دو دستگی در در کاخ سفید و دوراهی خطرناک پس از انتخابات میان‌دوره‌ای؛ چه کسی قربان جنگ ایران می‌شود؟

مارکو روبیو، وزیر خارجه و اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، از تشدید تحریم‌ها و ادامه محاصره تجارت ایران حمایت کرده‌اند. به گفته مقام‌ها، استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، مانند ونس خواهان ادامه حمایت رئیس‌جمهور از تلاش‌های دیپلماتیک برای دستیابی به توافقی است که به جنگ پایان دهد و تنگه هرمز را دوباره باز کند. مشاوران بیرونی دیگری نیز با ترامپ تماس گرفته‌اند و به او گفته‌اند که زمان پایان دادن به جنگ فرا رسیده است.

دو دستگی میان رهبران منطقه‌ای

در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، همچنان برای ازسرگیری حملات فشار می‌آورد؛ اما متحدان آمریکا در خلیج فارس با تردید بیشتری به این گزینه نگاه می‌کنند. مقام‌های قطری روز جمعه اعلام کردند که در آخرین لحظات تلاش تازه‌ای را برای جلوگیری از آغاز عملیات جدید آمریکا و پر کردن شکاف‌های میان دو طرف درگیر آغاز کرده‌اند؛ تلاشی که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و پایان دادن به محاصره آمریکا است.

دونالد ترامپ، جی‌دی ونس و پیت هگزت/عکس از خبرگزاری فرانسه

افراد آگاه از این مذاکرات می‌گویند وزیران خارجه کشورهای خلیج فارس تلاش کرده‌اند زمینه تماس تلفنی با ترامپ یا برگزاری نشستی در سطح عالی در واشنگتن را فراهم کنند تا استدلال‌های خود را در حمایت از دستیابی به توافق مطرح کنند. به گفته این منابع، توافق مورد بحث قرار است مهلت آغاز مذاکرات مقدماتی را از ۶۰ روز، یعنی مدتی که در تفاهم‌نامه ماه ژوئن تعیین شده بود، به دو روز کاهش دهد تا مذاکرات هسته‌ای تقریباً بلافاصله آغاز شود. یکی از این افراد گفته است چنین توافقی می‌تواند راهی آبرومندانه در اختیار ترامپ قرار دهد تا روند پایان دادن تدریجی به جنگ را آغاز کند. بااین‌حال، مشخص نیست که ایران چنین توافقی را خواهد پذیرفت یا نه.

این رایزنی‌ها نشان می‌دهند که ترامپ در آستانه تصمیمی سرنوشت‌ساز قرار گرفته است؛ تصمیمی که می‌تواند مسیر باقی‌مانده دوران ریاست‌جمهوری او را تعیین کند. اما این بار، برخلاف گذشته، نه از حمایت یکپارچه تیم سیاسی‌اش برخوردار است و نه شرایط سیاسی مساعدی در داخل کشور دارد.

 سوزان مالونی، کارشناس ایران و معاون بخش سیاست خارجی مؤسسه بروکینگز، گفت: «پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای، وضعیت دشواری را که رئیس‌جمهور با آن روبه‌روست، پیچیده‌تر می‌کند.» به گفته او، گزینه‌هایی که ترامپ در اختیار دارد «احتمالاً تنها هزینه‌های راهبردی و اقتصادی‌ای را تشدید خواهند کرد که آمریکایی‌ها تاکنون پرداخته‌اند.»

دوراهی خطرناک پیش‌روی ترامپ

مقام‌های آمریکایی به ترامپ گفته‌اند که هیچ‌یک از مسیرهای پیش رو بدون خطر نیست. ایران تهدید کرده است که اگر مورد حمله قرار بگیرد، دامنه اقدامات تلافی‌جویانه خود را فراتر از خاورمیانه گسترش خواهد داد؛ اما اگر ترامپ نشانه‌ای از تمایل خود برای خروج از جنگ بروز دهد، تهران ممکن است در مذاکرات امتیازات بیشتری بگیرد یا برای تصرف تنگه هرمز تلاش کند. اختلاف‌نظرها و توصیه‌های متعارض، تصمیمی را که از ابتدا برای ترامپ دشوار بود، دشوارتر کرده‌اند. مقام‌ها می‌گویند او از روز سه‌شنبه، پس از مشخص شدن نتایج انتخابات، میان بی‌اعتنایی به پیام انتخاباتی رأی‌دهندگان و احساس سرخوردگی از آن در نوسان بوده است. ترامپ هنوز به‌طور قطعی اعلام نکرده که چه تصمیمی خواهد گرفت و اغلب در یک جمله هم از تمایل به دیپلماسی سخن می‌گوید و هم از احتمال حملات تازه.

یک تبلیغ انتخاباتی حزب لیکود با حضور نتانیاهو و ترامپ روی یک اتوبوس در اورشلیم در هفته گذشته/عکس از آسوشیتدپرس

مقام‌های آمریکایی می‌گویند اگر ترامپ به توصیه کسانی گوش کند که از او می‌خواهند «کار را تمام کند،» پنتاگون آماده است دستورات او را به‌سرعت اجرا کند. بااین‌حال، به گفته این مقام‌ها، زمان ایده‌آل برای ازسرگیری عملیات نظامی از اواخر همین ماه آغاز می‌شود؛ زمانی که تجهیزات بیشتری به خاورمیانه خواهد رسید.

گروه رزمی ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت، مجهز به ده‌ها جنگنده، از اقیانوس آرام به سمت منطقه در حرکت است؛ اما این ناو قرار است از روز جمعه برای توقفی چندروزه و استفاده از امکانات بندری وارد سنگاپور شود و به گفته یک مقام آمریکایی، انتظار نمی‌رود دست‌کم تا دو هفته دیگر به خاورمیانه برسد. همچنین مقام‌ها می‌گویند قرار است اواخر همین ماه یک یگان اعزامی دیگر از تفنگداران دریایی آمریکا به ناوگان حدوداً ۲۰ فروندی کشتی‌هایی بپیوندد که هم‌اکنون در منطقه فعالیت می‌کنند. آمریکا یک سامانه پدافند هوایی پاتریوت به اسرائیل منتقل کرده، نیروهای خود را از پایگاه‌هایی که در برابر حملات تلافی‌جویانه ایران آسیب‌پذیر تلقی می‌شوند خارج کرده و کشتی‌ها، مهمات و نیروهای بیشتری را به منطقه اعزام کرده است.

هگست و کوپر طی هفته‌های گذشته مشغول آماده‌سازی برای عملیات گسترده نظامی بوده‌اند. مقام‌های آمریکایی می‌گویند آن‌ها به ترامپ توصیه کرده‌اند که ازسرگیری حملات، این بار با هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی، تأسیسات هسته‌ای و زرادخانه‌های موشکی و پهپادی ایران، تنها راه وادار کردن تهران به تسلیم مواد هسته‌ای خود است. بااین‌همه، برخی کارشناسان می‌گویند مشخص نیست که حملات بیشتر بتواند ایران را به توافق وادار کند؛ به‌ویژه پس از آنکه حکومت ایران توانسته هشت ماه جنگ را پشت سر بگذارد.

اگر ترامپ برای دستیابی به توافق صلح و پایان دادن به جنگ تلاش کند، احتمالاً با طرف ایرانی‌ای روبه‌رو خواهد شد که تمایل کمتری به دادن امتیازهای مورد نظر او دارد. گرگوری برو، کارشناس ایران در مؤسسه مشاوره‌ای اوراسیا گروپ، گفت که حفظ وضعیت موجود، یعنی ادامه تحریم‌ها و محاصره، ممکن است برای رئیس‌جمهور جذاب باشد و کم‌هزینه‌ترین مسیر پیش رو به نظر برسد؛ «اما این به آن معناست که ترامپ متعهد می‌شود جنگ را برای آینده‌ای قابل پیش‌بینی ادامه دهد؛ درحالی‌که قیمت نفت همچنان بالا می‌ماند و حملات ایران در تنگه هرمز به بخشی از وضعیت عادی جدید تبدیل می‌شود.»