به گزارش اکوایران، در حالی که ناوهای هواپیمابر آمریکا به منطقه نزدیک میشوند، به نظر میرسد دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفته است؛ تصمیمی که میتواند مسیر تنشهای خاورمیانه را به سمت توافقی دشوار یا درگیریای تمامعیار تغییر دهد.
سیگنالهای متناقض
ترامپ روز چهارشنبه برای برگزاری نشستی درباره بحران با ایران، مشاوران ارشد خود را گرد هم آورد؛ دو مقام آمریکایی این موضوع را به باراک راوید گزارشگر آکسیوس گفتهاند. ترامپ در جریان مذاکرات هستهای که اوایل این هفته در ژنو برگزار شد قرار گرفت و حاضران درباره گامهای بعدی گفتوگو کردند.
توافقنامه ۲۰۱۵ که به عنوان برنامه جامع اقدام مشترک شناخته میشود، از یک همگرایی نادر پدید آمد؛ تمایل سیاسی در واشنگتن، انعطافپذیری استراتژیک در تهران و یک محیط بینالمللی مساعد برای سازش.
به ادعای راوید، دولت ترامپ بیش از آنچه بسیاری از آمریکاییها تصور میکنند به وقوع یک جنگ بزرگ در خاورمیانه نزدیک شده است.
افزایش تحرکات نظامی و مواضع تند لفظی ترامپ، عقبنشینی او را بدون دریافت امتیازهای بزرگ از ایران درباره برنامه هستهایاش دشوار میکند. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه به خبرنگاران گفت: «استدلالهای زیادی میتوان در حمایت از حمله به ایران مطرح کرد.» او افزود ترامپ دیپلماسی را ترجیح میدهد و تأکید کرد: «ایران عاقلانه عمل خواهد کرد اگر به توافق برسد.»
به گفته یکی از مقامهای آمریکایی ایرانیها تا پایان ماه جاری با بستهای از اقدامات به دولت ترامپ بازمیگردند تا نگرانیهای مطرحشده از سوی آمریکا در ژنو درباره برنامه هستهایشان را برطرف کند. این مقام افزود: «وزیر خارجه ایران به کوشنر و ویتکاف حرفهای مثبتی زیادی زد، اما جزئیات تعیینکننده است. توپ در زمین ایران است، باید دید چه میشود.» یک مقام دیگر آمریکایی با ابراز تردید عمیق گفت مذاکرات ژنو «کاملاً بینتیجه» بوده است.
مقامهای آمریکایی میگویند ورود ناو هواپیمابر یواساس فورد و ناوگروه همراه آن به شرق مدیترانه در روزهای آینده، عامل مهمی در تعیین زمانبندی احتمالی یک کارزار نظامی علیه ایران خواهد بود. یک مقام آمریکایی گفت روبیو همچنین قصد دارد در پایان ماه برای گفتوگو درباره ایران به اسرائیل سفر کند.
ادامه رایزنیها؛ در انتظار تصمیم نهایی
به ادعای منابع آگاه که با سیانان گفتوگو کردهاند، ارتش ایالات متحده آمادگی دارد از همین آخر هفته به ایران حمله کند، اما ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره صدور مجوز چنین اقدامی نگرفته است. این منابع گفتند کاخ سفید در جریان قرار گرفته که پس از تقویت قابل توجه نیروهای هوایی و دریایی آمریکا در خاورمیانه طی روزهای اخیر، ارتش میتواند تا آخر هفته برای اجرای حمله آماده باشد. با این حال، یکی از این منابع هشدار داد که ترامپ در محافل خصوصی هم به نفع اقدام نظامی و هم علیه آن استدلال کرده و از مشاوران و متحدان خود درباره بهترین مسیر پیش رو نظرخواهی کرده است.
به گفته فردی آگاه از این نشست، مقامهای ارشد امنیت ملی دولت روز چهارشنبه در «اتاق وضعیت» کاخ سفید گرد هم آمدند تا درباره وضعیت ایران گفتوگو کنند. ترامپ همچنین روز چهارشنبه از سوی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه، و جرد کوشنر، داماد خود، درباره گفتوگوهای غیرمستقیم با ایران که یک روز پیش از آن انجام شده بود، در جریان قرار گرفت. مشخص نبود که آیا ترامپ تا پایان هفته تصمیمی خواهد گرفت یا خیر.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه گفت انتظار میرود ایران «در چند هفته آینده» جزئیات بیشتری درباره موضع مذاکرهای خود ارائه دهد، اما او مشخص نکرد که آیا ترامپ در این بازه زمانی از اقدام نظامی خودداری خواهد کرد یا نه. لیویت گفت: «من به نمایندگی از رئیسجمهور ایالات متحده ضربالاجل تعیین نمیکنم.» او افزود هرچند «دیپلماسی همواره گزینه نخست اوست»، اما اقدام نظامی همچنان روی میز قرار دارد.
وی گفت: «دلایل و استدلالهای زیادی وجود دارد که میتوان در حمایت از حمله به ایران مطرح کرد»، و افزود ترامپ «در درجه اول» به مشورت تیم امنیت ملی خود تکیه میکند. این اظهارات مبهم، نگرانیها از وقوع درگیری نظامی میان دو کشور را افزایش داده است؛ حتی در حالی که مقامها ظاهراً همچنان به دیپلماسی امید بستهاند.
رویدادهای کلیدی
چند رویداد تقویمی نیز میتواند در زمانبندی احتمالی حمله نقش داشته باشد. بازیهای المپیک زمستانی که به طور سنتی نمادی از همبستگی جهانی است روز یکشنبه به پایان میرسد؛ برخی مقامهای اروپایی گفتهاند معتقدند پیش از آن حملهای صورت نخواهد گرفت. در همین حال، ماه رمضان روز چهارشنبه آغاز شد؛ برخی مقامهای کشورهای متحد آمریکا در خاورمیانه که نسبت به حمله هشدار داده و نگران بیثباتی منطقه هستند گفتهاند حمله در ماه مقدس مسلمانان میتواند نشانه بیاحترامی آمریکا تلقی شود. همچنین ترامپ قرار است روز سهشنبه سخنرانی سالانه وضعیت کشور را ارائه کند؛ دستیاران او گفتهاند این سخنرانی احتمالاً آغاز پیام سال انتخاباتی میاندورهای ترامپ درباره مسائل داخلی خواهد بود. مشخص نبود آیا رئیسجمهور هنگام بررسی گزینههایش این رویدادها را مدنظر قرار میدهد یا خیر.
ترامپ در اظهارات خود طی هفتههای گذشته درباره ایران، اقدام چندانی برای جلب حمایت افکار عمومی آمریکا یا کنگره برای یک عملیات گسترده نظامی در این کشور انجام نداده است.
ترامپ هنوز تصمیم نگرفته است!
منابع آگاه از گفتوگوها به شبکه سیبیاس گفتند مقامهای ارشد امنیت ملی به رئیسجمهور ترامپ اعلام کردهاند که ارتش میتواند از همان روز شنبه برای حملات احتمالی به ایران آماده باشد، اما زمانبندی هرگونه اقدام احتمالاً فراتر از این آخر هفته خواهد رفت. این مقامها که به شرط ناشناس ماندن درباره مسائل حساس امنیت ملی صحبت کردند، گفتند ترامپ هنوز تصمیم نهایی درباره انجام حمله نگرفته است. این گفتوگوها «سیال و در حال جریان» توصیف شدهاند، زیرا کاخ سفید در حال سنجش خطرات تشدید تنش و همچنین پیامدهای سیاسی و نظامی خویشتنداری است.
به گفته چند مقام، طی سه روز آینده پنتاگون در حال انتقال موقت بخشی از نیروهای خود از منطقه خاورمیانه عمدتاً به اروپا یا بازگرداندن آنها به ایالات متحده است؛ اقدامی که پیشاپیش در صورت هرگونه عملیات آمریکا یا حملات تلافیجویانه احتمالی ایران انجام میشود. یکی از منابع گفت جابهجایی تجهیزات و نیروها پیش از فعالیت نظامی احتمالی آمریکا، رویهای معمول برای پنتاگون است و لزوماً به معنای قریبالوقوع بودن حمله به ایران نیست.
حمایت آمریکا از اقدام اسرائیل؟
دو منبع گفتند آقای ترامپ در جریان دیداری با نتانیاهو در مارالاگو در ماه دسامبر به او گفته بود اگر توافقی میان واشنگتن و تهران حاصل نشود، از حملات اسرائیل به برنامه موشکهای بالستیک ایران حمایت خواهد کرد. ایران روز چهارشنبه به خلبانان هشدار داد که روز پنجشنبه به دلیل پرتاب موشک از منطقه جنوبی ایران دوری کنند. در ماه ژوئن گذشته، ایالات متحده در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و ایران به حملات علیه تأسیسات هستهای ایران پیوست؛ حملاتی که بنا بر ارزیابیهای اطلاعاتی، خساراتی به برنامه هستهای این کشور وارد کرد.
پیش از آن جنگ، ایران پس از خروج آمریکا از توافق هستهای سال ۲۰۱۴، برنامه غنیسازی خود را گسترش داده بود. بنا بر گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران غنیسازی اورانیوم را تا سطح خلوص ۶۰ درصد آغاز کرده بود، سطحی که از نظر فنی فاصله اندکی با درجه تسلیحاتی دارد و این آژانس اعلام کرده بود ایران تنها کشوری در جهان است که بدون در اختیار داشتن سلاح هستهای به چنین سطحی از غنیسازی دست یافته است.
