تاکتیک تازه تهران برای نمایش کنترل بر تنگه هرمز؛ رژیم تازه بر آبراهه استراتژیک در راه است؟

به گزارش اکوایران، جمهوری اسلامی ایران به تعداد انگشت‌شماری از کشتی‌های مورد تایید خود اجازه عبور از تنگه هرمز را می‌دهد.

تاکتیک تازه

به نوشته فایننشیال تایمز، جمهوری اسلامی ایران به تعداد انگشت شماری از کشتی‌ها اجازه می‌دهد از آب‌های سرزمینی خود برای عبور از تنگه هرمز استفاده کنند. تحلیل‌گرا معتقدند این موضوع برای نشان دادن کنترل تهران بر این آبراه استراتژیک طراحی شده است.

بر اساس تحلیل فایننشال تایمز از سیگنال‌های ترانسپوندر MarineTraffic، یک پلتفرم ردیابی کشتی، حداقل هشت کشتی این هفته با طی مسیری غیرمعمول در اطراف جزیره لارک، در سواحل ایران، از این تنگه عبور کرده‌اند. این کشتی‌ها شامل نفتکش‌ها و کشتی‌های فله‌بر از هند، پاکستان و یونان و همچنین ناوگان نفتی خود ایران هستند. اکثر این کشتی‌ها قبلاً در بنادر ایران پهلو گرفته بودند.

شرکت اطلاعات لویدز لیست روز چهارشنبه ادعا کرد که یک اپراتور نفتکش در ازای عبور ایمن از تنگه، مبلغ ۲ میلیون دلار به ایران پرداخت کرده است. کشتی‌های دیگری نیز ممکن است با استفاده از همین مسیر اما بدون روشن کردن سیستم‌های ردیابی خودکار خود از این تنگه عبور کرده باشند.

در جست‌وجوی عبور ایمن

حرکت این کشتی‌ها در حالی صورت می‌گیرد که دولت‌هایی از جمله چین و هند با تهران برای عبور ایمن کشتی‌ها از این تنگه باریک مذاکره می‌کردند، تنگه‌ای که حدود یک پنجم نفت جهان قبل از شروع درگیری آمریکا و اسرائیل با ایران از آن عبور می‌کرد.

به نظر می‌رسد ایران عبور کشتی‌هایی را ترجیح می‌دهد که با این کشور تجارت داشته‌اند یا روابط نزدیکی با آن دارند، اقدامی که تحلیلگران انتظار دارند برای اعمال تسلط آنها بر این آبراه استراتژیک و محدود کردن انزوای دیپلماتیک این کشور طراحی شده باشد. جریان نفت در حال حاضر پایین است و بعید است که این موضوع دلالت بر بازگشایی گسترده‌تر تنگه داشته باشد، چرا که ایران به طور گسترده به عنوان کشوری در نظر گرفته می‌شود که استراتژی ایجاد اختلال در تامین انرژی را برای افزایش فشار بر دولت ترامپ دنبال می‌کند.

رژیم تازه تنگه

محمد مخبر، معاون اول سابق رئیس جمهور روز پنجشنبه گفت که پس از پایان جنگ، ایران «رژیم جدیدی» برای تنگه تعریف خواهد کرد که «جایگاه ایران را از کشوری تحت تحریم به موقعیتی قدرتمند در منطقه و جهان ارتقا خواهد داد».

حداقل نه کشتی چینی حامل نفت خام و سوخت‌های تصفیه شده مانند بنزین و گازوئیل، که همگی به بزرگترین گروه کشتیرانی دولتی چین، کاسکو، مرتبط هستند، نیز در میانه خلیج فارس در شمال ابوظبی تجمع کرده‌اند و ظاهراً آماده عبور از تنگه هستند.

ایران و چین مدت‌هاست که روابط نزدیکی دارند و پکن به پالایشگاه‌ها اجازه می‌دهد علیرغم تحریم‌های آمریکا، به خرید نفت ایران ادامه دهند. طبق گزارش S&P Global، حملات مداوم در خلیج فارس باعث ایجاد ویرانی در صنایع کشتیرانی و انرژی شده است، به طوری که حدود ۳۲۰۰ کشتی در خلیج فارس گیر افتاده‌اند و عبور و مرور از این تنگه ۹۶ درصد کاهش یافته است، به طوری که قبل از درگیری، روزانه بین ۱۰۰ تا ۱۳۵ کشتی تردد می‌کردند.

حداقل ۲۲ کشتی در طول جنگ مورد اصابت قرار گرفته‌اند، برخی به عنوان خسارت جانبی ناشی از حملات به زیرساخت‌های انرژی و برخی دیگر به عنوان حملات مستقیم. طبق گزارش عملیات تجارت دریایی بریتانیا، یکی از کشتی‌ها در نتیجه حملات گسترده‌تر به مجتمع گازی راس لفان قطر در شب چهارشنبه مورد اصابت قرار گرفت. حملات به راس لفان، قیمت گاز اروپا را در صبح پنجشنبه تا ۳۰ درصد افزایش داد و باعث شد قیمت نفت ۱۰ درصد افزایش یابد و به تقریباً ۱۱۹ دلار در هر بشکه برسد، اما هر دو در اواخر روز کاهش یافتند.

برگ برنده تهران؛ در انتظار شوک انرژی بلند مدت

مدیران صنعت در مورد یک «شوک انرژی» طولانی مدت در صورت ادامه حملات و محدود ماندن دسترسی به خلیج فارس هشدار داده‌اند. تام شارپ، فرمانده بازنشسته نیروی دریایی بریتانیا، گفت از آنجا که حملات آمریکا بیشتر پست‌های راداری و دیده‌بانی ایران را از کار انداخته بود، احتمالاً مجبور کردن کشتی‌ها به نزدیک شدن به سواحل خود به نیروی دریایی ایران اجازه داده است تا کشتی‌هایی را که از آنجا عبور می‌کنند، از نظر بصری شناسایی کند‌.

به گفته شارپ: «چالش ایران در زمینه اعمال نظم بر تنگه، اکنون چگونگی دریافت اطلاعات است. کنترل تنگه همیشه برگ برنده ایران بوده است.» وی افزود که ایران به کشتی‌های چینی اجازه عبور می‌دهد زیرا چین خریدار اصلی نفت ایران است. شارپ گفت که این «به این دلیل است که آنها نمی‌خواهند تنگه را [کاملاً] ببندند زیرا چین اجازه آن را نمی‌دهد.»

مدیران و تحلیلگران کشتیرانی حدس می‌زنند که ایران ممکن است سیستمی مشابه سیستمی که توسط حوثی‌های یمن به کار گرفته شده است، راه‌اندازی کند. این گروه پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳، کشتی‌هایی را که قصد عبور از دریای سرخ را داشتند، هدف قرار دادند.

تحلیلگران می‌گویند که تحت این سیستم، کشتی‌ها به حوثی‌ها ایمیل می‌فرستادند و درخواست عبور ایمن از تنگه باب المندب، یک گلوگاه دریایی در ورودی دریای سرخ، را می‌کردند. حوثی‌ها گفتند که حملات آنها فقط کشتی‌های مرتبط با اسرائیل را هدف قرار می‌داد، اما اغلب کشتی‌هایی را که ارتباط ضعیفی با آن‌ها داشتند، هدف قرار می‌دادند. یک مدیر اجرایی دریایی که نخواست نامش فاش شود، گفت: در ایران، همانند حوثی‌ها در دریای سرخ، «نگرانی بزرگ این است که آیا تصمیمی که در سطح بالا گرفته شده، به فردی که انگشتش روی ماشه است، خواهد رسید یا خیر.»