اعداد و ارقامی که بانک مرکزی از عملیات بازار باز اعلام کرده نشان از سختگیری بیشتر ساختمان خیابان میرداماد بر بانکها دارد. بانکهایی که در تلاش برای دسترسی به منابع مالی و نقدینگی مورد نیاز خود به بانک مرکزی مراجعه میکنند و چارچوب توافقات و قراردادهای میان این دو طرف در جایی به نام بازار باز شکل میگیرد. نرخ بازده تا سررسید حراجهای بازار باز معادل 23 درصد تعیین شده و اگر بانکها نتوانند به مبلغ مورد نیاز خود دست پیدا کنند به سمت بازار قاعدهمند یا شبانه میروند که نرخ بازده تا سررسید آن برابر با 24 درصد است.
اینکه چرا سکاندار پولی کشور در حال استفاده از اهرم بازار باز با هدف کنترل نقدینگی است، در مرحله اول به آمارهایی مرتبط است که بیانگر تورم افسارگسیخته در اقتصاد ایران است. همچنین یکی دیگر از نتایج سرد شدن رفتار بانک مرکزی نسبت به بانکها در بازار باز در روند نرخ بهره بینبانکی قابل مشاهده است که در هفتههای اخیر افزایش یافته است.
رفتار بانک مرکزی انقباضی شد
بانکها در 20امین عملیات بازار باز که در تاریخ 26 مرداد برگزار شده سفارشی به مبلغ 483 هزار و 120 میلیارد تومان ثبت کردهاند که بانک مرکزی تنها با 60 همت از این درخواستها موافقت کرده است. در واقع سکاندار پولی تنها 12.4 درصد از سفارشات ارسالی بانکها را مورد پذیرش قرار داده است. نسبتی که در مقایسه با عملیات بازار باز هفته گذشته پایینتر آمده است. دلیل هم در دادهها نمایان است؛ میزان درخواست منابع مالی بانکها از بانک مرکزی بیشتر شده اما رقم پذیرش بانک مرکزی همان 60 همت هفته قبل باقیمانده است.
ارزش توافقاتی که در حراج 20ام سررسید شدهاند معادل 60 هزار و 260 میلیارد تومان اعلام شده و ارزش توافقات باز نیز برابر با 60 همت بوده است. از آنجایی که بانکها به نتیجه قابل قبولی که بتواند نیازشان به منابع مالی را تامین کند دست نیافتهاند، به بازار شبانه یا همان قاعدهمند مراجعه کردهاند که نرخ بازده تا سررسید آن معادل 24 درصد تعیین شده است. در بازار شبانه یا قاعدهمند ارقامی که توسط بانکها دریافت شده بین 98 همت تا 117 همت گزارش شده که رقم قابلتوجهی محسوب میشود.
روند عملیات بازار در سال جاری نیز حاکی از آن است که به تدریج هرچه از ابتدای سال فاصله گرفتهایم و همچنین جنگ 40روزه به صورت موقت متوقف شده، بانک مرکزی احتمالا با هدف کنترل رشد نقدینگی و تورم به سمت کاهش پذیرش درخواست بانکها در بازار حرکت کرده است. اینها درحالی است که در اولین عملیات بازار باز که در 17 فروردین ماه برگزار شد، بانک مرکزی با تمام درخواست بانکها موافقت کرده که علت این موضوع هم به شرایط جنگی در آن زمان و نگرانی از وقوع کمبود منابع مالی و نقدینگی در اقتصاد رخ داده است.
