به گزارش اکوایران، برخی منابع مدعیند ایالات متحده و ایران در مراحل نهایی رسیدن به توافق قرار دارند و تنها تائید رسمی آن در پایتختها باقی مانده است.
توافق بر سر یادداشت تفاهم ۶۰روزه
دو مقام آمریکایی و یک منبع آگاه منطقهای به باراک راوید، گزارشگر آکسیوس گفتند که مذاکرهکنندگان ایالات متحده و ایران بر سر یک یادداشت تفاهم ۶۰ روزه برای تمدید آتشبس و آغاز مذاکرات هستهای به توافق رسیدهاند، اما رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ هنوز تأیید نهایی خود را اعلام نکرده است. همچنبن، جمهوری اسلامی ایران نیز پذیرش آن را تأیید نکرده است.
اکوایران: در شرایطی که شواهد فراوانی از نزدیک شدن ایران و آمریکا به دستیابی به یک تفاهمنامه برای پایان جنگ حکایت میکنند، باز هم شب گذشته برای چندمین بار نیروهای مسلح دو کشور در منطقه تنگه هرمز به تبادل آتش پرداختند. بااینحال به نظر میرسد که هیچیک از دو طرف این تبادل آتش را بهمنزله آغاز جنگ و فروپاشی مذاکرات تلقی نکردهاند.
امضای احتمالی این تفاهمنامه مهمترین پیشرفت دیپلماتیک از زمان آغاز جنگ خواهد بود، اما توافق نهایی بر سر برنامه هستهای ایران همچنان نیازمند مذاکرات فشرده بیشتری است. به گفته یک مقام آمریکایی: «این توافقی است که همه را پای میز مذاکره مینشاند. ما جزئیات را در مذاکرات بررسی خواهیم کرد».
به گفته مقامات آمریکایی، مفاد این توافق تا روز سهشنبه عمدتاً مورد توافق قرار گرفته است، اما هر دو طرف هنوز به تأیید مقامات ارشد نیاز دارند. مقامات آمریکایی ادعا کردهاند که ایرانیها تأییدیههای لازم را دارند و آماده امضا آن هستند اما ایران این موضوع را تأیید نکرده است. مذاکرهکنندگان آمریکایی ترامپ را در جریان جزئیات توافق نهایی قرار دادند، اما او بلافاصله آن را امضا نکرد. یک مقام آمریکایی گفت: «رئیسجمهور به میانجیها گفته که میخواهد چند روز در مورد آن فکر کند.»
کشتیرانی بدون محدودیت
ترامپ و مشاورانش در مراحل اولیه جنگ چندین بار فکر میکردند که به توافق نزدیک هستند، اما بارها مذاکراتشان به بنبست رسید.
کشتیها در تنگه هرمز، ایران، 22 مه 2026/ عکس از خبرگزاری رویترز
به گفته مقامات آمریکایی، در این تفاهمنامه ۶۰ روزه تصریح شده که کشتیرانی از طریق تنگه هرمز «بدون محدودیت» خواهد بود. یک مقام آمریکایی گفت که این به معنای عدم دریافت عوارض و عدم ایجاد مزاحمت است و ایران باید ظرف ۳۰ روز تمام مینها را از تنگه خارج کند. به گفته یک مقام آمریکایی، محاصره دریایی ایالات متحده نیز برداشته خواهد شد، اما این امر متناسب با ازسرگیری کشتیرانی تجاری اتفاق خواهد افتاد. ایالات متحده همچنین برخی معافیتهای تحریمی را صادر خواهد کرد تا به ایران اجازه دهد آزادانه نفت بفروشد.
به گفته این مقامات، این تفاهمنامه شامل تعهد ایران برای عدم پیگیری سلاح هستهای خواهد بود. همچنین این بیانیه وعلام خواهد کرد که اولین مسائلی که در طول این بازه ۶۰ روزه مورد مذاکره قرار میگیرند، نحوه امحای اورانیوم غنیشده با خلوص بالای ایران و نحوه رسیدگی به غنیسازی ایران خواهد بود. در مقابل، ایالات متحده متعهد خواهد شد که به عنوان بخشی از مذاکرات، در مورد کاهش تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران بحث کند.
این تفاهمنامه همچنین شامل بحث در مورد مکانیسمی برای کمک به ایران برای شروع دریافت کالاها و کمکهای بشردوستانه خواهد بود. این تفاهمنامه همچنین بیان میکند که جنگ بین اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت - موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، حداقل یک بار در مورد آن بحث پرتنشی داشتهاند.
بند مخفی وجود ندارد
این در شرایطی است که وزیر امور خارجه پاکستان فردا به واشنگتن دی سی سفر میکند. اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، روز جمعه به واشنگتن دی سی میرود و با مارکو روبیو، همتای آمریکایی خود، دیدار خواهد کرد. وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرد که در این دیدار، دو مقام «روابط دوجانبه را بررسی کرده و در مورد تحولات منطقهای و جهانی مورد علاقه طرفین تبادل نظر خواهند کرد». پیشبینی میشود این سفر مرتبط با نهایی کردن توافق در پیش رو باشد.
اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، پیش از جلسهای در وزارت امور خارجه در ۲۵ ژوئیه ۲۰۲۵، با هم قدم میزنند/ عکس از گتی ایمیجز
مقامات آمریکایی ادعا کردند که هیچ معامله جانبی یا بند مخفی در مورد کاهش تحریمها یا رفع محدویتهای مالی وجود نخواهد داشت. یکی از این مقامات گفت: "هرچه ایرانیها بیشتر مایل به دادن باشند، بیشتر دریافت خواهند کرد."
دو مقام آمریکایی ادعا کردند که ایرانیها در طول مذاکرات تعهدات شفاهی در مورد تمایل خود برای دادن امتیازات هستهای دادهاند، اما «تا زمانی که وارد اتاق نشویم، نخواهیم دانست که چگونه پیش میرویم، به همین دلیل است که میخواهیم این تفاهمنامه را امضا کنیم. این تفاهمنامه هر دو طرف را برای مذاکره مستقیم وارد اتاق میکند.» این مقامات گفتند که این تفاهمنامه همچنین به ترویج «صلح منطقهای» اشاره دارد و دولت ترامپ امیدوار است که در مورد حمایت ایران از نیروهای منطقهای بحثهایی داشته باشد.
این مقامات گفتند که اگر در طول مذاکرات مشخص شود که ایران قادر به تحقق مسئله هستهای نیست، ترامپ همه گزینهها را روی میز خواهد داشت - اقتصادی و نظامی. آنها گفتند که خروج نیروهای آمریکایی اعزام شده به منطقه منوط به توافق نهایی است.
تبادل آتش در عین اصرار به حفظ آتشبس
به نوشته سیانان، شایان ذکر است که حتی با نهایی شدن مذاکرات، نیروهای آمریکایی و ایرانی اوایل روز پنجشنبه به تبادل آتش پرداختند. دو طرف در ۴۸ ساعت گذشته دو درگیری در تنگه هرمز داشتند.چند ساعت پیش از آنکه واشنگتن اعلام کند به پهپادهای ایرانی و یک سایت پرتاب موشک در اطراف تنگه حیاتی هرمز حمله کرده، دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اصرار داشت که دولت او هنوز از مفاد توافق «راضی نیست».
نمایش موشک بالستیک در میدان انقلاب تهران در پسزمینه دیوارنگاره با موضوع جنگ/ عکس از خبرگزاری وانا
تهران همچنین پس از شلیک به سمت یک پایگاه آمریکایی [احتمالا در کویت]، لفاظیهای تندی را تشدید کرد که بر وضعیت مذاکرات تأثیر گذاشت و هشدار داد که «هرگونه تجاوز یا نقض آتشبس» توسط ارتش آمریکا «با زور پاسخ داده خواهد شد». حتی پیامهای عمومی در مورد محتوای این پیشنهاد، که به عنوان یادداشت تفاهم (MOU) شناخته میشود، با تناقضاتی همراه است - واشنگتن اظهارات تهران مبنی بر اینکه پیشنویس شامل خروج نیروهای آمریکایی و پایان محاصره بنادر ایران است را رد میکند.
تقریباً از زمان شروع آتشبس، دولت ترامپ در تلاشی آشکار برای حفظ آتشبس، تلاش کرده تا اقدامات تحریکآمیز ایران را کماهمیت جلوه دهد. اما پاسخ دولت ترامپ در روز پنجشنبه متفاوت بود و ضمن استفاده از زبانی بسیار تند، مستقیماً ایران را به نقض آتشبس متهم کرد. فرماندهی مرکزی ایالات متحده در بیانیهای ایران را به «نقض فاحش آتشبس» متهم کرد و به «تجاوز بیدلیل ایران» اشاره کرد. در این بیانیه ادعا شده: «این نقض فاحش آتشبس توسط ایران ساعاتی پس از آن رخ داد که نیروهای ایرانی پنج پهپاد تهاجمی یکطرفه را که تهدیدی آشکار در تنگه هرمز و نزدیکی آن ایجاد کرده بودند، به پرواز درآوردند».
این در حالیست که واکنش دولت ترامپ به تنشهای قبلی آشکارا از چنین لحن تندی اجتناب کرده بود. با این همه، سنتکام در بیانیه اخیر خود تاکید کرد که آتشبس «ادامه دارد» و وقتی از مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، دو بار در مورد این وضعیت سوال شد، از سرزنش شدید ایران خودداری کرد. به همین ترتیب، اوایل این ماه پس از یک سری حملات به کشتیها در تنگه هرمز و نیروهای آمریکایی، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، آن را «تحریکات سطح پایین» نامید و گفت که تنش «در حال حاضر پایینتر از آستانه شروع مجدد عملیاتهای رزمی بزرگ است». پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، هم اظهار داشت که آنچه در تنگه اتفاق میافتد با جنگ واقعی متفاوت است. به نظر میرسد که این لفاظیهای محتاطانه، تمایل دولت ترامپ برای جلوگیری از از سرگیری خصومتهای گسترده و دستیابی به توافق را نشان میدهد. اما این امر همچنین خطر تضعیف اهرم دولت در مذاکرات صلح را به همراه داشت.
اکوایران: بسیاری در تهران نگران هستند که توافق میتواند به سادگی توقف عملیاتی، دسترسی اطلاعاتی یا پوشش سیاسی را قبل از شروع دور دیگری از حملات گسترده ایالات متحده و اسرائیل به این کشور فراهم کند.
در همین زمینه، به گفته محمد المصری، استاد مطالعات رسانهای در موسسه تحصیلات تکمیلی دوحه: «حملات تلافیجویانه آمریکا و ایران میتواند به معنای بازگشت به خصومتهای تمامعیار باشد، اما گزینه محتملتر این است که روند دیپلماتیک ادامه یابد.» المصری به الجزیره گفته: «ما چند روزی است که شاهد این نوع کشمکشها بودهایم و به نظر من هر چه این روند بیشتر ادامه یابد، خطر بازگشت به یک وضعیت جنگی تمامعیار بیشتر میشود.»
با این حال، وی افزود که ایالات متحده و ایران به احتمال زیاد به دنبال کردن مسیر دیپلماتیک ادامه خواهند داد. المصری گفت: «من فکر میکنم این واقعیت که ایالات متحده دو عملیات اخیر خود را به عنوان عملیات «دفاعی» جلوه میدهد، سرنخ مهمی در مورد نیات آنهاست». به باور او، واکنش ایران «نسبتاً محدود بوده است، بنابراین فکر میکنم هر دو طرف نشان میدهند که لزوماً خواهان بازگشت به جنگ تمامعیار نیستند». این تحلیلگر گفت: ترامپ «هفتههاست که میگوید آمریکا همه کارتها را در دست دارد و ایرانیها به شدت به دنبال توافق هستند»، در حالی که در واقع، ایرانیها «از اهرم فشار زیادی برخوردارند و برای رسیدن به توافقی که آن را خوب میدانند، تلاش میکنند.
