بانک مرکزی امروز جزئیات پنجمین حراج اوراق مالی اسلامی دولتی را که در تاریخ ۹ تیر ۱۴۰۵ برگزار شده، منتشر کرد؛ حراجی که بر اساس ارقام اعلامشده، در مجموع به فروش ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان اوراق منجر شده و با احتساب فروشهای قبلی، ارزش کل فروش اوراق دولتی در سال جاری از مسیر حراجها به ۹۳ هزار و ۸۰۳ میلیارد تومان رسیده است. همچنین دادههای منتشرشده نشان میدهد که در این مرحله، همچون هفتههای قبل، مشارکت شبکه بانکی و مؤسسات اعتباری غیربانکی عملاً صفر بوده و بار اصلی خرید اوراق بر دوش سرمایهگذاران بازار سرمایه قرار داشته است.
مطابق جدول منتشرشده، در حراج ۹ تیر تنها پنج نماد اوراق عرضه شده و حجم کل عرضه آن ۴۷ هزار میلیارد تومان بوده است. این ارقام حاکی از آن است که دولت در پنجمین مرحله فروش اوراق خود در سال جاری همچنان عرضه قابل توجهی را در بازار بدهی حفظ کرده اما خریداری برای این اوراق نیافته است.
اما نکته مهمتر، وضعیت تقاضا و خریداران است. بر اساس جدول بانک مرکزی، هیچ سفارش معتبری از سوی بانکها و مؤسسات اعتباری غیربانکی در این حراج به ثبت نرسیده و در نتیجه هیچ بخشی از اوراق به این گروه تخصیص نیافته است. همچنین وزارت امور اقتصادی و دارایی نیز سفارشی را از این محل نپذیرفته است. این موضوع نشان میدهد که شبکه بانکی در این مرحله تمایلی به خرید مستقیم اوراق دولتی نداشته یا شرایط سود و بازده اوراق برای آنها جذاب نبوده است.
در مقابل، تنها بخش فعال بازار در این حراج، خریداران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه بودهاند. ارزش فروش اوراق در این بخش ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان ثبت شده که مربوط به نماد اراد ۲۹۱ بوده است. همچنین در این حراج سه نماد اراد ۲۸۳، اراد ۲۸۶ و اراد ۲۸۹ مشترک با حراج هفته گذشته بودند و در حراج فعلی هیچ خریداری نداشتند. از میان این سه نماد، اراد ۲۸۳ هم در این حراج و هم در حراج ۲ تیر ماه هیچ درخواست خریدی نداشت و میزان عرضه آن تغییری نکرد.
بیاضی کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با اکوایران دلیل این بیانگیزگی در خرید اوراق دولتی را به شرایط خاص بازار باز و تعلل دولت تصمیم برای نرخ بهره عنوان کرد. به گفته بیاضی بانک مرکزی با درخواست بانکها در بازار باز موافقت کمی به عمل میآورد و همین باعث شده بانکها انگیزه کافی برای خرید اوراق دولتی نداشته باشند. همچنین این تعلل در افزایش نرخ بهره توسط دولت و وجود گمانهزنیهایی مربوط به افزایش این نرخ سبب شده بازار سرمایه و بانکها تمایل به تامین مالی دولت با نرخهای فعلی نداشته باشند و منتظر افزایش این نرخ بمانند تا اوراق انتشاریافته جدید با نرخ بازدهی بالاتر را خریداری کنند.
بیاضی در ادامه عنوان کرد تنها دلیل خرید نماد اراد ۲۹۱ توسط بازار سرمایه، آن هم به میزان محدود، بازه سررسید این اوراق بوده که نسبت به سایر نمادها کوتاهمدتتر است. این انتخاب بازار سرمایه نیز تا حد زیادی مهر تایید بر رفتار انتظاری این بازار برای افزایش نرخ بهره میزند.
گزارش بانک مرکزی از حراج ۹ تیر ۱۴۰۵ نشان میدهد تعلل بانک مرکزی در تصمیم برای نرخ بهره، تامین مالی دولت را با مشکل مواجه کرده و انگیزه سرمایهگذاری بر روی این اوراق را از بانکها و بازار سرمایه سلب کرده است. انتظار بر این است که افزایش نرخ بهره در ماههای آتی بتواند فروش اوراق را به روال سالهای پیش بازگرداند و عطش نقدینگی دولت را در شرایط کنونی اقتصاد سیراب کند.
