به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در اجلاس داووس سوئیس حاضر شد و احتمالا فکر میکند که این اجلاس با موفقیت او همراه بوده است. در عمده هفته گذشته در کوههای آلپ، بحثها در اتاقهای اصلی و در حاشیه مجمع جهانی اقتصادی حول این محور میچرخید که ترامپ چه کاری انجام خواهد داد یا از چه کاری صرف نظر خواهد کرد.
سخنرانی حساس ترامپ در قلب کوههای آلپ
به نوشته واشنگتنپست، رجزخوانی ترامپ درباره گرینلند در روزهای اخیر که با تهدید به وضع تعرفههای جدید بر متحدان اروپایی و کارهای نمایشی مانند بریدن کیک به شکل گرینلند توسط قانونگذاران آمریکایی جای تردیدی درباره آن باقی نمانده بود، باعث شد سخنرانی چهارشنبه به یک رویداد پرمخاطره تبدیل شود. جمعیت آنقدر زیاد بود که رهبران و مقامات جهان برای گرفتن جا از میان جمعیت عبور میکردند.
اکوایران: ترامپ از چارچوب توافقی تازه با ناتو بر سر گرینلند میگوید؛ توافقی که اگرچه از تهدید نظامی عقبنشینی کرده، اما همچنان مالکیت کامل آمریکا را هدف گرفته و اروپا را میان سازش و مقاومت قرار داده است.
ترامپ در سخنرانی پر پیچ و خم خود در اجلاس سالانه نخبگان سیاسی و تجاری از موضع حداکثریاش درباره گرینلند کوتاه آمد و تأکید کرد که کشورش این جزیره نیمه خودمختار دانمارک را با زور تصرف نخواهد کرد. بعدتر و پس از دیدار با مارک روته، دبیرکل ناتو، رئیسجمهوری آمریکا تهدیدات تعرفهای خود را کنار گذاشت و اظهار داشت که چارچوبی برای یک نوع توافق وجود دارد که نگرانیهای امنیتی او در قطب شمال را برطرف میکند.
رونمایی از رقیب سازمان ملل توسط ترامپ
سپس در روز پنجشنبه، شرکتکنندگان در داووس برای رونمایی پر سر و صدا از گروه به اصطلاح «هیئت صلح»، بار دیگر صحنه مرکزی را به ترامپ اختصاص دادند؛ هیئتی که کاخ سفید آن را به عنوان ابزاری برای حل مناقشات جهانی عنوان کرد، آن هم با دامنهای قابل رقابت با سازمان ملل متحد.
در حالیکه ترامپ اساسنامه تأسیس این نهاد را به امضا میرساند، رهبران و مقامات ارشد 19 کشور پشت رئیسجمهوری آمریکا ایستادند. مقامات ترامپ از جمله جرد کوشنر، داماد او، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، به نوبت از دستاوردهای ترامپ تمجید کردند.
مارک کارنی، ستاره داووس 2026
کمی پس از آن، ترامپ داووس را ترک کرد و هیاهوی رسانهای را با خود برد. اما با تمام توجهاتی که به سوی ترامپ معطوف شده بود، او شاید بزرگترین تأثیر را در نشست داووس نداشت. این برتری به مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، مربوط میشود که سخنرانی روز سهشنبهاش به طور گسترده به عنوان لحظه تعیینکننده هفته در نظر گرفته میشود.
کارنی که پس از سفر به چین و قطر وارد داووس شد، سخرانیای ایراد که مستقیما جهانی را هدف قرار میداد که تحت تأثیر ریاستجمهوری ترامپ قرار گرفته است. او از همتایان خود در داووس خواست که با حقیقت زندگی کنند و از استناد به نظم بینالمللی مبتنی بر قانون، گویی که هنوز آنطور که تبلیغ میشود، عمل میکند، دست بردارند.
او ریاکاریهای مربوط به نظم پس از جنگ جهانی را که بسیاری از رهبران غرب اغلب به آن استناد میکردند، یک «داستان خیالی» مناسب توصیف کرد که مفید از آب درآمد، حتی با اینکه قویترینها در صورت لزوم خود را از آن معاف میکردند؛ اشارهای به اشتباهات ایالات متحده در دهههای گذشته، از جمله شاید حمله به عراق در سال 2003.
کارنی از همتایان خود درخواست کرد که از آن عبور کنند. نخستوزیر کانادا اظهار داشت: «آن را هر چیزی که میخواهید بنامید؛ سیستمی از رقابت فزاینده قدرتهای بزرگ که در آن قدرتمندترینها به دنبال منافع خود هستند، آن هم از طریق استفاده از ادغام اقتصادی برای اعمال فشار»؛ او گفت این لحظه که در آن زمان با تهدیدهای ترامپ بر سر گرینلند همراه بود، نشاندهنده یک «گسست» است که نیاز دارد دیگر کشورها به متنوعسازی منافع خود بپردازند تا در برابر نا اطمینانی از خود محافظت کنند و به ایجاد ائتلافها و اتحادهای جدید روی بیاورند.
نخستوزیر کانادا افزود: «قدرتهای میانی باید با یکدیگر عمل کنند، زیرا اگر ما پشت میز نباشیم، روی منو قرار میگیریم. در دنیایی که با رقابت قدرتهای بزرگ تعریف میشود، کشورهای دیگر یک انتخاب دارند: برای منفعت با یکدیگر رقابت کنند یا اینکه با هم متحد شوند و یک مسیر سوم تأثیرگذار ایجاد کنند.»
واقعیتی که کارنی آن را بیان داشت
ایان برمر، رئیس گروه اوراسیا، یک شرکت مشاوره ریسک ژئوپلیتیک، اظهار داشت: «ما میدانیم که این نشاندهنده تغییر در نظم جهانی است که تقریبا همه ما در سالهای گذشته شاهد آن بودهایم، اما هیچ رهبر دولتی بزرگی حاضر نبود واقعا آن را بیان کند. مردم مدت زیادی به [این سخنرانی] فکر خواهند کرد.»
آدام توز، مورخ اقتصادی و پادکستر محبوب که گفتوگوی دشواری را با هاوارد لوتنیک، وزیر بازرگانی آمریکا، پیش میبرد، گفت: «این تنها سخنرانی از میان رهبران بود که من دیدم و با وزن و جدیت اخلاقی، شوکی را که بسیاری از ما اینجا احساس میکنیم، بیان میکرد.»
اکوایران: ائتلاف ۸۰ ساله اروپا و آمریکا زیر فشار تهدیدهای ترامپ؛ آیا اتحاد فراآتلانتیک در آستانه یک شکاف تاریخی قرار دارد؟
ولفگانگ ایشینگر، دیپلمات سابق آلمانی و پیشکسوت سیاست خارجی اروپا، با این نظر موافق بود. او اظهارات کارنی را «کاملا تحسینبرانگیز» توصیف کرد و گفت: «برخی افراد اکنون میگویند چرا نمیتوانیم کانادا را به عضویت در اتحادیه اروپا دعوت کنیم؟»
کارنی، یک رئیس بانک مرکزی سابق و فردی باوقار، از برخی جهات برای ستاره شدن در داووس ساخته شده بود. آنتونی اسکاراموچی، یکی از شرکتکنندگان دائمی داووس که برای مدت کوتاهی مدیر ارتباطات کاخ سفید ترامپ بود، اعلام کرد: «او سخنرانی درخشانی ارائه داد، یک سخنرانی به یاد ماندنی و من همچنین فکر میکنم این سخنرانیای است که کسی مثل دونالد ترامپ به آن احترام میگذارد. توصیه من به رهبران اروپایی این است که با مارک تماس بگیرند. او برای آموزش رهبری در دسترس است.»
واکنش ترامپ نسبت به اظهارات نخستوزیر کانادا
پس از سخنرانی کارنی، ترامپ او روز چهارشنبه از تریبون داووس گفت: «کانادا به خاطر ایالات متحده وجود دارد. دفعه بعدی که بیانیههای خود را صادر میکنی، این را یادت باشد کارنی»؛ همچنین در روز پنجشنبه، ترامپ در یک پست شبکه اجتماعی تروث سوشال خطاب به نخستوزیر کانادا اعلام کرد که او دعوتنامه عضویت کانادا در هیئت صلح را پس گرفته است.
حس «گسست» که توسط کارنی برجسته گردید، توسط بسیاری دیگر در داووس نیز به اشتراک گذاشته شد. اسوار پراساد، اقتصاددان دانشگاه کرنل، گفت: «تنها موضوعی که در بسیاری از جلساتی که در آنها حضور داشتهام مطرح شده این است که ما در یک واقعیت جدید هستیم. این چرخهای نیست که به نوعی به حالت عادی برگردد.»
اتحاد قدرتهای متوسط در راه است؟
اما آنچه که این [سخنرانی] برای همکاری بینالمللی و بحرانهای مرتبط با مجمع جهانی اقتصاد مانند تغییرات اقلیمی و نابرابری اجتماعی نوید میدهد، نامشخصتر است. دیوید میلیبند، رئیس و مدیرعامل کمیته بینالمللی نجات، یک سازمان بشردوستانه، گفت: «یکی از دلایلی که سخنرانی مارک کارنی مهم بود این است که به کشورهایی که میخواهند بر اساس اصول مشترک به این چالشها بپردازند، اختیار عمل داد. ژئوپلیتیک فعلی فقط مربوط به قدرت غولها نیست. ظهور قدرتهای متوسط و وزن جمعی آنها، مسیری بالقوه برای مسائلی است که اگر به آنها پرداخته نشود، آسیب خواهند دید.»
کامفورت اِرو، رئیس اندیشکده گروه بینالمللی بحران، با افسوس اظهار داشت که حتما باید تهدیدی علیه حاکمیت یک کشور اروپایی رخ میداد تا یکی از رهبران بزرگ غربی لب به سخن بگشاید و بگوید که چه چیزی در خطر است و بقیه جهان با چه سختیهایی دستوپنجه نرم کردهاند. او گفت: «باید این اتفاق میافتاد تا نابرابری، توهمگونه بودن و این حس که نظم قانونمحور فقط در قالب یک چارچوب تئوریک وجود داشته و نه در عمل، به رسمیت شناخته شود.»
جوموک اودووله، وزیر صنعت، تجارت و سرمایهگذاری نیجریه، اظهار داشت: «ما نظارهگر تاریخ هستیم، اما میتوانیم انتخاب کنیم که آیا میخواهیم این تاریخ به مسابقهای برای نابودی تبدیل شود یا اینکه اولویت را به حفاظت از آنچه در چند دهه گذشته ساختهایم، یعنی سیستم تجارت چندجانبه، بدهیم. این یکی از داووسهایی است که باعث شده احساس کنم همه به جهان و چگونگی اتحاد نگاه میکنند. همه با چشمانی تازه به یکدیگر نگاه میکنند.»
