به گزارش اکوایران، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در ادامه تحرکات فشرده دیپلماتیک تهران، بامداد ۷ اردیبهشت وارد سنپترزبورگ شد؛ سفری که در امتداد رایزنیهای منطقهای و بینالمللی ایران برای مدیریت تحولات اخیر و بازتعریف مسیر مذاکرات ارزیابی میشود.
بر اساس برنامه اعلامشده، عراقچی در این سفر با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه دیدار خواهد کرد؛ دیدارهایی که به گفته منابع دیپلماتیک، با هدف هماهنگی مواضع در قبال بحرانهای منطقهای و بررسی روندهای پیشروی جنگ و آتشبس انجام میشود.
این سفر در شرایطی انجام میشود که وزیر خارجه ایران پیش از این نیز به پاکستان و عمان سفر کرده بود؛ کشورهایی که بهویژه در مقطع کنونی، نقش میانجیگرانه در ارتباط میان تهران و واشنگتن ایفا میکنند.
اکوایران: در حالی که آتشبس میان ایران و ایالات متحده وارد بیستمین روز خود شده، تحولات میدانی و دیپلماتیک بهطور همزمان در حال شکلدهی به آینده این بحران است؛ از رایزنیهای فشرده منطقهای تهران و طرح «فرمول سهمرحلهای» برای مذاکره، تا تشدید فشارهای اقتصادی در بازار انرژی و تغییر آرایش بازیگران در واشنگتن. مجموعه این نشانهها حاکی از آن است که مسیر پیشرو، بیش از هر زمان دیگری به تصمیمات سیاسی و موازنههای راهبردی گره خورده است.
عراقچی با اشاره به این سفرها، تأکید کرده است که تحولات اخیر در روند مذاکرات و آنچه «زیادهخواهیهای آمریکا» توصیف میشود، مانع از دستیابی به نتایج مورد انتظار در دور قبلی گفتوگوها شده و از این رو رایزنی با شرکای منطقهای برای ارزیابی شرایط جدید در دستور کار قرار گرفته است.
در همین حال المیادین گزارش داد که ایران چارچوب مذاکرات سه مرحلهای را به میانجیها اطلاع داده و تاکید کرده است که در صورت پذیرش واشنگتن، تهران بر اساس این چارچوب مذاکره خواهد کرد.
به گفته المیادین، مرحله اول مذاکرات بر پایان دادن به جنگ و اخذ تضمینهایی برای عدم حمله مجدد علیه ایران و لبنان متمرکز خواهد بود. در این مرحله هیچ موضوع دیگری مورد بحث قرار نخواهد گرفت. در صورت دستیابی به توافق، مذاکرات به مرحله دوم برای بحث در مورد نحوه مدیریت تنگه هرمز پس از پایان جنگ منتقل خواهد شد.
مرحله سوم به بحث در مورد مسئله هستهای مرتبط است. ایران بر امتناع خود از بحث در مورد این موضوع قبل از دستیابی به توافق در مورد دو مرحله اول اصرار دارد.
تنگه هرمز، برگ برنده تهران در میز مذاکرات
حسن هانیزاده، کارشناس مسائل بینالملل در گفتوگو با اکوایران در تحلیل سفرهای اخیر عباس عراقچی، وزیر امورخارجه به پاکستان، عمان و روسیه، این تحرکات را در چارچوب رایزنی با بازیگران تأثیرگذار برای مدیریت بحران و طراحی مسیر مذاکرات ارزیابی کرد.
به گفته هانیزاده، سفرهای عراقچی با هدف ارائه طرحی جدید برای ازسرگیری مذاکرات و دستیابی به صلحی پایدار در منطقه انجام شده است. در همین راستا، ایران در گفتوگو با مقامات پاکستانی، پیشنهادی را مطرح کرده که بر اساس آن، پرونده هستهای باید از تنشهای اخیر و حملات آمریکا و اسرائیل جدا شود و صرفاً در چارچوب آژانس بینالمللی انرژی اتمی مورد بررسی قرار گیرد. این پیشنهاد از طریق پاکستان به تیم مذاکرهکننده دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا منتقل شده است.
او تاکید کرد که در شرایط کنونی محور اصلی مذاکرات نه موضوعات هستهای یا توان موشکی، بلکه برقراری آتشبس پایدار، پرداخت غرامت، رفع تحریمها و تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز است.
به گفته این کارشناس مسائل بینالملل، ایران اصرار دارد سایر موضوعات، از جمله برنامه هستهای و مسائل منطقهای در مرحلهای جداگانه و پس از حلوفصل بحران فعلی مورد بحث قرار گیرد.
هانیزاده همچنین با اشاره به شرایط داخلی ایران، معتقد است عراقچی در این مذاکرات از «دست برتر» برخوردار است؛ عاملی که به پشتوانه حمایت مردمی، توان نظامی و تسلط ایران بر تنگه هرمز شکل گرفته است.
در بخش دیگری از این تحلیل، تنگه هرمز بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای راهبردی ایران معرفی شد. به گفته او این آبراه در محدوده آبهای سرزمینی ایران قرار دارد و بر اساس حقوق بینالملل، تهران میتواند در آن اعمال حاکمیت کند.
هانیزاده تأکید کرد که این تنگه میتواند بهعنوان یکی از برگهای کلیدی ایران در مذاکرات آینده و حتی در بازتعریف معادلات ژئوپلیتیک منطقه ایفای نقش کند.
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس رویکرد شفافی با ایران نداشتند
این کارشناس مسائل بینالملل در ادامه به روابط ایران با کشورهای حوزه خلیج فارس پرداخت و خواستار بازنگری در این مناسبات شد.
به گفته او کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در دهههای گذشته رویکردی شفاف و متوازن در قبال ایران نداشتهاند و حتی در جنگ ایران و عراق نیز از رژیم بعث بغداد حمایت مالی کردهاند.
هانیزاده بر این باور است که ایران باید سیاست جدیدی در قبال این کشورها اتخاذ کند؛ سیاستی که در آن، پیوندهای اقتصادی و امنیتی بهگونهای تعریف شود که هرگونه فشار یا ناامنی علیه ایران بازتاب مستقیمی در این کشورها داشته باشد.
او تأکید کرد که در شرایط پس از جنگ، تهران باید با جدیت و بدون مماشات، مناسبات خود با همسایگان عرب را بازتعریف کند.
