به گزارش اکوایران، تاکنون سه سیاهه انتشار آلودگی هوا منتشر شده است که یک مورد آن در سطح کشوری و دو مورد دیگر برای پایتخت انجام شده است. چهارمین سیاهه انتشار از سوی شهرداری تهران در آستانه انتشار است، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران در گفتوگو با اکوایران از سیاهه جدید و منابع آلاینده تازه در پایتخت میگوید.
مقاومت سه ارگان در ارائه اطلاعات سیاهه انتشار آلودگی هوا
فاطمه کریمی، مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران در گفت و گو با اکو ایران با اشاره به مشارکت 30 دستگاه مختلف در تدوین اطلاعات این سیاهه درباره فاکتورهای جدیدی که در این لیست مورد توجه قرار گرفتند توضیح میدهد. به گفته او سه ارگان مشارکت حداقلی در جمع آوری اطلاعات داشتند و همین موضوع اجرای سختترین مرحله که همان جمع آوری اطلاعات است را با چالشهایی مواجه کرد: «وزارت نفت در جمعآوری اطلاعات ارگانی بود که به سختی اطلاعات ارائه کرد. قسمتی از اطلاعات مربوط به صنایع نیز که عمدتا در اختیار سازمان محیط زیست بود را به سختی توانستیم دریافت کنیم و بخشی از اطلاعات که در اختیار پلیس راهور بود هم به سختی به دست آمد.»
مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران درباره تمایز سیاهه این دوره نسبت به دورههای قبل به محاسبات دقیقتر و اعمال منابع انتشار اشاره میکند: «در این سیاهه انتشار محاسبات دقیقتر شده است و ضرایب انتشار دقیق تر و میزان انتشار واقعی استخراج شده است. تمایز دیگر این دوره، در منابع انتشار جدیدی است که در سنوات گذشته به آنها پرداخته نشد.»
میزان سهم آلایندگی منابع کشاورزی (کشاورزی + دامداری) یکی از این موارد است که به گفته کریمی سهم قابل توجهی هم در انتشار آلاینده ها دارد. برای این منظور اطراف تهران و شهرستان های ری، اسلامشهر، ورامین و رباط کریم و... مورد مطالعه انجام گرفتند چرا که فعالیت کشاورزی به میزان بالایی در آنها در حال انجام است.
دو موضوع جدید دیگر نیز در این سیاهه انتشار بررسی شده است که به گفته مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، شامل «سهم معادن شن و ماسه در تولید ریزگرد در منطقه 18» و «سهم پسماند سوزی» است.
کریمی نوآوری اصلی در سیاهه انتشار جدید را پرداخت به آلایندههای ثانویه میداند: «سهم آلایندههای ثانویه و پیش سازهای تولید ذرات معلق در این دوره مورد توجه ویژه قرار گرفتند. برای مثال گاز آمونیاک که در بخشهای مختلف از جمله کشاورزی و منابع طبیعی وجود دارد، هیچگاه به عنوان آلاینده پیشساز که در تولید ذرات معلق اثرگذار است در نظر گرفته نشد و با تحقیقات انجام شده مشخص شد، سهم پیشسازها همچون آمونیاک و مواد آلی فرار چقدر قابل توجه است.»
او درباره تغییرات سیاهه انتشار این دوره، نسبت به دوره قبل میگوید: «سهم ذرات معلق در کشاورزی که وارد این پژوهش شده است بیش از 20 درصد است و سهم منابع متحرک که همواره بالاترین میزان بوده است، در این مطالعه نیز با وجود در اضافه شدن فاکتورهای جدید، کماکان بیشترین میزان است. اما منابع دیگری که در گذشته قابل صرف نظر بودند، چرا که سهم بسیار پایینی داشتند، اکنون دیگر قابل چشمپوشی نیستند.
سهم نیروگاهها اکنون قابل توجه است، به ویژه در زمانی که نیروگاهها از سوخت مایع و مازوت استفاده میکنند و میزان قابل توجهی از آلایندگی را وارد شهر تهران میکند.
منابع متحرک همچنان پیشتاز
به گفته کریمی، سهم ذرات اولیه معلق ناشی از کشاورزی حدود 22 درصد است و عدد قابل ملاحظهای است. سهم منابع متحرک ( انواع وسایل نقلیه) در تولید ذرات معلق 2.5 میکرون، 46 درصد است.
او درباره سهم آلایندگی هر کدام از منابع ثابت و متحرک، نقش منابع متحرک در تولید ذرات معلق را بالاترین میزان میداند که در این گزارش سهم عددی آنها به دلیل ورود دیگر منابع کمی تعدیل شدهاند: «در تولید ذرات معلق منابع متحرک کماکان بالاترین درصد را دارد اما در این گزارش کمی تعدیل شده و سهم منابع دیگر نیز مورد توجه قرار گرفت. بعد از آن کشاورزی در جایگاه دوم قرار دارد و نیروگاهها و صنایع در جایگاه سوم قرار دارند.»
به غیر از آلاینده ذرات معلق، نقش دیگر آلایندگی نیز قابل توجه است. به گفته مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت، در منابع متحرک، بیشترین تولید گاز متعلق به مونوکسید کربن است، هرچند که اکنون در شرایط استاندارد است. بعد از آن مواد آلی فرار در تولید اکسیدهای نیتروژن رتبه بعدی را دارند. در نیروگاهها، تولید اکسیدهای گوگرد بسیار بالا است چرا که سوخت با محتوای گوگرد بالا، همچون مازوت و گازوئیل، گوگرد تولید میکنند و این مساله به ویژه در نیروگاه منتظرالقائم در استان البرز بسیار پررنگ است.
