به گزارش اکوایران- داستان نرخ ارز و دارو داستان تازهای در اقتصاد ایران نیست. قیمت دارو حساسیت زیادی نسبت به نوسانات نرخ ارز نشان میدهد، پدیدهای که در ادبیات اقتصادی تحت عنوان کشش قیمتی متقاطع قیمت دارو و نرخ ارز از آن یاد میشود.
لازم به ذکر است که مسئله دارو و ارز در ایران محدود به یک چالش واحد نیست و مجموعهای از عوامل اقتصادی، ساختاری و سیاستگذاری در شکلگیری این گره پیچیده نقش دارند.
نیلوفر نوحه، کارشناس حوزه دارو، در گفتوگو با اکوایران درباره چالش های این حوزه اظهار کرد: افزایش نرخ ارز قطعا بر افزایش قیمت دارو اثرگذار است. بسیاری از داروها ارز ترجیحی دریافت نمیکنند و افزایش نرخ ارز به طور مستقیم موجب افزایش قیمت این گروه از داروها خواهد شد.
وی ادامه داد: در گروه دیگری از داروها، ارز ترجیحی تنها به مواد موثره دارو تعلق میگیرد و پوششی برای سایر هزینهها از جمله دستمزد و اقلام بستهبندی وجود ندارد. این مسئله احتمال افزایش قیمت این گروه دارویی را بیشتر میکند.
نوحی دومین چالش نظام سلامت در ایران، فاصله طولانی چرخه بازگشت پول شرکتها دانست و بیان کرد: یکی از دلایل احتمالی این موضوع نبود سودهای بالا در اسناد مالی شرکتهای دارویی همین مسئله است، زیرا چرخه بازگشت پول طولانی است، نقدینگی مناسبی برای تولید وجود ندارد و شرکتهای دارویی نه تنها توان سرمایهگذاری و نوسازی ندارند، بلکه در تولید داروهای موجود هم با چالش جدی مواجه شدهاند و در نتیجه، قیمت محصولات افزایش یافته است.
وی در ادامه تصریح کرد: در مورد سومین چالش صنعت دارو میتوان گفت که شرکتهای دارویی به دلیل وضعیت سوددهی نامناسب، خواستار افزایش قیمت شدهاند، البته در بسیاری از موارد، این درخواست به دلیل نوع محصول و مسائل دیگر مورد موافقت قرار نمیگیرد. اما اگر افزایش قیمت رخ دهد، دستهای از داروها از جمله داروهای برند و داروهای شیمیدرمانی با قیمتهای بسیار بالا مواجه خواهند شد و طبیعتاً تقاضا برای این داروها کاهش مییابد و مصرفکنندگان به سمت داروهای ارزانتر ایرانی سوق پیدا خواهند کرد.
این کارشناس صنعت دارو تاکید کرد: فراموش نکنیم در صنعت دارو، به دلیل ماهیت خاص آن، تأمین ذخیره مسئله ای استراتژیک است. کاهش ذخایر استراتژیک، عرضه در بازار را محدود میکند و در کنار افزایش نرخ ارز، دوباره موجب افزایش قیمت دارو خواهد شد.
اما در ادامه چالش های این صنعت، نوحی اظهار کرد: چهارمین چالش در حوزه دارو، مسئله تحریم و تأمین مالی است. با وجود اینکه همواره گفته میشود تحریم مستقیماً بر دارو اثر ندارد، اما وجود تحریمها باعث ناپایداری زنجیره تأمین و ایجاد مشکل در دسترسی به دارو میشود. در کنار مشکلات زنجیره تأمین، سختی پرداختها به دلیل تحریمهای بانکی و اقتصادی نیز صنعت دارو را تحت تاثیر قرار میدهد.
وی ادامه داد: چالش دیگر اما اثرات شکاف نرخ ترجیحی و نرخ آزاد است. شکاف بین دو نرخ ۲۸۵۰۰ و ۱۴۰۰۰۰ تومانی میتواند موجب قاچاق معکوس و خارج شدن دارو از فرآیند عرضه شود. این مسئله برای داروهای تولید داخل که از ارز ترجیحی استفاده میکنند، چالش برانگیزتر است.
به گفته نوحی، داروهایی که در حال حاضر ارز ترجیحی دریافت میکنند، به دریافت ارز خود ادامه خواهند داد، مگر اینکه دستور آزادسازی نرخ با تأیید وزیر بهداشت صادر شود. با این حال، همانطور که پیشتر اشاره شد، هزینه انتقال پول در کنار هزینه بستهبندی و مواد جانبی دارو افزایش مییابد و نگرانی از افزایش قیمت حتی برای داروهای ارزبر همچنان برقرار است.
در نهایت، صنعت دارو در ایران با مجموعهای از فشارها مواجه است؛ از نوسانات نرخ ارز گرفته تا محدودیتهای داخلی و پیچیدگیهای زنجیره تأمین. همه این عوامل دست به دست هم دادهاند تا قیمت و دسترسی به دارو شهروندان را تحت فشار قرار دهد. روشن است که بدون توجه دقیق به این چالشها، مشکلات فعلی تشدید خواهند شد و زندگی شهروندان بیش از پیش تحت تاثیر مشکلات صنعت دارو قرارخواهد گرفت.
