به گزارش اکوایران، حسین توکلیان، اقتصاددان، در پنل دوم همایش «چشمانداز اقتصاد ایران ۱۴۰۵» با ارائه تحلیلی از تحولات اخیر تورم، گفت بررسی دادههای آماری نشان میدهد اقتصاد ایران در حال ورود به مرحلهای است که تورم بالا، فراگیر و ماندگار شده و دیگر نمیتوان آن را صرفاً با عوامل پولی یا رشد نقدینگی توضیح داد.
وی با اشاره به روند تورم مصرفکننده اظهار کرد: در گذشته سهم کالاهایی که تورمهای بسیار بالا را تجربه میکردند محدود بود، اما این سهم به مرور افزایش یافته و اکنون بخش قابل توجهی از کالاها با نرخهای بالای افزایش قیمت مواجه هستند؛ موضوعی که نشاندهنده گسترش فشارهای تورمی در کل اقتصاد است.
توکلیان افزود: افزایش پراکندگی تورم میان کالاها و خدمات، بیانگر آن است که تورم دیگر به چند گروه کالایی محدود نیست و دامنه آن به بخشهای مختلف اقتصاد سرایت کرده است. به گفته او، همین موضوع احتمال ماندگاری تورم در سطوح بالا را افزایش داده است.
این اقتصاددان با اشاره به نتایج تحلیلهای آماری گفت: دادهها نشان میدهد احتمال تداوم تورمهای بالا در ماههای آینده نسبت به گذشته به شکل محسوسی افزایش یافته و این موضوع، اقتصاد ایران را با خطر تثبیت تورم در سطوح بالا روبهرو کرده است.
توکلیان تاکید کرد که چالش امروز اقتصاد ایران تنها نرخ بالای تورم نیست، بلکه تثبیت سطح عمومی قیمتها در سطوح بالا است؛ زیرا حتی اگر سرعت رشد قیمتها کاهش یابد، خانوارها همچنان با سطح بالای قیمتها مواجه خواهند بود.
وی در ادامه با اشاره به منشأ تورم گفت: این تصور که تورم همواره و در همه شرایط صرفاً نتیجه رشد نقدینگی است، با شرایط کنونی اقتصاد ایران انطباق ندارد. به گفته او، اقتصاد ایران اکنون با شوکهای ناشی از جنگ و محدودیتهای سمت عرضه روبهرو است و همین فشارهای هزینهای نقش تعیینکنندهای در شکلگیری تورم ایفا میکنند.
او افزود: افزایش قیمت مواد اولیه، رشد نرخ ارز، اختلال در واردات، محدودیتهای ناشی از تحریم و افزایش هزینه تولید، باعث شده است بنگاههای اقتصادی ناچار به بازنگری در قیمت محصولات خود شوند. این افزایش هزینهها، در نهایت به مصرفکننده منتقل شده و موج جدیدی از تورم را ایجاد میکند.
توکلیان همچنین با اشاره به سیاستهای پولی اظهار کرد: هرچند نقدینگی و نرخ بهره همچنان از متغیرهای مهم اقتصاد هستند، اما در شرایط فعلی نقش آنها بیش از آنکه علت اصلی باشد، تحت تأثیر شوکهای بزرگتر سمت عرضه قرار گرفته است.
وی توضیح داد که در دورههای گذشته، تورم بیشتر از ناحیه تقاضا تحریک میشد، اما اکنون اقتصاد ایران با تورم ناشی از فشار هزینه مواجه است؛ وضعیتی که مهار آن به مراتب دشوارتر از تورمهای ناشی از تقاضاست.
این اقتصاددان در ادامه با اشاره به آثار جنگ بر اقتصاد گفت: کاهش درآمدهای تولید، افزایش هزینههای بنگاهها، محدود شدن پایههای مالیاتی و فشار بر منابع دولت، از دیگر پیامدهایی است که به تشدید تورم دامن میزند.
او همچنین خاطرنشان کرد که آثار شوکهای ارزی بر قیمت کالاهای وارداتی بسیار سریع و شدید است، اما کاهش نرخ ارز معمولاً به همان سرعت به کاهش قیمتها منجر نمیشود و همین موضوع، پایداری تورم را تقویت میکند.
توکلیان در پایان با اشاره به تفاوتهای منطقهای در نرخ تورم گفت: استانهای مرزی و مناطقی که بیشتر تحت تأثیر جنگ و اختلالات تجاری قرار گرفتهاند، تورم بالاتری را تجربه میکنند. او همچنین افزود کاهش ارزش پول ملی، زمینه سوءاستفاده برخی کشورهای همسایه از اختلاف قیمتها را فراهم کرده و این موضوع نیز فشار مضاعفی بر بازارهای داخلی وارد کرده است.
