به گزارش اکوایران، سه هفته پس از ربودن مادورو از سوی نیروهای آمریکایی، دلسی رودریگز بهعنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا در حال آزادسازی اقتصاد این کشور است. اما در پس این تحولات، سرکوب سیاسی همچنان ادامه دارد و گسلهای داخلی در دولت و ارتش میتواند آیندهی این تغییرات را تحتالشعاع قرار دهد.
تداوم دیکتاتوری در سرزمین نفت
به نوشته نیویورک تایمز، سه هفته پس از آنکه نیروهای آمریکایی، مادورو را از کاراکاس پایتخت ونزوئلا خارج کردند، معاون رئیسجمهور و جانشین او دلسی رودریگز به سرعت در حال آزادسازی اقتصاد است بدون آنکه از کنترل سیاسی در یک کشور خودکامه دست بکشد. با تایید رئیسجمهور ترامپ، خانم رودریگز صادرات نفت ونزوئلا را از چین به بازار بسیار سودآورتر ایالات متحده تغییر داده است. او اوایل همین ماه، نخستین بخشی از این فروشهای نفتی به ارزش ۳۰۰ میلیون دلار را به سیستم بانکی ونزوئلا منتقل کرد و از فروپاشی ارز ملی جلوگیری کرد و نگرانیها در مورد ابرتورم را برطرف کرد. او به سرعت قوانین را بازنویسی کرده است تا سرمایهگذاری خارجی جذب کند و دستمزدها را افزایش دهد، به طوری که بسیاری از اقتصاددانان پیشبینی میکنند ونزوئلا امسال رشد اقتصادی دو رقمی خواهد داشت. او وعده شفافیت اقتصادی و پاسخگویی داده است که بهطور ضمنی به سالها غارت منابع دولتی توسط دولتی که او در آن خدمت کرده است، اشاره دارد.
برکناری مادورو توسط ترامپ گمانهزنیها درباره طراحی نظم نوین جهانی جدید توسط آمریکا را اقزایش داده است.
انتظار برای یک رونق اقتصادی باعث شده که بورس کوچک کاراکاس تقویت شود و قیمت املاک افزایش یابد. قیمت اوراق قرضه ونزوئلا، که مدتها در حالت پیشفرض بوده، بر روی امیدواریها به بازسازی بدهی کشور افزایش یافته است. با توجه به اینکه دولت ترامپ احتمال لغو بیشتر تحریمهای ایالات متحده علیه ونزوئلا را مطرح کرده است، سرمایهگذاران خارجی در حال صفبندی برای ماموریتهای شغلی در کاراکاس هستند، امیدوارند که املاک، معادن و کارخانههای ارزانقیمت را که از بحرانهای سالهای گذشته رنج بردهاند، خریداری کنند. خانم رودریگز در سخنرانی تلویزیونی خود در هفته گذشته به فرمانداران و شهرداران ونزوئلا گفت: «ما انتظار داریم که سال ۲۰۲۶ سال بهتری باشد. ما میدانیم که اینطور خواهد بود.» این احساس سرخوشی اقتصادی در سایه یک دولت سرکوبگر عمیقاً در حال گسترش است که خانم رودریگز تا به حال نشانهای از تضعیف آن نشان نداده است.
تداوم سرکوب در ونزوئلا
نیروهای امنیتی مسلح در حال توقف خودروها و بررسی تلفنهای همراه رانندگان در خیابانهای کاراکاس هستند. چندین ایست بازرسی که توسط افسران اطلاعاتی نظامی مدیریت میشوند، در نزدیکی محل اقامت خانم رودریگز در محلهای پرتراکم در شرق کاراکاس تشکیل شده است و به بررسی مردم محلی و رهگذران میپردازند. دولت خانم رودریگز برخی از زندانیان سیاسی را آزاد کرده است؛ بیش از ۲۰۰ نفر طبق گزارشهای گروههای حقوق بشری، اما صدها نفر هنوز پشت میلههای زندان هستند. برخی از زندانیان جدید نیز جای زندانیان آزاد شده را گرفتهاند، که این فرایند را مخالفان درب چرخان سرکوب ونزوئلا مینامند.
یک زندانی سیاسی سابق به نام جیمز لاکی-لانگ، آمریکایی که اخیراً آزاد شده است، در مصاحبهای گفت که هنگامی که مقامات زندان در حال آمادهسازی برای آزادی او و گروهی دیگر از زندانیان بودند، همزمان گروهی از زندانیان جدید را در حال ورود پردازش میکردند، از جمله یک نوجوان ۱۷ ساله. تقریباً همه آنها، از جمله آقای لاکی-لانگ، به اتهاماتی مرتبط با تروریسم متهم شده بودند، اتهاماتی که گروههای حقوق بشری میگویند اغلب ساختگی است. در جبهه اقتصادی، مقامات مالی ونزوئلا به طور مرتب با صاحبان شرکتهای عمومی تماس گرفته و از آنها خواستهاند که دلیل افزایش قیمت سهام خود را توضیح دهند. این رویه معمولی در کشوری که در آن دهها نفر بهخاطر جشن گرفتن سقوط مادورو دستگیر شدهاند، حالا به لحن تهدیدآمیز درآمده است. چندین کارآفرین بهطور خصوصی به مقامات گفتهاند که در تلاش برای توضیح دلایل افزایش سهام خود بودهاند، بدون اینکه به سقوط یک دیکتاتور، که عمده مسئول یکی از بزرگترین بحرانهای اقتصادی تاریخ مدرن است، اشاره کنند.
آزادی بیان؛ رویای که به دست نیامد
سقوط مادورو تاکنون تغییر قابل توجهی در آزادی بیان محدود ونزوئلا ایجاد نکرده است. حداقل دو روزنامهنگار برجسته ونزوئلا بهدلیل اشاره به موضوعات تابو در برنامههای خود از سوی مقامات مورد تنبیه یا تهدید قرار گرفتهاند، طبق گفته افرادی که با آنها در این زمینه صحبت کردهاند و بهدلیل ترس از انتقام، بهطور ناشناس صحبت کردند. این تابوها شامل اشاره به نام رهبر مخالفان در تبعید، ماریا کورینا ماچادو است که در حال لابیگری برای قانونگذاران در واشنگتن بهمنظور مجبور کردن ونزوئلا به برگزاری انتخابات جدید است. جو وحشتزدهای که مخالفان دولت برای سالها در ونزوئلا تجربه کردهاند، حالا به گروهی غیرمنتظره نیز رسیده است: مقامات و کارآفرینانی که موقعیتها و ثروت خود را مدیون ارتباطات شخصی با خانواده مادورو هستند.
از زمان شروع کار، خانم رودریگز برخی از وفاداران مادورو را از کار برکنار کرده است و دومین رده از فرماندهی نظامی کشور را بازنگری کرده است، در حالی که همچنان بهطور علنی تأکید میکند که او تنها یک سرپرست است که برای بازگشت رئیسجمهور کار میکند. برکناری برجستهترین تصمیم تاکنون، از سوی خانم رودریگز، مربوط به الکس ساب، تاجر قدرتمند کلمبیایی است که از سوی ایالات متحده بهدلیل پولشویی برای مادورو تحریم شده است. خانم رودریگز با همکاری ارتش ایالات متحده، ماه جاری نفتکش حامل نفت متعلق به ساب را مجبور به بازگشت به ونزوئلا کرد و در هفته گذشته او را از پستهای دولتیاش برکنار نمود.
اولویت آمریکا نفت است نه دموکراسی!
به نوشته الجزیره، در این زمینه، دولت ترامپ برخی از اقدامات اولیه برای دسترسی به نفت ونزوئلا را انجام داده است. تنها چند روز پس از ربودن مادورو، واشنگتن و کاراکاس اعلام کردند که قصد دارند تا ۲ میلیارد دلار نفت که به دلیل بلوکادهای آمریکا در بنادر ونزوئلا گیر کرده بود، صادر کنند. هفته گذشته، ایالات متحده اولین فروش ۵۰۰ میلیون دلاری این منابع را اعلام کرد، و رودریگز گفت که کاراکاس ۳۰۰ میلیون دلار از این فروش را دریافت کرده است. او اظهار داشت که این وجوه برای ثبات بازار ارز خارجی مورد استفاده قرار خواهد گرفت. اما فیل گانسون، تحلیلگر ارشد گروه بحران بینالمللی در زمینه منطقه آند، گفت که طرح کنونی آمریکا برای خرید و فروش نفت ونزوئلا همچنان مبهم است.
در همین حال، قانونگذاران آمریکایی خواستار آن شدهاند که مقامات ترامپ «فورا هرگونه منافع مالی» خود را در شرکتهای دخیل در این فرآیند افشا کنند. او به الجزیره گفت: «فروش نفت کار آسانی است، اما چه کسی تصمیم میگیرد که این پول چگونه هزینه شود؟ کالاها و خدمات خریداریشده چگونه مدیریت خواهند شد؟ بر اساس چه معیاری و تحت چه رهبری؟» در همین حال، چشمانداز ترامپ برای دسترسی و بهرهبرداری از ذخایر عظیم نفت ونزوئلا با واقعیتهای بازار مواجه شده است، حتی در حالی که پارلمان ونزوئلا بحث بر سر اصلاح قانون هیدروکربنها برای جذب بیشتر سرمایهگذاری خارجی در صنعت نفت دولتی کشور را آغاز کرده است. تنها شش روز پس از ربودن مادورو، ترامپ ۱۷ شرکت نفتی را به کاخ سفید دعوت کرد تا در مورد سرمایهگذاری در ونزوئلا بحث کنند و وعده داد که این سرمایهگذاریها «حداقل ۱۰۰ میلیارد دلار» خواهد بود. اما حتی در میان یک جمع دوستانه، رهبران برجسته صنعت به فهرستی از اصلاحات ضروری اشاره کردند که باید پیش از آنکه کشور به عنوان یک مقصد سرمایهگذاری شناخته شود، انجام گیرد.
جو تنش آمیز اما آرام!
طبق گفته گانسون از گروه بحران بینالمللی در خیابانهای کاراکاس، جو همچنان «تنشآمیز اما آرام» مانده است. او گفت: «حضور بسیار فعال گروههای کوکتیوس [گروههای شبهنظامی طرفدار دولت] در خیابانهای پایتخت دیده میشود». هیچکس در خیابانها نه جشن میگیرد و نه اعتراض میکند، و بیشتر مردم در وضعیت منتظر و مشاهدهکننده قرار دارند. در همین حال، هیچگونه بحث عمومی خاصی از سوی «سه مرکز قدرت» که دولت ونزوئلا را در اختیار دارند، وجود نداشته است. این مراکز عبارتند از: جناح غیرنظامی رودریگز و برادرش، رئیسپارلمان، خورخه جِسوس رودریگز؛ نظامیان تحت سرپرستی وزیر دفاع، پادرینو لوپز؛ و وزیر کشور دیوسدادو کابِیلو که کنترل پلیس و بخش زیادی از دستگاه اطلاعاتی را در دست دارد و در ارتش نفوذ دارد و «میتواند از کوکتیوسها کمک بگیرد».
در پاسخ نسبتاً آرام آنها در هفتههای پس از عملیات ایالات متحده، دولتی که معمولاً در محکومیت امپریالیسم آمریکا زبان به اعتراض میگشاید، آشکارا زبان خود را فرو خورده تا از تحریک ترامپ جلوگیری کند. رودریگز از سرکشی اولیه عمومی حتی اگر نمایشی باشد به لحن آشتیجویانهتری نسبت به دولت ترامپ تغییر مسیر داده است. این تغییر شامل یک تغییر ساختاری بود که در آن الکس ساب، متحد قدیمی مادورو و هدف همیشگی ایالات متحده از مقام وزیر صنعت و تولید ملی برکنار شد. رودریگز بهطور علنی از برنامهها برای باز کردن صنعت نفت کشور به سرمایهگذاران خارجی حمایت کرده است، در حالی که دولتش به تدریج شروع به آزاد کردن زندانیان سیاسی بازداشتشده در پی سرکوب مخالفان پس از ادعای پیروزی انتخابات مادورو در سال ۲۰۲۴ کرده است.
چه گسلهایی باقی ماندهاند؟
تحلیلگران هشدار دادهاند که رعایت اولیه از سوی رهبران ونزوئلا نباید بهعنوان نشانهای از ثبات در نظر گرفته شود، بهویژه در کشوری که مقامات سالهاست به سیستم گستردهای از رانتخواری وابسته بودهاند. گنسون توضیح داد که خواهر و برادر رودریگز ممکن است در هر لحظه برکنار شوند اگر جناحهای مسلح تصمیم بگیرند که این کار را انجام دهند. مهمتر از همه، مانند مادورو، پادرینو و کابِیلو همچنان تحت تعقیب قضائی ایالات متحده قرار دارند و برای دستگیری آنها جوایزی تعیین شده است. او گفت: «در حال حاضر، این برای آنها به نفعشان نیست و به نظر میرسد که در هماهنگی نزدیک با مقامات غیرنظامی کار میکنند.» او اضافه کرد: «این ممکن است تغییر کند اگر منافع اساسی آنها تهدید شود، بهویژه در صورت تلاش برای انتقال سیاسی.» او گفت: «آنها باید نگران باشند که ایالات متحده ممکن است برای دستگیری آنها وارد عمل شود یا اینکه یک گشایش سیاسی که با خواهر و برادر رودریگز توافق شود، ممکن است به محاکمه آنها هم در ونزوئلا و هم در ایالات متحده منجر شود.»
هنوز مشخص نیست که عدم اعتماد در کاراکاس تا چه حد عمیق است، اگرچه این به یک گمانهزنی رایج تبدیل شده که ربودن مادورو به احتمال زیاد به همکاری حداقل برخی اعضای دایره نزدیک او نیاز داشته است. خبرگزاری گاردین، به نقل از چهار منبع، روز پنجشنبه گزارش داد که دلسی رودریگز پیشتر به مقامات ایالات متحده اطمینان داده بود که در صورت سرنگونی مادورو، همکاری خواهد کرد. منابع تأکید کردند که رودریگز «موافقت نکرده بود که بهطور فعال به ایالات متحده کمک کند تا مادورو را سرنگون کند»، و این خبرگزاری گزارش داد که ربودن رهبر دیرینه ونزوئلا یک کودتای از پیش مهندسیشده نبوده است.
خبرگزاری رویترز همچنین گزارش داد که مقامات ایالات متحده در ماههای قبل از عملیات با کابِیلو در تماس بودهاند، اگرچه مشخص نبود که آیا در مورد حکمرانی آینده صحبت کردهاند یا خیر. زوریلو، پژوهشگر، گفت: «ما نمیتوانیم بهطور واضح محاسبات داخلی در میان رهبران غیرنظامی و نظامی، شکافهای درون نیروهای مسلح یا جایی که وفاداریها در سراسر دستگاه امنیتی قرار دارد را ببینیم.» علاوه بر شکافهای احتمالی میان مقامات غیرنظامی و دستگاه امنیتی، او افزود که احتمالاً ناهماهنگیها در درون استراتژی رژیم نیز وجود دارد و برخی از مقامات ممکن است ایالات متحده را بهعنوان یک «تهدید اساسی» برای بقای خود ببینند. او گفت: «ماههای پیشرو احتمالاً شکافهایی را نمایان خواهد کرد که هنوز قابل مشاهده نیستند.»