبیهایش با احکام دادگاههای آمریکا تضعیف شده و اهدافش اکنون به چند توافق محدود درباره لوبیا، گوشت گاو و هواپیماهای بوئینگ (BA.N) تقلیل یافته است؛ توافقهایی که شامل افتتاح مسیر برای جتهای جدید و همچنین جلب همکاری چین در پرونده جنگ نامحبوبش با ایران میشود.
به گفته تحلیلگران، انتظارات محدود از دیدارهای ۱۴ و ۱۵ مه ترامپ با شی جینپینگ ـ نخستین ملاقات دو رهبر پس از توقف جنگ تجاری شدید در ماه اکتبر ـ نشان میدهد رویکرد پرهیاهوی ترامپ نتوانسته پیش از مذاکرات، امتیاز قابلتوجهی برای او ایجاد کند.
در همین حال، ترامپ سرگرم مقابله با احکام دادگاههای آمریکا علیه تعرفههایش و نیز بحران جنگ با ایران بوده؛ موضوعی که محبوبیت او را در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر کاهش داده است.
با این حال، مقامهای دخیل در برنامهریزی این سفر میگویند دستاوردهای اقتصادی مورد انتظار، بیشتر شامل چند توافق محدود و ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت تجارت آینده خواهد بود. هنوز نیز مشخص نیست که آیا دو طرف حتی با تمدید آتشبس تجاری خود موافقت خواهند کرد یا نه.
جدا از مسائل تجاری، ترامپ روز دوشنبه اعلام کرد که در دیدار با شی جینپینگ درباره فروش سلاح به تایوان و همچنین پرونده جیمی لای، غول رسانهای زندانی، گفتوگو خواهد کرد. خانوادههای دو شهروند آمریکایی که بیش از یک دهه در چین زندانی هستند نیز از ترامپ خواستهاند برای آزادی آنها تلاش کند.
ترامپ گفت: سالها از سوی رؤسایجمهور قبلیمان مورد سوءاستفاده قرار میگرفتیم، اما حالا با چین عملکرد فوقالعادهای داریم. برای شی احترام زیادی قائلم و امیدوارم او هم به من احترام بگذارد.
از زمانی که ترامپ در آوریل ۲۰۲۵، در شبکه اجتماعی «تروث سوشال»، اعلام کرد تعرفههایش باعث خواهد شد چین بفهمد «دوران کلاهبرداری از آمریکا به پایان رسیده است»، فضای سیاسی به شکل چشمگیری تغییر کرده است.
این تعرفهها باعث شد پکن صادرات عناصر خاکی کمیاب را محدود کند؛ اقدامی که وابستگی غرب به این مواد حیاتی، که در تولید محصولاتی از خودروهای برقی گرفته تا تسلیحات نظامی کاربرد دارند، را آشکار ساخت و در نهایت به آتشبس شکننده میان ترامپ و شی جینپینگ انجامید.
آتشبس ایران و آمریکا در «وضعیت شکننده»
04:00 | دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز دوشنبه پس از دریافت پاسخی که آن را «بیارزش» از سوی تهران به پیشنهاد آمریکا برای پایان دادن به جنگ خواند، گفت که آتشبس ایالات متحده با ایران «در وضعیت اضطراری» قرار دارد.
به گزارش واشنگتن پست، ترامپ در مورد پاسخ ایران گفت: «این پاسخ به طرز باورنکردنی ضعیف است. بعد از خواندن آن مزخرفاتی که فرستادند، حتی خواندنش را تمام نکردم... به نظرم آتشبس در وضعیت اضطراری شدیدی قرار دارد.»
رئیسجمهوری آمریکا روز گذشته نیز پاسخ جمهوری اسلامی ایران به بسته پیشنهادی ایالات متحده را «کاملا غیرقابل قبول» خوانده بود.
این درحالی است که آتشبس وارد ایران و آمریکا وارد روز سیوچهارم خود شده است و با وجود خشونتهای پراکنده، اکنون تقریباً به اندازه جنگهای قبل از آن دوام آورده است. در پشت پرده این پاسخهای رد و بدل شده نشانههای کمی وجود دارد که نشان دهد ایالات متحده یا ایران آماده مصالحه هستند، اما هیچکدام نیز نمیخواهند دوباره جنگ را آغاز کنند.
تهران و واشنگتن؛ فاصلهای عمیق در مذاکرات پس از جنگ
03:00 | نیویورک تایمز نوشت، کشورها روز دوشنبه، پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آخرین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز را «زباله» توصیف کرد و گفت آتشبس «بهشدت حیاتی» است، خود را برای پیامدهای اقتصادی طولانیمدت ناشی از افزایش قیمت انرژی آماده کردند.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در دفتر بیضی کاخ سفید، بار دیگر تأکید کرد که نباید به ایران اجازه داده شود به سلاح هستهای دست یابد. او همچنین آتشبس اعلامشده در ماه گذشته را به بیماریای تشبیه کرد که «یک درصد شانس زنده ماندن» دارد.
رسانههای ایران روز دوشنبه گزارش داد که تهران در آخرین پیشنهاد متقابل خود، که از طریق میانجیگران پاکستانی ارائه شده، خواستار پرداخت غرامت جنگی از سوی آمریکا، به رسمیت شناختن حاکمیت ایران بر تنگه هرمز و پایان دادن به تحریمهای اعمالشده علیه دولت ایران شده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در گفتوگو با خبرنگاران اعلام کرد که ایران هیچ «امتیازی» درخواست نکرده و تنها بر «حقوق مشروع» خود تأکید کرده است.
او افزود پیشنهاد ایران، عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز را تضمین میکند؛ گذرگاه راهبردیای که تهران پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه، عملاً آن را مسدود کرده بود. این آبراه حیاتی، مسیر انتقال حدود یکپنجم نفت خام جهان و بخش مهمی از صادرات گاز طبیعی و کود شیمیایی است.
بقایی همچنین از پاسخ مستقیم به پرسشها درباره سرنوشت برنامه هستهای ایران خودداری کرد و گفت مقامهای ایرانی «در زمان مناسب درباره آن گفتوگو خواهند کرد.»
ترامپ روز یکشنبه نیز در پیامی در شبکههای اجتماعی، پیشنهاد متقابل ایران را «کاملاً غیرقابل قبول» خوانده بود، بدون آنکه توضیح دهد کدام بخش آن مورد اعتراض واشنگتن است.
ساعاتی بعد، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، اعلام کرد جمهوری اسلامی «برای همه گزینهها آماده است.» قالیباف در شبکههای اجتماعی نوشت: نیروهای مسلح ما آمادهاند به هر اقدام تجاوزکارانهای پاسخی عبرتآموز بدهند. او همچنین هشدار داد که دشمنان ایران «غافلگیر خواهند شد.
این اظهارات نشان میدهد که آمریکا و ایران، پس از هفتهها مذاکرات پراکنده با هدف بازگشایی تنگه هرمز و تبدیل آتشبس شکننده به توافقی پایدار، همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند.
ایران و آمریکا در بنبست بیاعتمادی
مجموعه تحولات روز سیوپنجم آتشبس نشان میدهد که هر دو طرف بیش از آنکه به توافق نزدیک شده باشند، در حال مدیریت هزینههای عدم توافق هستند. ایران تلاش میکند از اهرمهای ژئوپلیتیکی و امنیتی خود برای کسب تضمینهای بلندمدت استفاده کند و آمریکا نیز میکوشد بدون ورود دوباره به جنگ، فشار سیاسی و اقتصادی بر تهران را حفظ کند.
در چنین شرایطی، شکنندگی آتشبس نه صرفاً ناشی از احتمال درگیری نظامی، بلکه محصول شکاف عمیق در تعریف «صلح پایدار» برای دو طرف است.
تهران امنیت و رفع فشار را پیششرط هر توافق میداند و واشنگتن همچنان مهار توان هستهای و منطقهای ایران را اولویت اصلی خود تلقی میکند. تا زمانی که این دو برداشت متضاد به نقطهای مشترک نرسند، آتشبس موجود بیشتر شبیه وقفهای موقت در یک بحران ممتد خواهد بود تا آغاز یک مسیر واقعی برای مصالحه.
