بانک مرکزی نتایج چهارمین حراج اوراق مالی اسلامی دولتی را که در تاریخ 2 تیرماه برگزار شده بود اعلام کرد. حراج اوراق دولتی محلی است که در آن وزارت اقتصاد و دارائی جهت تامین بخشی از بودجه دولت اقدام به فروش اوراق مالی اسلامی میکند. اینها درحالی است که بخش قابلتوجهی از بودجه دولت توسط درآمدهای مالیاتی و فروش نفت تامین میشود.
زمانی که بودجه دولت به علت تحریمها و دیگر محدودیتهای فروش نفت با مشکل مواجه شده یا اینکه به علت وضعیت بحرانی اقتصاد امکان اخذ مالیات وجود نداشته باشد، فروش اوراق آخرین تکیهگاه دولت برای جلوگیری از پولی شدن کسری بودجه است. در صورتی که اوراق دولت نتوانند نیاز این نهاد را برآورده کنند، دولت کسری بودجه خود را از راه استقراض از شبکه بانکی تامین کرده و موجب افزایش تورم در اقتصاد میشود.
اعداد و ارقام در مورد حراج چهارم چه میگویند؟
در چهارمین حراج اوراق دولتی برگزار شده در 2 تیر سال جاری، مبلغ عرضه اراد 283 نزدیک به 12 همت، اراد 286 حدود 14 همت، اراد 288 بیش از 500 میلیارد تومان، اراد 289 تقریبا 8 همت و اراد 290 ده همت اعلام شده است. به استثنای اراد 283 که نرخ بازده تا سررسید آن اعلام نشده، نرخ بازده تا سررسید دیگر اوراق بین 39.7 درصد تا 39.9 درصد بوده است. رقمی که البته برای سه سال در نظر گرفته شده و نسبت به نرخهای بازار پایینتر بوده و در مقایسه با تورم نیز خیلی کمتر است.
براساس دادههای اعلام شده توسط بانک مرکزی، در این حراج تنها یک بانک و موسسه اعتباری غیربانکی شرکتکننده حضور داشتهاند و ارزش سفارشهای ارسالشده توسط آنها که از طریق کارگزاری بانک مرکزی ارسال شده تنها 100 میلیارد تومان آن هم برای اراد 290 بوده که وزارت اقتصاد و دارائی با تمام آن موافقت کرده است.
بانکها یا دیگر نهادهای مالی که از طریق کارگزاری غیر از بانک مرکزی تقاضای خرید اوراق دولتی را ثبت کرده موفق به خرید 13 هزار و 470 میلیارد تومان اوراق شدهاند. به بیان دقیقتر ارزش اوراق فروش رفته به سایر خریداران حقیقی و حقوقی از اراد 286 برابر با 210 میلیارد تومان، از اراد 288 معادل 430 میلیارد تومان، از اراد 289 برابر با 4 هزار و 730 میلیارد تومان و از اراد 290 معادل 8 هزار و 200 میلیارد تومان ثبت شده است.
در مجموع نیز ارزش کل اوراق فروش رفته در این حراج 13 هزار و 570 میلیارد تومان بوده که حدود 31 درصد از اوراق عرضه شده را تشکیل میدهد.
ارزش کل اوراق فروش رفته در چهار حراج برگزار شده در سال جاری نیز تقریبا 90 هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
از طرف دیگر دلیل اصلی اینکه مشارکت بانکها در حراج اوراق دولتی اهمیت دارد این است که بانکها مشتری اصلی اوراق کمتر جذاب دولتی در شرایط تورمی کنونی اقتصاد ایران به حساب میآیند. به عبارتی نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه با اینکه به لحاظ قانونی موظف به خرید اوراق دولتی هستند اما چندان تمایلی به خرید مازاد ندارند، چون نرخ بازده تا سررسید اوراق دولتی اغلب خیلی پایینتر از نرخهای بازار است.
