طبق آمار مدیریت نظارت بر بورسهای سازمان بورس و اوراق بهادار، تعداد سرمایهگذاران فعال بازار سرمایه از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا نیمه اردیبهشت ۱۴۰۵ همزمان با آغاز جنگ رمضان به مرز یک میلیون نفر رسیده است؛ آماری که در نگاه نخست میتواند نشانهای از تداوم حضور سهامداران در بازار تلقی شود. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند بسته بودن بازار سهام در روزهای جنگ، عملاً امکان خروج سرمایهگذاران را محدود کرده و همین موضوع میتواند بر تفسیر واقعی این آمار اثرگذار باشد. از طرفی هجوم سرمایه گذارانی برای ورود به صندوق های درآمد ثابت که در روزهای جنگ خوش درخشیدند پیام دیگری را مخابره میکند.
داده های بازار سرمایه چه میگویند؟
بررسی داده ها و جریان نقدینگی بازار که پایگاه خبری بازار سرمایه (سنا) منتشر کرده است؛ در همین بازه زمانی، بخش قابل توجهی از سرمایهها به سمت صندوقهای کالایی و درآمد ثابت حرکت کردهاند؛ موضوعی که از افزایش اقبال عمومی به داراییهای کمریسکتر و ابزارهای مبتنی بر کالا حکایت دارد. کارشناسان معتقدند در شرایطی که نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی افزایش پیدا میکند، بخشی از سرمایهگذاران ترجیح میدهند منابع خود را به سمت ابزارهایی هدایت کنند که از ثبات نسبی بیشتری برخوردارند. همچنین بررسی عملکرد بازار سرمایه در دوره ۶۰ روزه جنگ نشان میدهد در این مدت بیش از ۱۰۸.۴ همت سود میان سهامداران توزیع شده است؛ موضوعی که بیانگر تداوم جریان پرداخت سود شرکتها و حفظ بخشی از روند عادی فعالیت بنگاههای بورسی در شرایط بحرانی است.
همچنین طی این بازه زمانی، بیش از ۵ هزار و ۱۳۸ گزارش در سامانه کدال منتشر شده که شامل گزارشهای ماهانه عملکرد، افشای اطلاعات بااهمیت، صورتهای مالی و سایر اطلاعیههای مرتبط بوده است؛ آماری که نشان میدهد جریان اطلاعرسانی و شفافیت شرکتهای بورسی، حتی در شرایط جنگی نیز متوقف نشده است.
تضاد روایت، واقعیت و دادههای کمی
در این میان، تصمیم به توقف معاملات بازار سهام در روزهای ابتدایی جنگ که با هدف مدیریت شرایط امنیتی و جلوگیری از تشدید هیجانات اتخاذ شد واکنشهای متفاوتی را در میان سهامداران به همراه داشت. برخی فعالان بازار این اقدام را فرصتی برای کنترل رفتارهای هیجانی و جلوگیری از ریزش سنگین قیمتها میدانند، اما در مقابل گروهی دیگر معتقدند بسته بودن بازار، امکان تصمیمگیری و خروج سرمایه را از سهامداران سلب کرده است. با این حال، بسیاری از تحلیلگران تاکید دارند که در ادامه مسیر، باید تدبیری اتخاذ شود که ضمن فراهم شدن بستر بازگشایی امن بازار، اعتماد عمومی سرمایهگذاران نیز آسیب نبیند.
از سوی دیگر، تنشهای منطقهای و افزایش قیمت جهانی نفت، توجه بخشی از سرمایهگذاران را به صندوقهای حوزه انرژی جلب کرده است. این شرایط، زمینه رشد و توسعه صندوقهای انرژی را بیش از گذشته فراهم کرده و میتواند به افزایش شناخت عمومی نسبت به این ابزارهای مالی منجر شود. با این حال، کارشناسان تاکید میکنند توسعه زیرساختهای آموزشی و آشنایی بیشتر سرمایهگذاران با سازوکار این صندوقها، مهمترین پیشنیاز گسترش آنها در بازار سرمایه است.
بازگشایی، کاشف حقیقت پنهان بازار سرمایه
در مجموع، ثبت بیش از 70 همت معامله در بازار سرمایه طی این دوره، نشان میدهد بازار از عمق قابل توجهی برخوردار شده و سطح نقدشوندگی نیز افزایش یافته است؛ موضوعی که میتواند در صورت تداوم ثبات و بازگشت اعتماد، به تقویت نقش بازار سرمایه در تامین مالی اقتصاد منجر شود.
در نهایت در قامت بی طرفی و نگاه عادلانه باید در نظر داشت که حضور یک میلیونی سرمایه گذاران در بازار سرمایه در روزهای جنگی هم جلوهای از اعتماد است و طرف دیگر بازگشایی بازار شاید آمارها را به شکل دیگری روایت کند. بدین سان بازگشایی بازار میتواند روایت واقعی تری از پشت صحنه بازار سرمایه ارائه دهد.
