همزمان، به جنگ سرد معدنی میپردازیم؛ جایی که مواد معدنی حیاتی به ابزار قدرت جهانی بدل شدهاند. در بازار سرمایه، سراغ صندوقهای طلا رفتهایم؛ ابزاری نوین که نگاه سرمایهگذاران را تغییر داده است. در جهان، انتخابات زودهنگام ژاپن و پیامهای آن برای بازارها و سیاست بررسی میشود و در نهایت، قدرتنمایی چین در هوش مصنوعی؛ رقابتی واقعی یا پرسر و صدا؟ تیتر یک امروز، تصویری پیوسته از اقتصاد، سیاست و آیندهای است که زیر پوست خبرها در حال شکلگیری است.
گلولهای به قلب بودجه
۱۵ بهمن ۱۲۸۹ فقط روز ترور یک وزیر نبود؛ روزی بود که ایده «بودجهریزی مدرن» در ایران هدف گلوله قرار گرفت. مرتضیقلیخان صنیعالدوله باور داشت دولتی که خدمات عمومی ارائه نمیدهد، حق گرفتن مالیات ندارد. او بودجه را نه دفتر دخلوخرج حکومت، بلکه سند قرارداد دولت با ملت میدانست؛ قراردادی که شرط بقایش، تولید ثروت، زیرساخت، آموزش و امنیت بود.
اما در کشوری با خزانهای تهی و ساختاری آلوده به نفوذ بیگانگان، این نگاه بیش از حد خطرناک بود. ترور او، پایان یک فرد نبود؛ حذف یک مسیر بود. مسیری که میتوانست مالیات را تابع رشد اقتصاد کند، نه جایگزین آن.
امروز، بیش از یک قرن بعد، جدالهای بودجهای ایران همچنان حول همان مسئله میچرخد: تأمین هزینهها بدون ساختن بستر تولید. شاید به همین دلیل است که صدای آن گلوله هنوز در اقتصاد ایران شنیده میشود.
در دنیای صندوقهای طلا چه میگذرد؟
صندوقهای طلا به عنوان یک ابزار مدرن و نوین در بازار سرمایه ایران، روز به روز در حال محبوبتر شدن هستند. این صندوقها که به عنوان جایگزینی برای معاملات طلای سنتی شناخته میشوند، توانستهاند جایگاه خود را در میان سرمایهگذاران پیدا کنند. در حالی که طلا همیشه به عنوان دارایی امن مورد توجه بوده، صندوقهای طلا فرصتی فراهم کردهاند تا سرمایهگذاران بدون نیاز به خرید و نگهداری طلای فیزیکی، از نوسانات قیمت این فلز گرانبها بهرهبرداری کنند.
اما نکته مهم در این بین، تفاوتهای موجود در ترکیب پرتفوی صندوقهای طلا است. هر صندوق ممکن است ترکیب مختلفی از داراییها را در خود داشته باشد که میتواند تاثیر زیادی بر عملکرد آن داشته باشد. به همین دلیل، سرمایهگذاران باید با دقت به ترکیب داراییهای هر صندوق توجه کنند تا بتوانند تصمیمات آگاهانهای برای سرمایهگذاری بگیرند.
در برنامه تیتر یک، به طور مفصل به بررسی روند رشد صندوقهای طلا و جایگاه آنها در کنار طلای فیزیکی پرداختهایم. این صندوقها میتوانند در دورههای مختلف، یک جایگزین مناسب و امن برای کسانی باشند که به دنبال سرمایهگذاری در بازار طلا هستند.
جنگ سرد معدنی
در دنیایی که گذار انرژی، فناوریهای نو و قدرت نظامی به هم گره خوردهاند، مواد معدنی حیاتی و عناصر نادر خاکی به خط مقدم رقابت ژئوپولیتیکی تبدیل شدهاند. از باتری خودروهای برقی و توربینهای بادی گرفته تا تراشهها و تجهیزات نظامی، همه به منابعی وابستهاند که امروز چین نبض استخراج و فرآوری آنها را در دست دارد.
همین انحصار، آمریکا و متحدانش را وارد فاز تازهای از «جنگ سرد اقتصادی» کرده است؛ جایی که تعرفهها، حداقل قیمتگذاری و ایجاد بلوکهای تجاری جدید به ابزار قدرت بدل شدهاند. در سوی دیگر، اتحادیه اروپا با وابستگی شدید به شرق و کندی توسعه معادن، برای تحقق اهداف انرژی پاک با چالش جدی روبهروست. آنچه امروز در ظاهر رقابت صنعتی است، در واقع نبردی بر سر امنیت، رشد اقتصادی و آینده نظم جهانی است؛ نبردی که رد پای آن حتی در مذاکرات صلح و تصمیمهای ژئوپولیتیکی بزرگ دیده میشود.
هوش مصنوعی چینی
تا همین چند وقت پیش، وقتی صحبت از هوش مصنوعی میشد، نام آمریکا تقریباً بیرقیب بود. اما حالا چین، آرام و حسابشده، وارد میدان شده است. ظهور مدلهایی مثل دیپسیک و خانواده کوئن نشان میدهد چین فقط دنبال تقلید نیست؛ بلکه در مدلهای متنباز به یکی از بازیگران اصلی تبدیل شده. آمار دانلودها در پلتفرمهایی مثل هاجینگفیس هم این واقعیت را تأیید میکند: توسعهدهندهها واقعاً از این مدلها استفاده میکنند.
با این حال، رقابت فقط فنی نیست. مشکل اصلی چین، تبدیل قدرت تکنولوژیک به درآمد پایدار است. در حالی که شرکتهایی مثل OpenAI میلیاردها دلار از کاربران نهایی درآمد دارند، بسیاری از مدلهای چینی رایگاناند و بیشتر از راه خدمات جانبی پول درمیآورند؛ مسیری پرهزینه و کمحاشیه سود. نتیجه؟ زیانهای سنگین، ادغامها و حذف استارتاپها.
در کنار این، بازار داخلی چین اشباع شده و شرکتها ناچارند به جنوب جهانی و حتی اروپا فکر کنند؛ جایی که هزینه کمتر و حساسیت سیاسی پایینتر است. در نهایت، چین در هوش مصنوعی صرفاً سروصدا نمیکند؛ رقیب جدی است، اما مسیر تبدیل این قدرت به نفوذ اقتصادی پایدار، هنوز هم ناهموار و پرریسک است.
تاثیر انتخابات زودهنگام ژاپن بر بازارهای مالی
انتخابات اخیر ژاپن نشان داد که همیشه هیاهوی سیاسی به معنای شوک در بازارهای مالی نیست. واکنش بازارها به این رویداد، بیشتر نشانه پیشخور شدن انتظارات بود تا یک غافلگیری بزرگ. ین ژاپن و بازار اوراق دولتی تقریباً بیتفاوت باقی ماندند و تنها نوسان محدود دلار/ین توجه معاملهگران را جلب کرد؛ آن هم در محدودهای حساس که سابقه مداخله دولت را دارد.
در بازار سهام، داستان کمی متفاوت بود. نیکی در ابتدای معاملات جهش کرد، اما خیلی زود بخش بزرگی از رشد خود را پس داد؛ نشانهای از اینکه نتیجه انتخابات پیشتر در قیمتها لحاظ شده بود. اما پیام اصلی انتخابات، نه در نوسانات کوتاهمدت، بلکه در نتیجه سیاسی آن نهفته است: پیروزی قاطع سانائه تاکایچی و تثبیت اکثریت قدرتمند حزب حاکم.
این پیروزی برای سرمایهگذاران به معنای ادامه سیاستهای مالی انبساطی است؛ افزایش هزینههای دولتی، حمایت از صنایع و تداوم سیاستهای حمایتی. چنین فضایی معمولاً به تضعیف ارز ملی و تقویت بازار سهام منجر میشود. در مجموع، پیام بازارها روشن است: سهام ژاپن همچنان جذاب، و ین همچنان تحت فشار باقی میماند.
قمار تاکایچی جواب داد
شمارش آرای انتخابات زودهنگام ژاپن از یک پیروزی خیرهکننده برای سانای تاکایچی خبر میدهد؛ سیاستمداری که تنها چند ماه پس از رسیدن به رهبری حزب لیبرال دموکرات، توانست یکی از قاطعترین نتایج انتخاباتی تاریخ معاصر ژاپن را رقم بزند. حزب او با کسب بیش از ۳۱۰ کرسی از ۴۶۵ کرسی مجلس سفلی، برای نخستینبار از زمان جنگ جهانی دوم به اکثریت مطلق دوسومی دست یافت؛ اکثریتی که امکان عبور از مجلس علیا و حتی پیشبرد اصلاحات قانون اساسی را فراهم میکند.
تاکایچی، نخستین زن در رأس دولت ژاپن، با ترکیبی از رهبری قاطع، حضور هوشمندانه در رسانهها و تکیه بر ارزشهای سنتی، موجی از حمایت عمومی ایجاد کرده؛ موجی که بسیاری آن را با دوران شینزو آبه مقایسه میکنند. حمایت علنی دونالد ترامپ و تأکید او بر اتحاد راهبردی واشنگتن–توکیو، موقعیت بینالمللی تاکایچی را تقویت کرده است.
با این حال، مسیر پیشرو بدون چالش نیست. اقتصاد تحت فشار، ین ضعیف، جمعیت پیر و تنش با چین—بهویژه بر سر تایوان—آزمونهای اصلی نخستوزیر جدید خواهند بود. پیروزی بزرگ به دست آمده، حالا انتظاراتی به همان اندازه بزرگ ایجاد کرده است.
