به گزارش اکوایران، یک نفتکش که در سواحل عمان در تنگه هرمز در حال حرکت بود، پس از اصابت یک پرتابه آتش گرفت. این حادثه که اوایل روز سهشنبه رخ داد، جدیدترین حملهای بود که یک کشتی را در حال عبور از آبراه حیاتی خلیج فارس هدف قرار داد؛ آبراهی که یک پنجم نفت و گاز طبیعی جهان پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اواخر ماه فوریه از آن عبور میکرد.
به نوشته الجزیره، مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) اعلام کرد که این نفتکش در نزدیکی لیما، عمان، در تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفته است. UKMTO اعلام کرد که این پرتابه به سمت چپ کشتی در حالی که سعی داشت از تنگه به سمت خلیج عمان حرکت کند، برخورد کرده است. این آژانس اعلام کرد که هیچ گزارشی از تلفات یا خسارت زیستمحیطی وجود ندارد و افزود که مقامات در حال بررسی این حادثه هستند.
اکوایران: آنچه عمان در پی آن بوده، ایجاد نظام مدیریتیای است که بر اساس آن، کشورهای ساحلی از عبور کشتیهای تجاری از تنگه درآمد کسب کنند؛ اما این درآمد تا حد امکان از طریق کمکهای داوطلبانه یا پرداخت هزینه برای خدمات مشخص ناوبری از سوی انجمنهای تجاری، کشتیها یا دولتها تأمین شود.
رسانههای ایرانی اعلام کردند که این تانکر حامل گاز طبیعی مایع پس از نادیده گرفتن هشدارها مورد حمله قرار گرفت؛ هر چند تهران مستقیماً مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت. دو مقام آمریکایی که به طور ناشناس با اکسیوس صحبت کردند، ادعا کردند که نیروی دریایی ایران حداقل دو موشک به سمت کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز شلیک کرده است. یکی از این مقامات گفت که یک کشتی دوم نیز مورد اصابت قرار گرفته و دو کشتی آسیب قابل توجهی دیدهاند، اما تلفاتی نداشتهاند.
منابع آگاه به بلومبرگ گفتهاند کشتی الرکیات، متعلق به قطر، در ساعات اولیه سهشنبه مورد اصابت قرار گرفت. دادههای ردیابی کشتی نشان میدهد که این کشتی که متعلق به شرکت کشتیرانی دولتی قطر، ناکیلات، است، ظاهراً بدون روشن بودن فرستندههایش در حال حرکت بوده است. عملیات تجارت دریایی بریتانیا پیش از این هشداری صادر کرده بود اما هویت کشتی را فاش نکرده بود.
استراتژیهای تکهتکه شده
حمله روز سهشنبه نگرانیهای جدیدی را در این آبراهه کلیدی برانگیخته است. این در حالی است که هنوز در مورد یک راه حل دائمی برای مدیریت این گلوگاه توافقی حاصل نشده است. طبق دادههای شرکت اطلاعاتی کپلر، کریدور مورد تایید ایران در امتداد ضلع شمالی تنگه، در روزهای اخیر شاهد دو سوم کل ترانزیتها بوده و باقی ترددها از مسیر عمان و تحت مدیریت ایالات متحده عبور کردهاند. این دادهها نشان میدهد که از ۲۵ کشتی که روز دوشنبه از هرمز عبور کردند، تنها سه کشتی با فرستندههای روشن از سمت عمان عبور کردند.
تانکر قطری الرکیات/ عکس از گتی ایمیجز
به گفته مویو شو، تحلیلگر ارشد نفت خام در موسسه کپلر: «ادامه استفاده از خطوط کشتیرانی مختلف نشان میدهد که ترافیک از طریق تنگه همچنان عملیاتی است، اما به دلیل اینکه صاحبان کشتی بر اساس ارزیابیهای ریسک فردی خود، استراتژیهای مسیریابی متفاوتی را اتخاذ میکنند، تکهتکه شده است.»
حمله به تانکر قطری همچنین تهدیدی مستقیم علیه برنامههای این کشور برای احیای ترانزیت از بزرگترین تأسیسات LNG جهان محسوب میشود. افراد آگاه به این موضوع گفتند که کشتی الرقیات اوایل این ماه یک محموله LNG از تاسیسات راس لفان قطر دریافت کرده بود. همچنین، این حمله در حالی رخ داد که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، عازم اجلاس رهبران ناتو در آنکارا، ترکیه بود. انتظار میرود جنگ آمریکا با ایران موضوع اصلی این نشست باشد. ترامپ از چندین عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی به دلیل عدم کمک بیشتر به آمریکا حین جنگ به شدت انتقاد کرده است.
سرنوشت بازی در گرو گلوگاه کلیدی
در همین شرایط، پاتریک وینتور، سردبیر دیپلماتیک گاردین نوشت، رقابت دیپلماتیک و نظامی برای کنترل تنگه هرمز شدت گرفته و برخی اذعان میکنند که سرنوشت بازی در نهایت به تسلط تهران بر این آبراه و در نتیجه اقتصاد جهانی گره خورده است.
سه مسیر عبور در تنگه هرمز/ منبع: بلومبرگ
طی ۴۸ ساعت گذشته، به نظر میرسد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شروع به پر کردن شکاف عمیق و رو به رشد در کنترل انحصاری خود بر این تنگه کرده است. تعداد زیادی از کشتیهایی که هفتهها در تنگه گیر افتاده بودند، هفته گذشته شروع به استفاده از مسیر جنوبی تحت حمایت ایالات متحده در نزدیکی سواحل عمان کردند و ایران کنترل مسیر شمالی را که کمتر مورد استفاده قرار گرفته و بیشتر مینگذاری شده، به دست گرفت.
امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، روز پنجشنبه با اعلام موافقت با برنامههای توافق شده با بریتانیا برای اعزام نیروی دریایی مینروبی برای پاکسازی مسیر جنوبی، تنشها را افزایش داد، طرحی که توسط وزارت امور خارجه ایران به عنوان دخالت بیمورد و غیرقابل توجیه رد شد.
اما روز شنبه حداقل هشت کشتی پس از هشدارهای مستقیم سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، مسیر خود را تغییر دادند. تردد کشتیها روز یکشنبه بیشتر کاهش یافت. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) همچنین اعلام کرد که یک کشتی در دریای سرخ پس از حمله «مهاجمان مسلح ناشناس» در سواحل شهر بندری حدیده یمن، سیگنال اضطراری ارسال کرده است.
سازمان نظارت بر حمل و نقل دریایی، ترافیک دریایی، اعلام کرد که در روز دوم ژوئیه، ۳۸ عبور تأیید شده از تنگه هرمز انجام شده که نسبت به روز قبل ۱۰ درصد کاهش داشته است. در مقابل، فعالیت کشتیهای حامل پرچم ایران از دو عبور در روز قبل به ۱۱ عبور به شدت افزایش یافته، در حالی که ۹ عبور با پرچم تحریمشده نیز مشاهده شده است. این سازمان اعلام کرد: «با کاهش استفاده از مسیر عمان، انتخاب مسیر به سمت کریدورهای ایرانی و تاریک یا ناشناخته تغییر کرده است».
هفته گذشته عمان با ایران و فرانسه و بریتانیا در مورد مدیریت آینده تنگه گفتگو کرد. عمان طرحی مبتنی بر تنگه مالاکا دارد تا هزینههای ناوبری اختیاری را برای خدمات خاص از جمله ایمنی، پهلوگیری، راهنمایی مسیر و حفاظت از محیط زیست دریافت کند. به نظر میرسد این طرح از حمایت گسترده سازمان بینالمللی دریانوردی برخوردار است و برخی از کشورهای اروپایی میگویند تا زمانی که این طرح مشابه طرحی باشد که در تنگه مالاکا عملیاتی شده است، رد این هزینهها دشوار خواهد بود. پیشنهاد اخیر اندونزی مبنی بر اینکه ممکن است در تنگه مالاکا عوارض دریافت کند، منجر به موجی از انتقادات شد و خطر ایجاد رویه مشابه در تنگه هرمز را برجسته کرد. حقوق بینالملل دریاها، اخذ عوارض از کانالهای ساخته شده مانند کانالهای پاناما و سوئز - که به عنوان زیرساخت تجاری در قلمرو یک کشور واحد ساخته شدهاند - را مجاز میداند. تنگههای طبیعی از این ماده مستثنی هستند.
