به گزارش اکوایران، بازار نفت در برابر بزرگترین شوک عرضه مدرن انعطافپذیری بسیار بیشتری از آنچه انتظار میرفت نشان داده است. شوکی که بهطور بالقوه بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از عرضه نفت خاورمیانه را تحت تأثیر قرار داده، اما براساس گزارشی تحلیلی از بلومبرگ، مجموعهای از عوامل باعث شدهاند اثر آن بر قیمتها محدودتر از پیشبینیها باشد.
سه عامل کلیدی که بازار را نجات داد
اولین عامل، جهش صادرات نفت آمریکا است.
ایالات متحده که طی یک دهه گذشته به لطف انقلاب شیل به بزرگترین تولیدکننده نفت جهان تبدیل شده، اکنون نقش «تولیدکننده نوسانی» یا Swing Producer بازار را ایفا میکند؛ نقشی که در گذشته عمدتا در اختیار عربستان سعودی بود.
طبق دادههای مورد استناد بلومبرگ، صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی آمریکا در ماه می بیش از 2 میلیون بشکه در روز بالاتر از متوسط سال گذشته بوده است. این افزایش صادرات، بخشی از کسری ناشی از کاهش عرضه خاورمیانه را جبران کرده است.
عامل دوم، افت غیرمنتظره تقاضای چین است.
چین که بزرگترین واردکننده نفت جهان محسوب میشود، واردات نفت خود را در ماه می حدود ۴۰ درصد کمتر از میانگین سال گذشته ثبت کرد. به گفته وارن پترسون، رئیس استراتژی کالاها در بانک ING، عقبنشینی چین از بازار نفت «نقش بسیار مهمی در متعادل کردن بازار جهانی ایفا کرده و بسیاری از فعالان بازار را غافلگیر کرده است.»
این کاهش تقاضا دلایل مختلفی دارد؛ از توقف رشد ذخایر استراتژیک نفت چین گرفته تا توسعه صنایع پتروشیمی مبتنی بر زغالسنگ و همچنین رشد سریع خودروهای برقی که مصرف بنزین را کاهش دادهاند.
سومین عامل، وجود مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت خلیج فارس است.
عربستان سعودی از خط لوله شرق-غرب برای انتقال نفت به دریای سرخ استفاده میکند و امارات متحده عربی نیز بخشی از صادرات خود را از طریق بندر فجیره انجام میدهد. علاوه بر این، بخشی از نفتکشها همچنان با پذیرش ریسکهای بالا یا در قالب توافقات دولتی از منطقه عبور میکنند.
آزادسازی ذخایر استراتژیک
یکی دیگر از عواملی که مانع جهش شدید قیمت نفت شد، استفاده گسترده از ذخایر استراتژیک نفت بود.
دولت دونالد ترامپ همراه با سایر اقتصادهای پیشرفته جهان برنامهای کمسابقه برای آزادسازی ذخایر اضطراری انرژی اجرا کرد. آمریکا بهتنهایی وعده آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را داد.
طبق گزارش بلومبرگ، سرعت برداشت از این ذخایر به حدی بالا بوده که در یک هفته، حجم ذخایر آمریکا روزانه ۱.۴ میلیون بشکه کاهش یافته است. بخش قابل توجهی از این نفت نیز به اروپا و سایر نقاط جهان صادر شده تا فشار کمبود عرضه کاهش یابد.
اما ذخایر در حال تمام شدن هستند
با وجود آرامش نسبی فعلی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار در حال مصرف کردن تمام سپرهای دفاعی خود است.
گرگ شارنو، مدیر تیم سرمایهگذاری کالاها در شرکت مدیریت دارایی PIMCO که حدود ۲۴ میلیارد دلار دارایی را مدیریت میکند، هشدار داده است که بازار هر هفته بین ۷۰ تا ۸۰ میلیون بشکه از ذخایر موجود را مصرف میکند.
به گفته او: «نمیتوان این وضعیت را برای همیشه ادامه داد. طی چند ماه آینده با سیستمی روبهرو خواهیم شد که انعطافپذیری بسیار کمتری دارد، زیرا تقریبا تمام ذخایر ضربهگیر مصرف شدهاند.»
در آمریکا نیز موجودی نفت تجاری به پایینترین سطوح بیش از 2 دهه اخیر رسیده است. همچنین ذخایر نفت در مرکز ذخیرهسازی کوشینگ اوکلاهما، که نقطه تحویل قراردادهای WTI محسوب میشود، به سطوح عملیاتی حساس نزدیک شده است.
چرا معاملهگران هنوز نگراناند؟
نکته مهم این است که قیمت نفت پایینتر از ۱۰۰ دلار لزوما به معنای نبود بحران نیست.
ماریا آنجلیکوسیس، مدیرعامل گروه کشتیرانی Angelicoussis، در اظهاراتی که بلومبرگ آن را «کم سابقه» توصیف کرده، گفته است: «جهان در برابر این بحران انعطافپذیری شگفتانگیزی نشان داده است. قیمت کامودیتیها ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافته و قیمت LNG در آسیا حدود ۹۰ درصد رشد کرده، اما هنوز به سطوحی که من شخصا انتظار داشتم نرسیدهاند.»
از نگاه بسیاری از فعالان بازار، مساله اصلی زمان است. هرچه اختلال در تنگه هرمز طولانیتر شود، موجودی ذخایر جهانی سریعتر کاهش خواهد یافت و بازار در برابر هر شوک جدیدی آسیبپذیرتر میشود.
نقش تعیینکننده چین
یکی از مهمترین متغیرهای پیش روی بازار، رفتار چین است.
در شرایط فعلی، کاهش خرید نفت توسط پکن عملا بخش بزرگی از کمبود عرضه جهانی را جبران کرده است. اما اگر اقتصاد چین مجددا شتاب بگیرد یا دولت این کشور تصمیم به بازسازی ذخایر استراتژیک خود بگیرد، تقاضای جهانی میتواند ناگهان چند میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
بسیاری از معاملهگران معتقدند بازگشت چین به سطوح خرید پیش از جنگ، میتواند نقطه آغاز جهش بعدی قیمت نفت باشد.
عامل روانی؛ امید به توافق
در کنار عوامل بنیادی، بازار نفت تحت تأثیر یک عامل مهم دیگر نیز قرار دارد: انتظار برای توافق سیاسی.
به نوشته بلومبرگ، اظهارات مکرر دونالد ترامپ درباره امکان دستیابی به توافق با ایران باعث شده بسیاری از معاملهگران از اتخاذ موقعیتهای صعودی بزرگ خودداری کنند.
تام بیکر، مدیر واحد بحرین شرکت ویتول، بزرگترین معاملهگر مستقل نفت جهان، معتقد است بخش مهمی از رفتار فعلی بازار ناشی از این تصور است که «راهحلی در آستانه ظهور قرار دارد.»
با این حال او هشدار میدهد حتی اگر تولید نفت به سرعت احیا شود، باز هم شکاف بزرگی در بازار باقی خواهد ماند؛ شکافی که به گفته او میتوان آن را «حدود یک میلیارد بشکه نفت گمشده» توصیف کرد.
