به گزارش اکوایران به نقل از آسوشیتدپرس، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحد، در طول یک روز از تهدید ایران به «نابودی»، از این ادعا عقب نشست و اعلام کرد تهران طرحی «عملی» ارائه داده که منجر به موافقت او با آتشبس ۱۴ روزه شده است؛ اقدامی که انتظار میرود راه را برای پایان دادن به جنگ تقریباً شش هفتهای هموار گرداند.
موفقیت میانجیگران
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، به گفته دو مقام آگاه که مجاز به اظهار نظر آشکار نبودند و به شرط ناشناس ماندن سخن گفتند، این تغییر چشمگیر در لحن سخنان، در حالی رخ داد که میانجیگران، به رهبری پاکستان، با شور و اشتیاق برای جلوگیری از تشدید بیشتر درگیری تلاش میکردند. حتی چین یعنی بزرگترین شریک تجاری ایران و مهمترین رقیب اقتصادی ایالات متحد نیز بیسروصدا برای یافتن مسیری به سوی آتشبس تلاش میکرد.
ترامپ در پستی در شبکههای اجتماعی با اعلام آتشبس موقت، حدود ۹۰ دقیقه پیش از مهلت تعیینشده ادعایی جهت باز کردن تنگه حیاتی هرمز یا نابودی نیروگاهها و سایر زیرساختهای حیاتیاش، اعلام کرد: «دلیل انجام این کار این است که ما پیشتر به تمام اهداف نظامی رسیدهایم و از آنها فراتر رفتهایم و بسیار به توافق قطعی در مورد صلح بلندمدت با ایران و صلح در خاورمیانه نزدیک هستیم».
قرار است رئیس جمهور آمریکا روز چهارشنبه در کاخ سفید با مارک روته، دبیرکل ناتو، دیدار کند. انتظار میرود آتشبس قریبالوقوع و طرح بازگشایی تنگه هرمز در کانون مذاکرات قرار داشته باشد.
تله جنگ ابدی؛ چرا ترامپ کوتاه آمد؟
با نزدیک شدن به مهلت تعیینشده، قانونگذاران دموکرات تهدید ترامپ مبنی بر محو کامل یک تمدن را به عنوان «یک شکست اخلاقی» محکوم کردند و پاپ لئو چهاردهم هشدار داد که حملات علیه زیرساختهای غیرنظامی نقض قوانین بینالمللی خواهد بود و اظهارات رئیسجمهور را «بهراستی ناپذیرفتنی» خواند. بااینحال، ترامپ در نهایت ممکن است به دلیل یک حقیقت ساده عقبنشینی کرده باشد: تشدید تنش میتواند ایالات متحد را در نوعی «جنگ ابدی» درگیر کند که اسلاف او را به ستوه آورده بود و او قول داده بود که اگر رأیدهندگان او را به کاخ سفید بازگردانند، ایالات متحد را از آن دور نگه دارد.
اکوایران، در شرایطی که تا آخرین ساعات روز سهشنبه رئیسجمهور ایالات متحده بر شدت تهدیدات خود میافزود، به نظر میرسد اکنون جنگ از لبه فاجعه تا حدودی عقب نشسته است.
همچنانکه ترامپ در شش هفته گذشته از موفقیتهای نظامی ایالات متحد و اسرائیل ستایش میکرد، به نظر میرسید که با این فرض کار میکند که میتواند ایران را بمباران و ناچار به تسلیم کند. با توجه به اینکه جنگ با ترور مقامات آغاز شد، به نظر میرسید که ترامپ این احتمال را که تهران میتواند در یک جنگ طولانی و خونین مقاومت کند، نادیده گرفته باشد. جمهوری اسلامی ایران در طول ۴۷ سال گذشته بارها نشان داده که حاضر است پیشتر برود، ولو اینکه که آمریکاییها را شگفتزده کند. اکنون تهران این اطمینان را از خود نشان داده که میتواند ابرقدرت جهان را در یک درگیری پرهزینه و طولانی مدت، حتی اگر نتواند ارتش قدرتمند ایالات متحد را شکست دهد، به سادگی زمینگیر کند.
کنترل تنگه هرمز عملیاتی طولانی و پرهزینه میبود
تحلیلگران دفاعی تا حد زیادی موافق بودند که ارتش ایالات متحد میتواند بهسرعت کنترل تنگه هرمز را به دست گیرد. اما حفظ امنیت این آبراه نیازمند عملیاتی پرخطر و نیازمند منابع فراوان است که میتواند تعهدی چند ساله برای آمریکا باشد.
بن کانابل، مدیر اجرایی گروه غیرانتفاعی تحقیقات نبرد، در این رابطه گفت که تأمین امنیت تنگه هرمز مستلزم آن است که ارتش ایالات متحد کنترل حدود ۶۰۰ کیلومتر از خاک ایران، از جزیره کیش در غرب تا بندرعباس در شرق، را حفظ کند تا مانع از شلیک موشک توسط ایران به کشتیهای عبوری از تنگه شود. کانابل گفت که این مأموریت احتمالاً به سه لشکر پیاده نظام ایالات متحد، تقریباً ۳۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰ سرباز، نیاز دارد. کانابل، که افسر اطلاعاتی بازنشسته نیروی دریایی است، میگوید: «این یک عملیات نامحدود خواهد بود؛ بنابراین، میدانید، فکر کنید: آماده باشید که این کار را برای 20 سال انجام دهید. ما فکر نمیکردیم که قرار است 20 سال در افغانستان باشیم. فکر نمیکردیم که ناچار باشیم به اندازه ویتنام یا عراق در ویتنام بمانیم».
یک مقام منطقهای گفت، طرح آتشبس دو هفتهای شامل اجازه به ایران و عمان برای دریافت عوارض از کشتیهایی است که از تنگه هرمز عبور میکنند. این مقام گفت ایران از پولی که جمعآوری کرده برای بازسازی استفاده خواهد کرد. هنوز مشخص نیست که عمان از این پول برای چه کاری استفاده خواهد کرد. این تنگه در آبهای سرزمینی عمان و ایران قرار دارد. جهان این گذرگاه را یک آبراه بینالمللی میدانست و پیش از آن هرگز عوارضی برای گذر از آن پرداخت نمیکرد. سناتور کریس مورفی، دموکرات از ایالت کنتیکت، پس از اعلام آتشبس گفت که ترامپ عملاً «کنترل» تنگه هرمز را به تهران میدهد و «یک پیروزی تاریخساز برای ایران» رقم میزند. به گفته مورفی: «میزان بیکفایتی هم خیرهکننده و هم دلخراش است».
دوهفته محبوب؛ الگوی عقبنشینی از خواستههای حداکثری
اعلام آتشبس پس از آن صورت گرفت که شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، از ترامپ خواست تا ضربالاجل خود را دو هفته تمدید کند تا دیپلماسی پیشرفت کند و همزمان از ایران خواست تا تنگه هرمز را به مدت دو هفته باز کند. فرصت دو هفتهای، به بازه زمانی مورد علاقه ترامپ برای خرید زمان هنگام تصمیمگیریهای مهم تبدیل شده است. تابستان گذشته، کاخ سفید اعلام کرد که او ظرف دو هفته در مورد راهاندازی یک کمپین بمباران اولیه علیه ایران تصمیم خواهد گرفت؛ اما ترامپ پیش از پایان این بازه زمانی، دستور حملات هوایی را صادر کرد که به ادعای او برنامه هستهای ایران را «از بین برد.»
ترامپ همچنین بارها از دو هفته برای تعیین ضربالاجلهایی استفاده کرده که در نهایت منجر به نتایج بسیار کمی در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ روسیه با اوکراین و حتی بازگشت به دوره اول ریاست جمهوریاش شده است و این نشان میدهد که او میتواند مسائل سیاسی مهمی مانند مراقبتهای بهداشتی را در چنین بازه زمانی حل کند. ترامپ در طول ۱۵ ماه اول دوره دوم ریاست جمهوری خود در کاخ سفید، بارها خواستههای حداکثری خود را مطرح کرده و سپس آنها را تعدیل کرده است.
ترامپ بسیاری از تعرفههای گسترده «روز آزادی» را که برای اولین بار در آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرده بود، پس از آنکه باعث آشفتگی بازارهای مالی شد، لغو کرد. شاید دیدنیترین نمونه در جریان نشست ژانویه مجمع جهانی اقتصاد در داووس بود، جایی که ترامپ اصرار داشت که میخواهد ایالات متحده کنترل گرینلند را «از جمله حق، عنوان و مالکیت» به دست گیرد، اما مسیر خود را تغییر داد و از تهدید خود برای اعمال تعرفههای گسترده بر اروپا برای پیشبرد ادعای خود دست کشید. بهانه عقبنشینی ترامپ در آن زمان این بود که گفته بود با رئیس ناتو بر سر «چارچوب یک توافق آینده» در مورد امنیت قطب شمال به توافق رسیده است؛ اگرچه ایالات متحد پیش از این از آزادی عمل نظامی گستردهای در گرینلند، که بخشی از پادشاهی دانمارک است، برخوردار بود.
کاخ سفید عصر سهشنبه با تقدیر از توانایی ارتش ایالات متحد و مانور ترامپ برای تعیین شرایط آتشبس، این پیروزی را جشن گرفت. کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، اعلام کرد: «موفقیت ارتش ما حداکثر اهرم فشار را ایجاد کرد و به رئیسجمهور ترامپ و تیمش اجازه داد تا در مذاکرات سختی شرکت کنند که اکنون دریچهای برای یک راهحل دیپلماتیک و صلح بلندمدت ایجاد کرده است». او افزود: «هرگز توانایی رئیسجمهور ترامپ را در پیشبرد موفقیتآمیز منافع آمریکا و ایجاد صلح دست کم نگیرید».
