به گزارش اکوایران، در سیوچهارمین روز آتشبسی که از همان ابتدا بیش از آنکه «صلح» باشد، تعلیقی شکننده میان جنگ و مذاکره به نظر میرسید، پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا بار دیگر معادلات خاورمیانه را وارد مرحلهای تازه از ابهام و تنش کرد.
تهران در حالی بر پایان همزمان جنگ در همه جبههها، لغو تحریمها، تضمین عدم حمله و حق حاکمیت خود بر تنگه هرمز تأکید کرده که دونالد ترامپ بدون ارائه جزئیات، این پاسخ را «غیرقابل قبول» خوانده است؛ واکنشی که تنها چند ساعت بعد، بازار جهانی نفت را با شوکی تازه مواجه کرد و بهای نفت خام را بیش از ۴ درصد افزایش داد.
این افزایش قیمت، فقط واکنشی اقتصادی به یک اختلاف سیاسی نبود؛ بلکه نشانهای از نگرانی عمیق بازارها نسبت به آینده امنیت انرژی جهان است. تنگه هرمز، یکی از مهمترین آبراههای انرژی جهان، حالا به نقطهای تبدیل شده که کشتیهای تجاری و نفتکشها در آن سرگردان ماندهاند.
در چنین فضایی، سفر قریبالوقوع دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا به پکن و دیدار او با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، اهمیتی فراتر از یک نشست دوجانبه پیدا کرده است. چین که بزرگترین خریدار نفت ایران و مهمترین شریک اقتصادی تهران محسوب میشود، اکنون در مرکز فشارهای آمریکا قرار گرفته است.
آنچه امروز در خلیج فارس جریان دارد، تنها ادامه یک جنگ منطقهای نیست؛ بلکه نشانه شکلگیری نظمی جدید در خاورمیانه و حتی جهان است؛ نظمی که در آن انرژی، امنیت، تجارت و رقابت قدرتهای بزرگ بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر گره خوردهاند.
اگر مذاکرات تهران و واشنگتن به بنبست کامل برسد، احتمال تشدید درگیریها و تداوم بحران انرژی افزایش خواهد یافت؛ اما اگر چین بتواند در نقش میانجی یا بازیگر متوازنکننده ظاهر شود، شاید هنوز روزنهای برای مهار بحران باقی مانده باشد. آینده منطقه اکنون نه فقط در تهران و واشنگتن، بلکه در پکن نیز در حال تعیین شدن است.
بقایی درباره پاسخ ایران به طرح آمریکا: هر آنچه پیشنهاد کردیم، خواستههایی معقول بود
11:15 | اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی درباره «پاسخ ایران به پیشنهاد آمریکا که روز گذشته از طریق میانجی پاکستانی به طرف آمریکایی داده شد و سخنان شب گذشته رئیسجمهوری آمریکا درباره آن» گفت: آیا پیشنهاد ما برای اینکه در تنگه هرمز تردد ایمن صورت بگیرد، مطالبهای زیادهخواهانه نیست؟ موضوع مهمی همچون برقراری امنیت و صلح در تمام منطقه، بهویژه لبنان، آیا مطالبهای غیرمسئولانه است؟ بنابراین، هر آنچه که ما در متن پیشنهاد کردیم، خواستههای معقول و مسئولانه و پیشنهادهای سخاوتمندانهای بود نه فقط برای منافع ملی ایران، بلکه برای خیر و ثبات و امنیت کل منطقه و جهان.
او ادامه داد: باید در نظر داشته باشیم که اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی در این ۷۰ تا ۸۰ روز موجب اخلال در آزادی دریانوردی شده و در آبهای آزاد به کشتیهای ایرانی تعرض صورت گرفته است. همه این موارد قرار بود که در چارچوب این بسته پیشنهادی مورد بحث و تصمیمگیری قرار بگیرد. متاسفانه، طرفهای آمریکایی کماکان بر اساس ذهنیتهایی که عمدتاً ساختهپرداخته رژیم صهیونیستی است، بر دیدگاههای یکسویه خود و خواستههای نامعقولشان پافشاری میکنند.
یک مقام پارلمانی روسیه: خارج کردن اورانیوم از ایران بدون موافقت تهران غیرممکن است
11:00 | آلکسی پوشکوف، سناتور بلندپایه روس ابراز عقیده کرد که واشنگتن اجازه ندارد بدون موافقت ایران، اورانیوم غنیسازی شده را از این کشور خارج کند.
به نقل از خبرگزاری نووستی، این مقام پارلمانی روسیه در واکنش به سخنان شب گذشته ترامپ که مدعی شده ایالات متحده دیر یا زود ذخایر اورانیوم غنیسازی شده ایران را بدست خواهد آورد، در کانال تلگرام خود نوشت: «آمریکا میتواند بر روند خارج سازی اورانیوم از ایران نظارت داشته باشد، ولی بدون موافقت تهران هرگز نمیتواند این مواد را از این کشور خارج سازد.»
پوشکوف با اشاره به ادعای ترامپ در این باره که گویا واشنگتن میداند ایران مواد هستهای خود را کجا نگهداری میکند و از محل آنها با کمک اطلاعات فضایی بااطلاع است و در مرحله مشخصی اورانیوم غنی سازی شده را از این کشور خارج خواهد کرد، توضیح داد: «این سخنان بیش از حد با اطمینان به نظر میرسد. حذف مواد هستهای و انتقال ایمن آنها در جریان یک عملیات نظامی عملاً غیرممکن است. این امر مستلزم برقراری صلح، توافق در خصوص انتقال اورانیوم غنیشده، یک برنامه اقدام دقیق با نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مسلماً رضایت و همکاری بیقید و شرط طرف انصرافدهنده از مواد هستهای، یعنی طرف ایرانی است.»
به گفته این سناتور روس، این در حالی است که هیچیک از این چهار شرط در حال حاضر وجود ندارد.
سرگردانی ۱۰۰ کشتی هنگکنگی در تنگه هرمز
10:20 | ریچارد هِکس، رئیس انجمن مالکان کشتی هنگکنگ اعلام کرد: حدود ۱۰۰ فروند کشتی که در هنگکنگ ثبت شدهاند یا متعلق به شرکتهای هنگکنگی هستند، در تنگه هرمز سرگردان ماندهاند.
به گزارش تسنیم، هِکس تاکید کرد: اگر برای هر کشتی حدود ۲۳ دریانورد در نظر بگیرید، در مجموع ۲۳۰۰ دریانورد روی کشتیهای هنگکنگی گرفتار شدهاند.
عبور سه نفتکش با ردیابهای خاموش از تنگه هرمز
10:00 | رویترز به نقل از دادههای کشتیرانی «کپلر» و «LSEG» گزارش داد که سه نفتکش حامل نفت خام، با خاموش کردن ردیابهای خود و با هدف جلوگیری از حملات احتمالی ایران، از تنگه هرمز عبور کردهاند.
بر اساس این گزارش، دو نفتکش غولپیکر موسوم به VLCC با نامهای Agios Fanourios I و Kiara M ، که هر کدام حدود ۲ میلیون بشکه نفت خام عراق را حمل میکنند، روز یکشنبه از تنگه هرمز خارج شدند.
نفتکش Agios Fanourios I که مقصد آن ویتنام اعلام شده، از زمان بارگیری نفت خام متوسط بصره در ۱۷ آوریل، دستکم در دو تلاش قبلی موفق به عبور از این آبراه نشده بود. رویترز همچنین اعلام کرد مقصد نفتکش Kiara M مشخص نیست.
دادههای شرکت «کپلر» نشان میدهد سومین نفتکش VLCC با نام Basrah Energy نیز در اول ماه مه، ۲ میلیون بشکه نفت خام «Upper Zakum» را از پایانه «Zirku» متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی بارگیری کرده و روز چهارشنبه از تنگه هرمز عبور کرده است.
قیمت نفت ۴ درصد افزایش یافت؛ ترامپ پاسخ ایران را «غیرقابل قبول» خواند
09:15 | الجزیره طی گزارشی نوشت، قیمت نفت پس از آنکه دونالد ترامپ اعلام کرد پاسخ ایران به پیشنهاد ارائهشده «غیرقابل قبول» است، همچنان روندی صعودی دارد.
بهای نفت خام برنت صبح امروز با افزایش ۴.۱۶ دلاری، معادل ۴.۱۱ درصد، به ۱۰۵.۴۵ دلار در هر بشکه رسید. همچنین نفت وستتگزاس اینترمدیت آمریکا با رشد ۴.۳۸ دلاری، معادل ۴.۵۹ درصد، در سطح ۹۹.۸۰ دلار در هر بشکه معامله شد.
هفته گذشته، هر دو شاخص نفتی بهدلیل امیدواری به پایان قریبالوقوع درگیری ۱۰ هفتهای و احتمال ازسرگیری انتقال نفت از طریق تنگه هرمز، کاهش هفتگی ۶ درصدی را ثبت کرده بودند. با این حال، تنگه هرمز همچنان بسته است.
امین ناصر، مدیرعامل آرامکوی عربستان سعودی، روز یکشنبه اعلام کرد جهان طی دو ماه گذشته، در پی جنگ، حدود یک میلیارد بشکه نفت از دست داده است. او تأکید کرد حتی در صورت ازسرگیری جریان نفت، بازارهای انرژی برای بازگشت به ثبات به زمان نیاز خواهند داشت.
08:00 | به گزارش خبرگزاری رویترز، رد سریع پاسخ ایران به پیشنهاد صلح ایالات متحده از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه و در بحبوحه نگرانیها درباره ادامه درگیری ۱۰ هفتهای و اختلال در کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، موجب افزایش قیمت نفت شد.
چند روز پس از آنکه آمریکا با هدف ازسرگیری مذاکرات، پیشنهادی ارائه کرد، ایران روز یکشنبه پاسخ خود را منتشر کرد؛ پاسخی که بر پایان جنگ در همه جبههها، بهویژه در لبنان ــ جایی که اسرائیل، متحد آمریکا، با نیروهای حزبالله مورد حمایت ایران درگیر است ــ تأکید داشت.
تلویزیون دولتی ایران اعلام کرد تهران همچنین خواستار دریافت غرامت بابت خسارات جنگی شده و بر حاکمیت خود بر تنگه هرمز تأکید کرده است.
خبرگزاری نیمهرسمی تسنیم نیز گزارش داد که ایران از ایالات متحده خواسته است به محاصره دریایی پایان دهد، عدم انجام حملات بیشتر را تضمین کند، تحریمها را لغو کرده و ممنوعیت فروش نفت ایران را متوقف سازد.
ساعاتی بعد، ترامپ با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» پیشنهاد ایران را رد کرد. او بدون ارائه جزئیات بیشتر نوشت: «من این را دوست ندارم؛ کاملاً غیرقابل قبول است.»
ایالات متحده پیشنهاد کرده بود پیش از آغاز مذاکرات درباره موضوعات اختلافیتر، از جمله برنامه هستهای ایران، ابتدا جنگ متوقف شود.
نیویورک تایمز: ترامپ پیشنهاد ایران برای پایان جنگ را «غیرقابل قبول» خواند
03:00 | دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روز یکشنبه آخرین پیشنهاد ایران برای پایان دادن به جنگ با ایالات متحده را رد کرد و آن را «کاملاً غیرقابل قبول» دانست.
بنابه گزارش نیویورک تایمز، اظهارات ترامپ ساعاتی پس از آن مطرح شد که دولت ایران اعلام کرد، پس از یک هفته پرتنش از حملات و واکنشها در خلیج فارس، که آتشبس شکننده میان دو کشور را متزلزل کرده، پیشنهاد متقابلی برای پایان درگیری ارائه داده است. جزئیات این پیشنهاد منتشر نشده و ترامپ نیز توضیح نداد چه بخشی از آن مورد اعتراض اوست.
او در پیامی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «من همین حالا پاسخ بهاصطلاح «نمایندگان» ایران را خواندم؛ از آن خوشم نیامد.»
رد پیشنهاد ایران از سوی ترامپ، تازهترین بنبست در تلاشها برای پایان دادن به جنگ را رقم زده و تردیدها درباره حلوفصل سریع بحران را افزایش داده است. با این حال، رئیسجمهوری آمریکا تمایل چندانی به ازسرگیری درگیریها نشان نداده؛ بهویژه در آستانه سفر این هفتهاش به پکن برای دیدار با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، که کشورش روابط نزدیکی با ایران دارد.
ترامپ ماه گذشته آتشبس نامحدودی اعلام کرد و به کنگره گفت خصومتها میان دو کشور «پایان یافته است»، هرچند تنشها در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در روزهای اخیر از حملات پهپادی منتسب به ایران خبر دادهاند.
رئیسجمهور آمریکا مدعی شده است که واشنگتن با پیوستن به حملات اسرائیل در ماه فوریه به اهداف نظامی خود دست یافته؛ اما هدف اصلی او، یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، همچنان محقق نشده است.
ترامپ در مصاحبهای که روز یکشنبه پخش شد، گفت آمریکا همچنان ذخایر اورانیوم غنیشده ایران را زیر نظر دارد؛ ذخایری که به گفته او میتواند تهران را قادر به ساخت سلاح هستهای کند و ایالات متحده «در نهایت به آن دست خواهد یافت.
او در گفتوگو با برنامه خبری «Full Measure» ادعا کرد آمریکا سایتهای مرتبط با ذخایر اورانیوم را رصد میکند و هشدار داد: «اگر کسی به این مکانها نزدیک شود، مطلع خواهیم شد و آنها را منفجر میکنیم.
اظهارات ترامپ درباره اهمیت ذخایر اورانیوم ایران در هفتههای اخیر متناقض بوده است. او ماه گذشته گفته بود به این اورانیوم اهمیتی نمیدهد، زیرا «در اعماق زمین» دفن شده است.
در جریان مذاکرات پس از آغاز آتشبس، تهران و واشنگتن جزئیات اندکی از پیشنهادهای خود منتشر کردهاند. با این حال، ترامپ روز پنجشنبه، در حالی که ایران در حال بررسی آخرین پیشنهاد آمریکا بود، بخشی از مفاد آن را تشریح کرد.
او گفت: این پیشنهاد اساساً میگوید که آنها سلاح هستهای نخواهند داشت. قرار است گرد و غبار هستهای و بسیاری چیزهای دیگر را که ما میخواهیم تحویل دهند. ترامپ بارها از اورانیوم نزدیک به سطح تسلیحاتی ایران با عنوان «گرد و غبار» یاد کرده، در حالی که این مواد معمولاً به شکل گاز و در مخازن نگهداری میشوند.
او و مقامهای ایرانی در روزهای اخیر بارها نشانههایی از بیاعتمادی متقابل بروز دادهاند. ترامپ روز پنجشنبه، در پاسخ به پرسشی درباره موافقت ایران با کنار گذاشتن برنامه هستهای، گفت: «آنها موافقت کردهاند؛ اما این زیاد معنا ندارد، چون فردای آن روز فراموش میکنند.»
رئیسجمهور آمریکا هشدار داد در صورت رد آخرین توافق از سوی ایران، این کشور «بهای سنگینی» خواهد پرداخت.
بلومبرگ: ایران و خرید نفت تهران از محورهای گفتوگوی ترامپ و شی جینپینگ
02:00 | رسانه انتخاب به نقل از بلومبرگ نوشت، انتظار میرود ترامپ در جریان دیدار خود با رئیسجمهوری چین در هفته آینده، او را در مورد رابطه چین با ایران تحت فشار قرار دهد؛ از جمله خرید نفت که درآمدی برای تهران فراهم میکند و همچنین نگرانیها درباره صادرات احتمالی تسلیحات به ایران.
بلومبرگ به نقل از مقامات ارشد آمریکایی مدعی شد: انتظار میرود این دو رهبر همچنین درباره هوش مصنوعی، کشاورزی و مسائل انرژی گفتگو کنند، همراه با ادامه مذاکرات برای ایجاد چارچوبی جهت تنظیم مبادلات تجاری بین این دو ابرقدرت.
پیشبینی میشود موضوع تایوان نیز در این نشستها مطرح شود، هرچند انتظار نمیرود تغییر عمدهای در سیاست آمریکا در قبال تایوان ایجاد شود.
آتشبس شکننده و آینده مبهم خاورمیانه
اکنون خاورمیانه در نقطهای ایستاده که هر تصمیم سیاسی میتواند بهسرعت به بحرانی اقتصادی و امنیتی در مقیاس جهانی تبدیل شود. پاسخ ایران و واکنش تند ترامپ نشان داد که آتشبسِ جاری، نه پایان جنگ، بلکه مرحلهای از بازآرایی قدرت و چانهزنی است؛ وضعیتی که در آن تنگه هرمز به مهمترین اهرم فشار ژئوپلیتیک منطقه تبدیل شده است.
در این میان، باید دید دیدار ترامپ و شی جینپینگ چه خروجی خواهد داشت؟ اگر چین تصمیم بگیرد نقش فعالتری در مهار تنشها ایفا کند، احتمال بازگشت به مسیر مذاکره افزایش مییابد؛ اما اگر رقابت واشنگتن و پکن بر سر انرژی، تجارت و نفوذ منطقهای تشدید شود، خاورمیانه ممکن است وارد دورهای طولانیتر از بیثباتی شود. آنچه امروز در خلیج فارس دیده میشود، تنها بحران میان ایران و آمریکا نیست؛ بلکه آغاز مرحلهای تازه از رقابت قدرتهای بزرگ بر سر نظم آینده جهان است.
