به گزارش اکوایران، یک مقاله منتشرشده در نشریه «مؤسسه اروپایی مطالعات خاورمیانه و شمال آفریقا» تلاش کرده است تصویری اقتصادی از پیامدهای تنشهای مرتبط با ایران برای اروپا ارائه دهد. نویسنده این مقاله معتقد است که در سالهای گذشته، پرونده ایران در اروپا بیشتر از زاویه دیپلماسی، امنیت منطقهای، برنامه هستهای و تحریمها بررسی شده، اما هزینههای اقتصادی ناشی از این وضعیت بهصورت یکجا محاسبه نشده است.
بر اساس این مقاله، نگاه اروپا به مسئله ایران در حال تغییر است و از یک موضوع صرفاً سیاسی و دیپلماتیک، به یک موضوع اقتصادی نیز تبدیل میشود. نویسنده میگوید اگر این هزینهها در کنار هم قرار گیرد، میتوان به برآوردی رسید که در مقیاس «دهها میلیارد یورو در سال» قرار میگیرد؛ هرچند خود مقاله نیز تأکید دارد که رقم دقیق، نیازمند بررسی جامع نهادهای رسمی اروپایی است.
نخستین محور مورد اشاره، هزینههای بانکی و مالی است. در این گزارش آمده که شبکههای دور زدن تحریمها باعث شدهاند بانکها و شرکتهای اروپایی مجبور به صرف هزینههای بیشتر برای نظارت، بررسی تراکنشها و رعایت مقررات شوند. همچنین در سالهای اخیر برخی بانکهای بزرگ اروپایی بهدلیل نقض تحریمهای مرتبط با ایران، از سوی نهادهای آمریکایی جریمه شدهاند. مقاله این بخش را یکی از هزینههای مستقیم تحمیلشده به اقتصاد اروپا میداند.
دومین محور، موضوع حملونقل دریایی و انرژی است. نویسنده مقاله با اشاره به اهمیت تنگه هرمز و بابالمندب در تجارت جهانی انرژی و کالا، استدلال میکند که هرگونه تنش در این مسیرها، هزینه بیمه، حملونقل و قیمت انرژی را برای اروپا افزایش میدهد. در این چارچوب، مقاله به بالا رفتن قیمت نفت و گاز در مقاطع بحرانی اشاره میکند و میگوید چنین تحولاتی بر نرخ تورم و حتی تصمیمات بانک مرکزی اروپا اثرگذار بوده است.
محور سوم به هزینههای دفاعی مربوط میشود. در این گزارش آمده است که گسترش استفاده از پهپادهای ارزانقیمت در درگیریهای منطقهای و بینالمللی، در برابر سامانههای پدافندی بسیار گرانتر، نوعی عدم توازن اقتصادی در حوزه نظامی ایجاد کرده است. از دید نویسنده، این وضعیت موجب شده کشورهای اروپایی برای حفظ بازدارندگی و تأمین امنیت خود، هزینههای دفاعی بیشتری بپردازند.
چهارمین موضوع، جرائم سازمانیافته و قاچاق مواد مخدر است. مقاله با استناد به برخی گزارشهای بینالمللی مدعی است بخشی از مسیرهای ترانزیت مواد مخدر به بازار اروپا از مسیرهای مرتبط با ایران یا متحدان منطقهای آن عبور میکند. نویسنده در این بخش علاوه بر هزینههای انتظامی و قضایی، به هزینههای اجتماعی و درمانی ناشی از این پدیده نیز اشاره کرده و برآوردی بسیار بالا از بار مالی آن برای اروپا ارائه میدهد.
پنجمین محور به مهاجرت و بیثباتی منطقهای مربوط است. در این مقاله گفته شده که بحرانهای ممتد در منطقه، از جمله در سوریه و لبنان، در سالهای اخیر هزینههای قابل توجهی را به بودجه عمومی کشورهای اروپایی تحمیل کرده است؛ از کمکهای بشردوستانه گرفته تا اسکان، آموزش و ادغام پناهجویان. نویسنده همچنین هشدار میدهد که اگر وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران در آینده دچار تنش بیشتر شود، ممکن است اروپا با موج تازهای از مهاجرت نخبگان و نیروهای کار مواجه شود.
ششمین و آخرین محور، مسائل امنیتی و سایبری است. مقاله با اشاره به گزارش برخی نهادهای اطلاعاتی اروپایی مدعی است که دولتها و نهادهای اروپایی در سالهای اخیر مجبور شدهاند برای حفاظت سایبری، مقابله با شبکههای نفوذ و حفاظت از افراد در معرض تهدید، هزینههای بیشتری پرداخت کنند. هرچند برای این بخش نیز رقم دقیق و تجمیعشدهای ارائه نشده، اما نویسنده آن را یکی از اجزای مهم بار مالی این پرونده میداند.
از این رو، مقاله مذکور بازتابدهنده دیدگاهی در برخی محافل غربی است که معتقدند پرونده ایران فقط یک چالش امنیتی یا دیپلماتیک نیست، بلکه ابعاد اقتصادی قابل توجهی نیز برای اروپا دارد.
