بازار طلا در آستانه شروع معاملات داخلی با یکی از مهمترین سیگنالهای منفی هفتههای اخیر روبهرو شده است. سخنرانی کوین وارش در نشست جکسون هول و افزایش انتظارات نسبت به تداوم سیاستهای انقباضی فدرال رزرو، موج تازهای از فشار فروش را در بازارهای جهانی ایجاد کرد؛ موجی که اونس طلا را بیش از ۳ درصد پایین کشید و حالا میتواند در صورت ثبات نرخ ارز، مستقیماً به بازار طلای ایران منتقل شود.
واکنش بازارهای جهانی به سخنان رئیس فدرال رزرو سریع و شدید بود. پس از آنکه احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر از محدوده ۳۵ تا ۳۶ درصد به حدود ۵۶ تا ۵۸ درصد افزایش یافت، معاملهگران بار دیگر بخشی از انتظارات خود نسبت به سیاست پولی آمریکا را بازتنظیم کردند. نتیجه این تغییر انتظارات، تقویت دلار، رشد بازده اوراق خزانهداری آمریکا و افزایش فشار بر فلزات گرانبها بود.
اونس جهانی طلا در ادامه این تحولات بیش از ۳ درصد افت کرد و از سطوح بالاتر هفته فاصله گرفت. نقره نیز شرایط مشابهی را تجربه کرد و با فشار سنگین فروش مواجه شد. این واکنش نشان میدهد بازار جهانی طلا بیش از گذشته نسبت به مسیر نرخ بهره و سیگنالهای سیاستگذاران پولی آمریکا حساس شده است.
شوک جهانی در راه بازار طلای ایران
اهمیت این اتفاق برای معاملهگران داخلی زمانی بیشتر میشود که بدانیم بازار طلای ایران در آخرین روز معاملاتی پیش از ریزش اونس نیز نشانههایی از ضعف تقاضا و فشار فروش را نشان داده بود.
در معاملات چهارشنبه، نرخ دلار آزاد در محدوده ۱۹۹ هزار تومان قرار داشت و برخلاف دورههایی که رشد نرخ ارز میتوانست کاهش اونس جهانی را جبران کند، بازار ارز محرک صعودی قدرتمندی در اختیار بازار طلا قرار نداد.
همزمان صندوقهای طلا نیز در بخشهایی از معاملات با فشار عرضه و خروج نقدینگی مواجه شدند. گزارشها از خروج چند هزار میلیارد تومان پول از این بخش حکایت داشت؛ موضوعی که نشان میدهد معاملهگران پیش از دریافت شوک جدید از بازار جهانی نیز با احتیاط بیشتری در سمت خرید طلا قرار گرفته بودند.
در بازار فیزیکی نیز نشانههایی از کاهش حباب مشاهده شد. افت حباب برخی قطعات سکه در جریان معاملات چهارشنبه نشان داد که بخشی از پریمیوم شکلگرفته در بازار آمادگی تخلیه دارد؛ مسئلهای که با ریزش جدید اونس جهانی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
رشد دلار به کمک طلای داخلی آمد
با وجود ریزش سنگین اونس جهانی پس از نشست جکسون هول، بازار طلای ایران در معاملات امروز با یک متغیر حمایتی مهم مواجه شد. نرخ دلار که در معاملات چهارشنبه در محدوده ۱۹۹ هزار تومان قرار داشت، امروز تا حوالی ۲۰۳ هزار تومان افزایش یافت و همین رشد نرخ ارز توانست بخش قابلتوجهی از اثر منفی سقوط قیمت جهانی طلا را خنثی کند.
در واقع، اگر دلار در محدوده چهارشنبه باقی میماند، افت بیش از ۳ درصدی اونس جهانی میتوانست فشار بسیار شدیدتری بر طلای ۱۸ عیار، طلای آبشده، سکه و صندوقهای طلا وارد کند. اما افزایش حدود ۴ هزار تومانی نرخ دلار مانع از انتقال کامل شوک بازار جهانی به قیمتهای داخلی شد.
نکته قابلتوجه دیگر، تغییر وضعیت حباب در بخشهایی از بازار طلاست. حبابهایی که پیش از این وارد محدوده منفی شده بودند، با افزایش نرخ ارز و تغییر نسبت میان قیمت بازار و ارزش ذاتی، بخشی از افت خود را جبران کردند و در مواردی بار دیگر به محدوده مثبت بازگشتند. به این ترتیب، حباب منفی که انتظار میرفت همزمان با سقوط اونس فشار مضاعفی بر بازار وارد کند، فعلاً نهتنها عمیقتر نشده، بلکه در برخی بخشها به کمک قیمتهای بازار طلا آمده است.
این وضعیت بار دیگر دو نیروی اصلی و بعضاً متضاد بازار طلای ایران را به نمایش میگذارد. از یک طرف اونس جهانی تحت تأثیر افزایش انتظارات نسبت به سیاستهای انقباضی فدرال رزرو با فشار فروش سنگینی روبهرو شده و از طرف دیگر، رشد نرخ دلار در بازار داخلی مانند یک ضربهگیر عمل کرده است.
بنابراین معاملات امروز بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر ریزش اونس باشد، صحنه تقابل دو متغیر مهم است؛ «طلای جهانی نزولی» در برابر «دلار داخلی صعودی». تا زمانی که دلار بتواند محدودههای فعلی را حفظ کند، بخشی از فشار ناشی از افت اونس خنثی خواهد شد؛ اما در صورت عقبنشینی نرخ ارز، اثر ریزش بازار جهانی میتواند با شدت بیشتری در قیمت طلای داخلی و صندوقهای طلا نمایان شود.
در نهایت، اتفاقات اخیر یک پیام مهم برای تحلیلگران بازار طلای ایران دارد؛ دیگر نمیتوان مسیر این بازار را تنها از دریچه نرخ دلار تحلیل کرد. در کنار تحولات ارزی داخل، تصمیمهای فدرال رزرو، انتظارات نرخ بهره آمریکا، بازده اوراق خزانهداری و رفتار اونس جهانی اکنون نقشی تعیینکننده در جهتدهی به بازار طلا دارند.
جکسون هول نمونه روشنی از همین موضوع بود؛ یک تغییر در انتظارات سیاست پولی آمریکا توانست اونس را با ریزشی سنگین مواجه کند، اما همزمان افزایش نرخ دلار در ایران بخش زیادی از این شوک را جذب کرد. از این رو، تحلیلگر بازار طلا برای ترسیم چشمانداز دقیقتر باید همزمان یک چشم به بازار ارز داخلی و چشم دیگر به فدرال رزرو و تحولات بازارهای جهانی داشته باشد.
دلار دیگر تنها متغیر بازار طلا نیست
سالهاست که معاملهگران بازار طلای ایران نرخ دلار را مهمترین متغیر برای پیشبینی قیمتها در نظر میگیرند؛ اما تحولات اخیر بار دیگر نشان داد که تمرکز صرف بر بازار ارز میتواند تصویر ناقصی از آینده طلا ارائه دهد.
در شرایط فعلی، تصمیمهای فدرال رزرو، انتظارات مربوط به نرخ بهره آمریکا، دادههای تورمی و اشتغال این کشور، بازده اوراق خزانهداری و رفتار شاخص دلار همگی مستقیماً بر قیمت اونس اثر میگذارند و از مسیر بازار جهانی به معاملات داخلی منتقل میشوند.
بنابراین تحلیلگران بازار طلا علاوه بر رصد لحظهای نرخ دلار، باید نگاه ویژهای به تحولات فدرال رزرو داشته باشند. جکسون هول نشان داد که حتی یک تغییر در لحن سیاستگذاران پولی آمریکا میتواند ظرف چند ساعت معادلات بازار جهانی طلا را تغییر دهد و در ادامه، بازار فیزیکی و صندوقهای طلای ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در کوتاهمدت، تا زمانی که اثر سخنان جکسون هول در بازار جهانی تخلیه نشده و دلار داخلی نیز نشانهای جدی از حرکت صعودی نشان نداده است، کفه ریسک در بازار طلا بیشتر به سمت فروشندگان سنگینی میکند؛ شرایطی که میتواند قیمتها و حباب بازار فیزیکی و صندوقهای طلا را همچنان تحت فشار نگه دارد.
