به گزارش اکوایران به نقل از تابناک، صدرالحسینی تاکید کرد: باید توجه داشت که عدم حضور جمهوری اسلامی در دور دوم مذاکرات در پاکستان که شخص ترامپ و آمریکاییها بهشدت بر روی آن تبلیغات انجام میدادند، ممکن بود پرسشها و ابهاماتی را برای کشورهای مختلف ایجاد کرده باشد؛ بنابراین این گفتوگوهای حضوری میتواند پاسخ روشن و شفافی به دلایل عدم حضور جمهوری اسلامی ارائه کند.
سفر دکتر عراقچی وزیر خارجه ایران به روسیه در چارچوب دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی در شرایط پس از توقف درگیریها قابل ارزیابی است.
هدف اصلی این سفر رایزنی با مقامات روسیه درباره آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی و تقویت هماهنگیهای راهبردی دو کشور عنوان شده است. همچنین نقش روسیه و چین به عنوان دو عضو دائم شورای امنیت در جلوگیری از استفاده ابزاری آمریکا از شورای امنیت جهت اعمال فشار علیه ایران، اهمیت زیادی دارد. تعمیق همکاریهای دوجانبه و بررسی ابتکارهای مرتبط با کاهش تنش و تثبیت امنیت منطقهای از دیگر محورهای این سفر بوده است.
عراقچی در سفر به روسیه با پوتین، رئیسجمهور روسیه، دیدار کرده و این سفر در ادامه سفر ایشان به پاکستان و عمان انجام شده است. ترتیببندی این سفر در شرایط کنونی چه اهمیتی دارد و هدف ایشان از سفر به روسیه چه بوده است؟
بهطور کلی، فعالیت دستگاه دیپلماسی در شرایط کنونی که توقفی در جنگ به وجود آمده و در حقیقت سکوتی در جبههها فراهم شده است، اهمیت اساسی دارد. در این شرایط، مجموعههای مختلف اقتدار کشور از جمله دیپلماسی باید فعالیتهای خود را افزایش دهند و موضوع فعالیت منطقی دیپلماسی کشور باید رو به جلو حرکت کند. بر همین اساس، دستگاه دیپلماسی کشور با ریاست عراقچی تلاش خود را معطوف کرده بود تا بخشی از ارتباطات را بهصورت حضوری و بخشی را تلفنی انجام دهد تا فعالیت منطقی دیپلماسی در شرایط فعلی بهخوبی پیگیری شود.
در واقع، این سفر حضوری دکتر عراقچی از چند جهت قابل توجه است:
اول، سفر به کشور میانجی برای تشکر ویژه از زحماتی که این کشور در راستای اهداف میانجیگری خود انجام داده است.
دوم، سفر به عمان بهعنوان میانجی قبلی و کشوری عربی که در میان کشورهای عربی نقشآفرینی قابلتوجهی دارد و میتواند رابط میان جمهوری اسلامی ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس باشد.
این سفر به عنوان اولین سفر رسمی وزیر خارجه در دوره جنگ-آتشبس، نشانه نگاه ویژه و اصولی ایران به منطقه و نیز رویکرد مسئولانه نسبت به تحولات اخیر است. ایران، مصمم به حفظ و تقویت روابط حسنه با کشورهای جنوب خلیج فارس است. انتخاب عمان، به دلیل رویکرد مسئولانه، منطقی و سازنده عمان در قبال جنگ تحمیلی و سابقه روابط خوب دو کشور بوده است.
سوم؛ سفر به روسیه بهعنوان یکی از کشورهایی که با جمهوری اسلامی روابط راهبردی داشته و در موضوعات مهم منطقهای و بینالمللی میتواند همراه با همفکری با جمهوری اسلامی شرایط پایداری را برای صلح و آرامش منطقه و همچنین نظام بینالملل ایجاد کند.
سفر دکتر عراقچی به روسیه، نشانگر هوشمندی دیپلماسی ایران در استفاده از فرصتها جهت تامین منافع ملی در سطح کشورهای بزرگ و موثر و همچنین سازمانهای بینالمللی است. البته نکته مهم در ارتباط با روسیه، وتوی بسیار بهموقع، کارآمد و کارساز این کشور بههمراه چین درباره موضوعات مرتبط با جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد بود؛ چرا که آمریکاییها به دنبال قانونیسازی یا اعطای وجهه قانونی به مواضع خود بودند و روسیه و چین با وتوی بهموقع خود جلوی این اقدام غیرمشروع آمریکا را گرفتند.
در سفرهای مورد اشاره مسائل دوجانبه و چندجانبه و منطقهای و بینالمللی مورد تبادل نظر قرار گرفته و قطعا شرایط شکننده منطقه و جنگ تحمیلی آمریکا بر علیه ملت ایران از جمله مهمترین تبادلات بوده است، تبیین اینکه حسن نیت و جدیت، لازمه پیشبرد هر روند دیپلماتیک است و گفتار و رفتار آمریکا در سه دور مذاکرات در مسقط و اسلامآباد در تضاد آشکار با این دو اصل است، میتواند از دیگر مباحثی باشد که حسن نیت ایران را نشان دهد. تداوم آنچه که آمریکا «محاصره دریایی» ایران میخواند، هم نقض آتشبس است و هم مصداق اقدام تجاوزکارانه و واکنش ایران به این اقدامات، یعنی تدابیر محدود کننده و دفاعی در رابطه با کشتیرانی در تنگه هرمز کاملا مبتنی بر حقوق بینالملل و منطق عقلا بوده است که تبیین و تشریح آن برای مقامات کشورها میتواند بخشی از گفتوگوهای حضوری و تلفنی اخیر وزیر خارجه باشد.
باید توجه داشت که عدم حضور جمهوری اسلامی در دور دوم مذاکرات در پاکستان که شخص ترامپ و آمریکاییها بهشدت بر روی آن تبلیغات انجام میدادند، ممکن بود پرسشها و ابهاماتی را برای کشورهای مختلف ایجاد کرده باشد؛ بنابراین این گفتوگوهای حضوری میتواند پاسخ روشن و شفافی به دلایل عدم حضور جمهوری اسلامی ارائه کند.
نکته نهایی در این زمینه این است که احتمالاً طرحهای متعدد جمهوری اسلامی برای پیشگیری از تشدید جنگ در منطقه نیز در این گفتوگوها و مذاکرات دوطرفه مطرح شده است. همه این موارد در کنار تعمیق روابط با کشورهای یاد شده و انجام مذاکرات همسایگی که یکی از اولویتهای سیاست خارجی جمهوری اسلامی است، قابل برداشت است.
پوتین در دیدار با دکتر عراقچی از دریافت پیامی از رهبر معظم انقلاب خبر دادهاند. چه گمانهزنی درباره این پیام در این مقطع زمانی میتوان داشت؟
روابط ایران و روسیه روابطی نزدیک، راهبردی و تعیینکننده برای منطقه و نظام بینالملل است. رهبر شهید انقلاب در مواقع مختلف پیامهایی را برای نزدیکتر شدن مواضع دو کشور برای رئیسجمهور روسیه ارسال میکردند.
به نظر میرسد که پیام اخیر نیز در همان مسیر پیشین بوده باشد و ایشان پیام خود را از طریق رئیس دستگاه دیپلماسی برای پوتین ارسال کردهاند. با احتمال بسیار بالا میتوان گفت که علاوه بر تأکید بر موضوعات گذشته که همواره مورد توجه و تأکید رهبر شهید انقلاب بوده، موضوع جنگ و تحولات آینده نیز در این پیام برای پوتین مورد اشاره قرار گرفته است.
پوتین در دیدار با دکتر عراقچی اعلام کرد که روسیه هر اقدامی را که منافع ایران و دیگر کشورهای منطقه را تأمین کند برای برقراری صلح در خاورمیانه انجام خواهد داد. آیا این عبارت را میتوان به تلاشهای میانجیگرانه مسکو درباره مذاکرات ایران و آمریکا نسبت داد؟
البته جنگ آمریکا علیه ملت ایران از موضوعات بسیار مهم است که ۴۰ روز مقاومت مردم و نیروهای مسلح توانست اقتدار و جایگاه ویژه جمهوری اسلامی را برای دنیا و بهویژه برای کشورهای بزرگ و تأثیرگذار در نظام بینالملل اثبات کند.
بر همین اساس، علاقهمندی کشورهای مؤثر در نظام بینالملل به میانجیگری میتواند از انگیزههای مطرحشدن چنین مواضعی باشد. اما اینکه آیا این مسئله بهصورت اجرایی محقق شود یا خیر، قطعاً باید منتظر بررسی پیام پوتین و تصمیمات رأس نظام در جمهوری اسلامی ماند.
پیش از سفر به روسیه، عراقچی به عمان سفر کرده بودند و در این سفر نیز در خصوص تنگه هرمز گفتوگوهایی مطرح شد. به نظر شما مسقط تا چه اندازه ممکن است با طرحهای ایران درباره تنگه هرمز همراهی کند و اگر طرحی از سوی عمان مطرح باشد، از حیث روابط این کشور با سایر اعضای شورای همکاری خلیج فارس و کشورهای غربی چه مختصاتی دارد؟
یکی از موضوعات بسیار مهم درباره گذرگاه استراتژیک تنگه هرمز این است که جمهوری اسلامی ایران حتماً در طرحهای اجرایی احتمالی آینده، منافع همه کشورهای منطقه و بهویژه عمان را در نظر خواهد گرفت.
در واقع، تأمین امنیت تنگه هرمز در طول چند دهه گذشته توسط جمهوری اسلامی ایران به نفع همه کشورهای منطقه از جمله عمان بوده است. بر اساس اظهارنظر رسمی مقامات ارشد کشور لبنان، در طرح اداره آینده لبنان که در گفتوگوها با مقامات ایرانی مطرح شده، منافع ملی این کشور کاملاً لحاظ شده و آنها نیز موافقت خود را با این طرح اعلام کردهاند.
بر این اساس میتوان گفت در دیدار اخیر دکتر عراقچی با مقامات عمان، آخرین رایزنیها درباره اداره یا مدیریت هوشمند تنگه هرمز مطرح شده است. همچنین میتوان گفت تاکنون هیچ اختلافی میان دو همسایه اصلی این تنگه درباره نحوه اداره آن بروز نکرده و قطعاً عمان نیز به میزان کافی از منافع طرح جمهوری اسلامی بهرهمند خواهد شد.
