به گزارش اکوایران، گلدمن ساکس در گزارش تازهای به یکی از مهمترین پرسشهای بازار انرژی پاسخ داده است: اگر تنگه هرمز دوباره باز شود، چه مدت زمان لازم است تا تولید نفت خلیج فارس به شرایط عادی بازگردد؟
بر اساس برآورد این بانک آمریکایی، تولید نفت منطقه خلیج فارس اکنون حدود 14.5 میلیون بشکه در روز، معادل 57 درصد کمتر از سطح پیش از بحران است. این رقم نشان میدهد که اختلال در تنگه هرمز، صرفاً یک شوک حملونقلی نیست، بلکه مستقیماً عرضه جهانی نفت را تحت فشار قرار داده است.
با این حال، گلدمن ساکس معتقد است اگر دو شرط کلیدی محقق شود، بخش عمده تولید از دسترفته میتواند ظرف چند ماه بازیابی شود؛ نخست آنکه حملات تازهای به زیرساختهای نفتی وارد نشود و دوم آنکه تنگه هرمز بهطور کامل و با امنیت کافی بازگشایی شود.
نکته مهم در این گزارش آن است که بخش اصلی افت تولید، ناشی از آسیب مستقیم به میادین نفتی نبوده است. طبق تخمین گلدمن ساکس، از مجموع 14.5 میلیون بشکه کاهش تولید، تنها حدود 300 هزار بشکه در روز به خسارت فیزیکی مربوط میشود و باقی آن ناشی از اقدامات احتیاطی، محدودیت صادرات و مدیریت ذخایر بوده است. این موضوع به بازار سیگنال میدهد که در صورت رفع محدودیتهای حملونقل، امکان بازگشت نسبتاً سریع عرضه وجود دارد.
موانع اصلی بازگشت تولید نفت
با این حال تحلیلگران گلدمن ساکس تأکید میکند که حتی پس از بازگشایی تنگه، بازگشت تولید فوری نخواهد بود. سه مانع اصلی در برابر این روند قرار دارد.
نخست، محدودیت ظرفیت خطوط لوله و کمبود نفتکشهای خالی است. طبق این گزارش، ظرفیت نفتکشهای آماده در خلیج فارس از زمان آغاز بحران حدود 50 درصد، معادل 130 میلیون بشکه کاهش یافته است. به بیان ساده، حتی اگر نفت تولید شود، رساندن آن به بازار زمان خواهد برد.
دوم، نیاز به تجهیزات، مواد مصرفی و نیروی انسانی برای راهاندازی مجدد چاهها و تأسیسات است. بسیاری از چاههایی که برای مدتی متوقف شدهاند، برای بازگشت به ظرفیت قبلی نیازمند عملیات فنی هستند.
سوم، وضعیت خود مخازن نفتی است. در برخی میادین، توقف اجباری تولید میتواند فشار مخزن را تحت تأثیر قرار دهد و بازگرداندن نرخ تولید قبلی را دشوارتر کند.
یکی از هشدارهای مهم این گزارش آن است که طولانی شدن بسته بودن تنگه هرمز، هزینههای بازیابی را افزایش میدهد. هرچه این وضعیت بیشتر ادامه یابد، کار فنی روی چاهها گستردهتر میشود، تأمین تجهیزات کندتر پیش میرود و محدودیتهای حملونقل نیز عمیقتر خواهد شد. در نتیجه، حتی اگر مسیر صادرات بعداً باز شود، بازگشت تولید ممکن است با تأخیر محسوس همراه باشد.
دلایل خوشبینی گلدمن ساکس به بازگشت تولید
این بانک سه دلیل برای خوشبینی نسبی خود ارائه میدهد. نخست اینکه تاکنون شواهد عمومی از آسیب گسترده به میادین نفتی محدود بوده است. دوم، مقامهای سعودی پیشتر اعلام کردهاند که عربستان توان افزایش سریع تولید را دارد. سوم، تجربه بحرانهای قبلی نشان میدهد عربستان سعودی و امارات معمولاً از ظرفیت مازاد خود برای متعادل کردن بازار استفاده میکنند.
طبق برآوردهای این گزارش، عربستان و امارات همچنان بزرگترین ظرفیت مازاد تولید در منطقه را در اختیار دارند و میتوانند نقش کلیدی در جبران کسری عرضه ایفا کنند.
اما ریسکهای بلندمدت پابرجاست
در عین حال، گلدمن ساکس هشدار میدهد که احیای کامل تولید ممکن است چند فصل زمان ببرد. دلیل نخست تفاوت میان میادین نفتی کشورهای منطقه است؛ برخی مخازن، بهویژه در ایران و عراق، فشار پایینتری دارند و بازگشت تولید در آنها پیچیدهتر است.
دلیل دوم، برآورد نهادهای بینالمللی انرژی است. میانگین پیشبینیها نشان میدهد تنها 70 درصد تولید از دسترفته پس از سه ماه و 88 درصد آن پس از شش ماه بازخواهد گشت.
دلیل سوم نیز ریسک ازسرگیری درگیریهاست. اگر تنشها دوباره تشدید شود، امکان آسیب پایدار به ظرفیت تولید نفت وجود خواهد داشت؛ موضوعی که در برخی شوکهای بزرگ تاریخی بازار نفت سابقه داشته است.
جمعبندی گزارش گلدمن ساکس آن است که بازگشایی تنگه هرمز لزوماً به معنای بازگشت فوری بازار نفت به شرایط عادی نیست. اگرچه بخش بزرگی از افت عرضه میتواند طی چند ماه جبران شود، اما سرعت این روند به امنیت منطقه، توان لجستیکی، شرایط فنی میادین و نبود درگیریهای تازه بستگی دارد. به همین دلیل، حتی پس از باز شدن تنگه نیز بازار جهانی نفت احتمالاً برای مدتی با ریسک کمبود عرضه و نوسان قیمت مواجه خواهد بود.
