در شرایطی که شرکت‌های بزرگ جهان به دنبال کاهش وابستگی خود به چین هستند، ویتنام به یکی از مهم‌ترین برندگان جابه‌جایی زنجیره‌های تأمین تبدیل شده است. این کشور با جذب میلیاردها دلار سرمایه خارجی، توسعه صنایع صادرات‌محور و امضای توافق‌های تجاری گسترده، حالا دیگر تنها یک مقصد ارزان برای مونتاژ کالا نیست؛ بلکه تلاش می‌کند به یکی از حلقه‌های کلیدی تولید و فناوری در اقتصاد جهانی تبدیل شود.

به گزارش اکوایران، تحولات چند سال اخیر در تجارت جهانی، فرصت بزرگی برای ویتنام ایجاد کرده است. افزایش تنش‌های تجاری میان قدرت‌های بزرگ، سیاست‌های تعرفه‌ای آمریکا و نگرانی شرکت‌ها از تمرکز تولید در یک کشور، باعث شده بسیاری از تولیدکنندگان به دنبال مقاصد جدیدی برای سرمایه‌گذاری باشند. در این میان، ویتنام بیش از بسیاری از کشورهای آسیایی توانسته از این فرصت بهره ببرد.

براساس گزارش «ویتنام بریفینگ»، این کشور در شاخص تولید آسیا در سال ۲۰۲۶ رتبه سوم را به دست آورده و به یکی از مهم‌ترین مراکز تولیدی منطقه تبدیل شده است.

رشد اقتصادی بر دوش کارخانه‌ها

اقتصاد ویتنام در سال ۲۰۲۵ رشد ۸.۰۲ درصدی را ثبت کرد؛ رشدی که بخش عمده آن از محل توسعه صنایع تولیدی به دست آمد. بخش تولید و فرآوری با رشد نزدیک به ۱۰ درصدی، بهترین عملکرد خود را از سال ۲۰۱۹ تاکنون تجربه کرد.

امروز صنعت تولید نه تنها بزرگ‌ترین بخش جذب‌کننده سرمایه خارجی در ویتنام است، بلکه سهم قابل توجهی از صادرات، اشتغال و درآمدهای دولت را نیز بر عهده دارد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران از این بخش به عنوان موتور محرک اقتصاد ویتنام یاد می‌کنند.

هجوم سرمایه‌گذاران خارجی

یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت ویتنام، جذب گسترده سرمایه‌گذاری خارجی است. در سال ۲۰۲۵ حجم سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در این کشور به بیش از ۳۸ میلیارد دلار رسید.

بیش از نیمی از این سرمایه‌ها وارد بخش تولید شد؛ بخشی که همچنان مقصد اصلی شرکت‌های آمریکایی، ژاپنی، کره‌ای، چینی و اروپایی محسوب می‌شود.

الکترونیک، تلفن همراه، پوشاک، کفش، قطعات خودرو و تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر از جمله صنایعی هستند که بیشترین سرمایه خارجی را جذب کرده‌اند.

عبور از مونتاژکاری

ویتنام دیگر نمی‌خواهد تنها به عنوان یک کارگاه مونتاژ ارزان شناخته شود. دولت این کشور برنامه‌ای بلندمدت برای ارتقای جایگاه صنایع داخلی در زنجیره ارزش جهانی تدوین کرده است.

هدف این برنامه آن است که سهم صنایع تولیدی در اقتصاد تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۳۰ درصد تولید ناخالص داخلی برسد. در همین راستا، توسعه صنایع پیشرفته، فناوری‌های نوین، تولید سبز و سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه در اولویت قرار گرفته است.

مقام‌های ویتنامی امیدوارند این کشور در آینده به جای صادرات محصولات کم‌ارزش یا مونتاژ کالاهای خارجی، به تولیدکننده محصولات فناوری‌محور و دارای ارزش افزوده بالا تبدیل شود.

یکی دیگر از برگ‌های برنده ویتنام، شبکه گسترده توافق‌های تجارت آزاد است. این کشور از طریق پیمان‌های مختلف به بازارهای بزرگ جهان دسترسی ترجیحی پیدا کرده و همین موضوع هزینه صادرات را برای تولیدکنندگان کاهش داده است.

در کنار این توافق‌ها، دولت ویتنام با ارائه معافیت‌های مالیاتی، تخفیف‌های گمرکی، واگذاری زمین و ایجاد مناطق آزاد تجاری تلاش کرده محیطی جذاب برای سرمایه‌گذاران بین‌المللی فراهم کند.

آیا ویتنام می‌تواند جای چین را بگیرد؟

اگرچه بسیاری از شرکت‌ها بخشی از تولید خود را از چین به ویتنام منتقل کرده‌اند، اما کارشناسان معتقدند هدف اصلی ویتنام جایگزینی کامل چین نیست. این کشور بیشتر در حال تبدیل شدن به یکی از قطب‌های مکمل زنجیره تأمین جهانی است؛ قطبی که می‌تواند بخشی از تولیدات صادراتی آسیا را به خود جذب کند.

با این حال، روند فعلی نشان می‌دهد ویتنام توانسته خود را به یکی از مهم‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری صنعتی در جهان تبدیل کند؛ کشوری که از یک اقتصاد مبتنی بر نیروی کار ارزان، به سمت صنعتی‌شدن، فناوری و حضور در سطوح بالاتر زنجیره ارزش جهانی حرکت می‌کند.