به گزارش اکوایران، در شرایطی که تحرکات دیپلماتیک برای پایان جنگ در بن بست قرار دارد، به نظر میرسد تهران و واشنگتن تلاش خود را بر افزایش فشار اقتصادی متقابل قرار دادهاند.
در حالی که تهران با بستن تنگه هرمز و اختلال در جریان نفت خلیج فارس اقتصاد جهانی و دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده را تحت فشار قرار داد، در کانون کارزار اقتصادی ایالات متحده تشدید تحریمها و تداوم محاصره دریایی قرار دارد.دولت ایالات متحده ادعا میکند که میتواند محاصره را هرقدر که بخواهد ادامه دهد؛ با اینحال هزینه اعمال محاصره دریایی تنها بر طرف ایرانی وارد نمیشود.
مرز فرسودگی کجاست؟
به نوشته بلومبرگ، در شرایطی که ترامپ تلاش میکند ایران را وادار به پذیش خواستههای خود کند، محاصره دریایی به ابزار اصلی او تبدیل شده است؛ اما این عملیات در حال آزمودن مرزهای توان نظامی آمریکا، فرسوده کردن نیروهای نظامی و تضعیف موقعیت واشنگتن در دیگر نقاط جهان است.
اکوایران: مقامات دولت ترامپ بهطور خصوصی به طرفهای خود در منطقه خلیج فارس گفتهاند که میخواهند تمرکز هرگونه مذاکره آتی میان آمریکا و ایران را دوباره بر برنامه هستهای تهران معطوف کنند، نه بر مسئله بازگشایی تنگه هرمز.
به گفته فردی آگاه، لشکر نخبه ۸۲ هوابرد آمریکا که قرار است در هر نقطه از جهان و در کوتاهترین زمان ممکن به بحرانها واکنش نشان دهد، در مسیر آن است که ۱۲ ماه را در خاورمیانه مستقر باشد، بدون آنکه وارد هیچ عملیات رزمی شود.
تاکنون دستکم ۲۸ فروند از کشتیهای نیروی دریایی آمریکا در جدیدترین محاصره دریایی که از ۱۴ ژوئیه آغاز شد، بهصورت چرخشی در منطقه حضور داشتهاند و برآورد میشود بیش از ۲ میلیارد دلار هزینه عملیاتی برای کشتیها ایجاد کرده باشند.
برآوردهایی از هزینه اعمال محاصره دریایی بر ایران
بر اساس تحلیل بلومبرگ اکونومیکس از عملیات دریایی محاصره، از زمان آغاز افزایش نیروها در ژانویه، این هزینهها از ۷.۱ میلیارد دلار فراتر رفته است. این رقم شامل تمام تجهیزات و نیروهای آمریکایی که برای اسکورت نفتکشها از تنگه هرمز استفاده میشوند، نیست. هزینه کشتیها و تجهیزات آمریکا که در خاورمیانه مستقر شدهاند از ۷.۱ میلیارد دلار فراتر رفته است.
اعضای خدمه بر روی و زیر عرشه پرواز ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن درحالیکه به سمت بندر لائم چابانگ، نزدیک شهر پاتایا، تایلند، در تاریخ ۲ سپتامبر حرکت میکند/عکس از خبرگزاری فرانسه
در حال حاضر، ناوگانی که تجارت ایران را مسدود کردهاند حدود ۲۲ کشتی دارد که هر کشتی مرتبط با ایران را که تلاش کند از تنگه عبور کند، متوقف و مسیر آن را تغییر میدهند. این محاصره با هزینهای حدود ۳۲.۵ میلیون دلار در روز، بیش از ۳۰ درصد ناوهای جنگی نیروی دریایی آمریکا را درگیر کرده است؛ برخی از این کشتیها تقریباً به اندازه آبراهام لینکلن در دریا بودهاند.
نیروی دریایی آمریکا فقط برای تأمین نیازهای خدمه ۵۰۰۰ نفری یک ناو هواپیمابر باید روزانه برای هر نفر حدود ۳۶۰۰ کالری غذا فراهم کند؛ یعنی بیش از ۵ تن مواد غذایی در هفته، علاوه بر سوخت هواپیماها و دیگر تجهیزات و ملزومات، آن هم بدون استفاده از پایگاههای مهم منطقهای که در حملات موشکی ایران ویران شدهاند.
فرسایش و فشار بر منابع نظامی نشان میدهد که هر روز ادامه این عملیات هزینه سنگینی دارد؛ نه فقط از نظر مالی، بلکه از نظر توانایی آمریکا برای اعمال قدرت در دیگر نقاط جهان. روز سهشنبه، دفتر بودجه کنگره آمریکا اعلام کرد که مجموع هزینه جنگ تا اول آگوست حدود ۳۸ میلیارد دلار بوده است. این نهاد غیرحزبی برآورد میکند اگر شدت درگیری در سطح «نسبتاً پایین» باقی بماند، هزینه جنگ ماهانه بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار خواهد بود.
خطر کاهش نیروها در خاور دور و انتقال آنان به خاور میانه
گزارش جداگانهای از پنتاگون که روز دوشنبه منتشر شد، اعلام کرد حملات ایران دهها فروند هواپیمای آمریکایی و صدها ساختمان را در پایگاههای آمریکا در منطقه تخریب یا آسیبدیده کرده است. به گفته ژنرال بازنشسته جوزف ووتل، که از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ فرماندهی سنتکام را بر عهده داشت: «ما میتوانیم به انتقال تجهیزات به خاورمیانه ادامه دهیم و احتمالاً هرقدر که لازم باشد میتوانیم این کارها را انجام دهیم؛ اما این کار هزینهای دارد. افراد برای مدت طولانی مستقر خواهند بود و فکر میکنم نگرانی بزرگتر برای من، تأثیری است که این وضعیت بر دیگر اولویتها میگذارد.»
برآورد هزینههای عملیاتی برای هر یک از ۴۶ کشتی آمریکایی و ۴ ناو هواپیمابر مستقر در خاورمیانه/منبع: تحلیل بلومبرگ اکونومیکس بر اساس ردیاب ناوگان مؤسسه نیروی دریایی آمریکا و اطلاعیهها و پستهای شبکههای اجتماعی سنتکام
برای نیروی نظامی عظیمی مانند ارتش آمریکا، این اولویتها سراسر جهان را در بر میگیرند؛ اما چین در این میان مهمترین مسئله است. آمریکا طی دههها منابع زیادی را به آسیا اختصاص داده و بر بازداشتن چین از حمله به جزیره خودگردان تایوان و محدود کردن نفوذ پکن در منطقه تمرکز کرده است.
هزینههای فرصت سنگین است: استقرار لشکر ۸۲ هوابرد در منطقه، گزینههای کمتری را در اختیار فرماندهان و برنامهریزان نظامی در دیگر نقاط جهان قرار میدهد. ناوگان هفتم آمریکا که شامل یک گروه رزمی ناو هواپیمابر و دهها کشتی جنگی دیگر، از جمله زیردریاییهای تهاجمی، است، در ژاپن و گوام مستقر است. اکنون بسیاری از این کشتیها به منطقه خلیج فارس اعزام شدهاند.
خارج کردن تسلیحات و کشتیها از دیگر نقاط جهان، تعداد مأموریتهای طولانی مورد نیاز برای حفظ محاصره را کاهش میدهد. ناو لینکلن تا زمانی که وارد بندر تایلند شد، طولانیترین مأموریت خود از زمان جنگ ویتنام را انجام داده بود و آثار قابل مشاهده زنگزدگی و جلبک روی آن دیده میشد؛ اما این کار منابعی را که فرماندهان در دیگر مناطق جهان در اختیار دارند کاهش میدهد.
فرسودگی مالی و تجهیزاتی
این وضعیت همچنین پرهزینه است. دریاسالار داریل کادل، رئیس عملیات نیروی دریایی آمریکا، ماه گذشته گفت نیروی دریایی ممکن است امسال با کسری ۸ میلیارد دلاری مواجه شود و به خبرنگاران گفت برای جبران آن باید منابع مالی را از حساب نگهداری تأسیسات منتقل کند.
اسناد دفتر کنترل مالی نشان میدهد که میلیاردها دلار از حوزههایی مانند تحقیق و توسعه به عملیات و نگهداری منتقل شده است. دستکم یک رزمایش مشترک مستقر در آسیا نیز لغو شده است. آمریکا میلیاردها دلار برای توسعه تسلیحات پیشرفته برای یک درگیری احتمالی با چین هزینه کرده است. اکنون جنگ ایران بخش بزرگی از این تسلیحات پیشرفته، بهویژه سلاحهای تهاجمی دوربرد و موشکهای پدافند هوایی، را مصرف کرده است.
ناوشکن یواساس رافائل پرالتا در تاریخ ۲۴ آوریل در دریای عرب، محاصره دریایی را علیه یک کشتی با پرچم ایران که تلاش میکرد به سمت یک بندر ایرانی حرکت کند، اعمال میکند/عکس از نیروی دریایی ایالات متحده
گزارش دفتر بودجه کنگره که روز سهشنبه منتشر شد، میگوید آمریکا احتمالاً از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون تا دو سوم ذخایر رهگیرهای دفاع موشکی خود را مصرف کرده است. دفتر بودجه کنگره گفت: «این کمبود در صورتی که درگیری با رقیبی رخ دهد که زرادخانه آن شامل تعداد زیادی موشک بالستیک و کروز باشد، بهویژه مشکلساز خواهد شد.»
افزون بر این، به گفته افراد آگاه به موضوع، مأموریتهای طولانیمدت برنامههای تعمیر و نگهداری را که سالها پیش تنظیم شدهاند، به هم میریزند. بهویژه ۱۱ ناو هواپیمابر آمریکا، حدود یکچهارم عمر عملیاتی خود را در تعمیر و نگهداری سپری میکنند. این افراد گفتند تنها چند کارخانه کشتیسازی در آمریکا توانایی انجام این تعمیرات اساسی را دارند و حفظ برنامه زمانی تعمیرات بخش مهمی از آماده نگه داشتن ناوگان است.
یکی از این افراد برآورد کرد که نیروی دریایی آمریکا ممکن است ظرف دو سال آینده با مشکلات آمادگی عملیاتی مواجه شود. مؤسسه امریکن اینترپرایز اعلام کرده که تعمیرات عقبافتاده کشتیهای نیروی دریایی آمریکا حدود ۷۵۰ میلیون دلار هزینه خواهد داشت تا جبران شود. به گفته مارک کانسیان از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی: «تأثیر این وضعیت این است که آنها زمان مناسب برای تعمیرات را از دست خواهند داد یا مجبور میشوند تعمیرات کمتری انجام دهند، زیرا برنامه زمانی فشرده شده و این مسئله بر آمادگی عملیاتی کشتیهای نیروی دریایی تأثیر گذاشته است. این مشکل در دوران جنگهای عراق و افغانستان نیز مسئله بزرگی بود.»
فرسودگی روحی
روحیه نیروها نیز میتواند یکی از پیامدهای طولانیمدت مأموریتهای فرسایشی باشد. اعضای خانواده نیروهای مستقر در ناو لینکلن که مأموریت آن بیش از حد طولانی شده، گفتهاند شرایط موجود باعث شده برخی ملوانان تلاش کنند خود را به دریا بیندازند. دریاسالار بردلی کوپر، فرمانده سنتکام، هنگام بازدید از کشتی در میانههای ماه آگوست گفت فرماندهان ارشد کشتی «سلامت روان و تابآوری خدمه را در اولویت رهبری قرار دادهاند.»
یکی از اعضای خدمه بر روی عرشه پرواز ناو هواپیمابر هستهای یواساس آبراهام لینکلن در تاریخ ۲ سپتامبر/عکس از خبرگزاری خبرگزاری فرانسه
به گفته فردی آگاه به موضوع، آثار بلندمدت این وضعیت بیش از همه در مشاغل نظامی بسیار تخصصی، مانند خلبانی، قابل مشاهده خواهد بود. این فرد گفت نیروی هوایی آمریکا همین حالا نیز برای حفظ خلبانان و کارکنان تعمیر و نگهداری با مشکل مواجه است. اگر خلبانان باتجربه مستقر شوند یا ارتش را ترک کنند، دیگر برای آموزش نسل بعدی خلبانان در دسترس نخواهند بود و این مسئله یک چرخه منفی ایجاد میکند.
به گفته گرگ مالاندرینو، افسر بازنشسته نیروی دریایی: «فرسایش و استهلاک شدید» کشتیهای نیروی دریایی و خدمه آنها «به نوعی به یک ساعت شمارش معکوس در نبرد زمانی میان محاصرهکنندگان و محاصرهشده تبدیل میشود.این جنگ ممکن است تعداد پایگاههای خلیج فارس را که نیروی دریایی آمریکا میتواند برای تأمین مجدد استفاده کند نیز بهطور دائمی کاهش داده باشد. فعالیت پشتیبانی دریایی بحرین»، بزرگترین پایگاه نیروی دریایی آمریکا در منطقه و محل استقرار ناوگان پنجم، در حملات ایران بهشدت آسیب دیده است. این پایگاه اکنون استفادهناپذیر است و تعمیر آن صدها میلیون دلار هزینه خواهد داشت؛ وضعیتی که مستقیماً به مشکلات تأمیناتی منجر شد که شرایط در داخل ناو لینکلن را وخیمتر کرد».
میزان تأثیر محاصره
به نظر نمیرسد ایران در زمینه محمولههای نفت خام، که مهمترین منبع درآمد ارزی کشور است، توانسته باشد به شکل خیلی مؤثری راهی برای دور زدن محاصره آمریکا پیدا کند. تصاویر ماهوارهای از جزیره خارک در شمال خلیج فارس نشان میدهد از زمان آغاز محاصره تقریباً هیچ نفتکشی در آنجا پهلو نگرفته است و هیچ نشانهای از خروج نفتکشهای ایرانی از خلیج فارس و حرکت آنها به سمت بازارهای جهانی دیده نمیشود.
محاصره آمریکا از ماه ژوئیه بیش از ۱۰۰ کشتی را رهگیری کرده است/منبع: بلومبرگ اکونومیکس
پیش از جنگ، ایران روزانه حدود ۲ میلیون بشکه نفت به بازارهای جهانی منتقل میکرد؛ رقمی معادل نزدیک به ۲ درصد عرضه جهانی. در همین حال، حدود ۲۰ درصد عرضه جهانی نفت از تنگه هرمز عبور میکرد. اکنون محدودیتها برای سایر نقاط جهان نیز هزینه ایجاد میکنند؛ به شکل افزایش قیمت نفت و سوخت که همین حالا نیز به دلیل محدود شدن تردد کشتیها از این گذرگاه باریک، در سطح بالایی قرار دارند.
بااینحال، اما تهران مجبور نیست با پیامدهای سیاسی تأثیرات این وضعیت مواجه شود. این را اِما سالزبری از مؤسسه تحقیقات سیاست خارجی و مرکز مطالعات راهبردی نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا میگوید. در مقابل، آمریکا ممکن است مجبور شود منابع مالی خود را مجدداً تخصیص دهد یا با فشار برای کاهش هزینههای جنگ مواجه شود، بهویژه اگر جنگ طولانی شود.
به گفته سالزبری: «ایران احتمالاً میتواند برای مدت نسبتاً طولانی محاصره را تحمل کند. ایرانیها مدت بسیار طولانی است که با محدودیتها دستوپنجه نرم میکنند و هیچکدام از این محدودیتها واقعاً نشان ندادهاند که میتوانند اثر اجبارکنندهای داشته باشند.»
