تصاویری که بحثبرانگیز شد
ماجرا از ویدئویی آغاز شد که تلویزیون دولتی چین (CCTV) در اوایل سال جاری برای نمایش توانمندیهای ناو هواپیمابر فوجیان پخش کرد. این ناو که در نوامبر ۲۰۲۵ به خدمت گرفته شد، سومین ناو هواپیمابر چین و نخستین ناو این کشور به حساب میآید که مجهز به منجنیق الکترومغناطیسی است؛ سیستمی پیشرفته که جنگندههای چند ده تنی را ظرف چند ثانیه به سرعتی بیش از ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت میرساند تا از عرشه برخیزند.
با این حال، همان تصاویر تبلیغاتی به گفته چوسان ایلبو، توجه تحلیلگران نظامی را به عملکرد موتور J-۳۵ جلب کرد. برخی کارشناسان چینی نیز در فضای آنلاین به بررسی جزئیات این ویدئو پرداختند و پرسشهایی درباره توان رانش و مصرف سوخت این جنگنده مطرح کردند.
در گزارش یاد شده به نقل از یک تحلیلگر نظامی حوزه دریایی آمده است که بر اساس برآوردهای داخلی، J-۳۵ در فاصله حدود ۹۰۰ کیلومتری از ناو هواپیمابر، تنها میتواند برای چند دقیقه عملیات انجام دهد. اگر این ارزیابی دقیق باشد، به معنای محدودیت جدی در زمان گشتزنی و پوشش هوایی در بردهای دورتر از ناو خواهد بود؛ موضوعی که برای یک جنگنده ناونشین با ماموریتهای پدافندی و تهاجمی، اهمیت حیاتی دارد.
جنگندهای برای نسل جدید ناوها
J-۳۵ به عنوان یک جنگنده پنهانکار ناونشین، بخشی از تلاش چین برای ساخت ناوگانی مدرن و رقابتپذیر در آبهای دوردست محسوب میشود. طراحی این هواپیما شباهتهایی به F-۳۵ آمریکایی دارد و قرار است در کنار منجنیق الکترومغناطیسی ناو فوجیان، با محموله سنگینتر و انعطاف عملیاتی بالاتر نسبت به ناوهای قدیمیتر چین (لیائونینگ و شاندونگ) عمل کند؛ ناوهایی که از سکوی پرش موسوم به Ski-jump استفاده میکنند.
منجنیق الکترومغناطیسی از لحاظ تئوری امکان اعزام سریعتر پروازها و افزایش برد عملیاتی را فراهم میکند، اما تحقق کامل این مزیت، وابسته به عملکرد مطمئن موتور جنگندههاست.
چالش موتور؛ WS-۱۹ یا WS-۲۱؟
بر اساس انتظارات پیشین، قرار بود J-۳۵ به موتور جدیدتر WS-۱۹ مجهز شود؛ موتوری که از سال ۲۰۱۷ در دست توسعه بوده است. اما تحلیل تصاویر منتشر شده نشان میدهند که احتمالا این جنگنده همچنان از موتور قدیمیتر WS-۲۱ استفاده میکند. در عملیات ناونشینی، موتور نقشی تعیینکننده دارد؛ زیرا جنگنده باید حتی در باند کوتاه عرشه و با وجود کمک منجنیق، نیروی رانش کافی برای برخاست ایمن و حمل تسلیحات فراهم کند.
چوسان ایلبو یادآور شده که چین برای رفع ضعفهای تاریخی خود در حوزه موتورهای هواگرد، در سال ۲۰۰۹ شرکت آئرو انجین کورپوریشن چین (AECC) را تاسیس کرد و طی یک دهه بیش از ۴۰ میلیارد دلار در این بخش سرمایهگذاری انجام داد. با این حال، توسعه موتورهای جت پیشرفته همچنان یکی از دشوارترین حوزههای فناوری نظامی برای پکن به شمار میرود؛ چالشی که در داخل چین گاهی از آن با عنوان «بیماری قلبی» یاد میشود.
پیامدهای عملیاتی برای ناو فوجیان
ناو فوجیان نماد مرحله تازهای از نوسازی نیروی دریایی چین است و قرار است توان اعزام سریعتر و گستردهتر هواگردها را فراهم کند. با این حال، اگر محدودیتهای گزارششده درباره مداومت پروازی J-۳۵ صحت داشته باشد، نقش این جنگنده در تامین پدافند هوایی و اجرای ماموریتهای تهاجمی در فواصل دور، با محدودیتهایی روبهرو خواهد شد.
در نهایت، موفقیت عملیاتی فوجیان نه تنها به فناوریهای پیشرفته عرشه و منجنیق، بلکه به عملکرد بینقص قلب جنگندههایش بستگی دارد؛ قلبی که ظاهرا هنوز زیر نگاه تردیدآمیز تحلیلگران قرار دارد.
