به گزارش اکوایران، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، مجوز تولید سامانههای پدافند پاتریوت را به کییف اعطا کرد.
آیا اوکراین «بهزودی» میتواند موشک رهگیر پاتریوت بسازد؟
به گزارش خبرگزاری الجزیره، موشکهای رهگیر پاتریوت، مطلوبترین سلاح ساخت غرب هستند که اوکراین به آنها نیاز دارد؛ هم اکنون و هر شب که روسیه حمله میکند. حملات مکرر روسیه ذخایر اوکراین از این رهگیرهای گرانقیمت ساخت ایالات متحده را کاهش داده بود و اکنون دونالد ترامپ با اعطای مجوز تولید آنها به کییف، امید تازهای ایجاد کرده است.
در ماههای اخیر، حملات پهپادی به پالایشگاهها، انبارهای سوخت و زیرساختهای انرژی روسیه وارد مرحلهای تازه شده است؛ حملاتی که به گفته منابع مختلف، بخشی از ظرفیت پالایش سوخت روسیه را مختل کرده و حتی در برخی مناطق این کشور محدودیتهایی برای عرضه بنزین و گازوئیل ایجاد کرده است.
ترامپ روز چهارشنبه در حاشیه نشست ناتو در ترکیه به ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفت: «یک پرنده کوچک این را به من گفت؛ اینکه ما به شما حق تولید پاتریوت را خواهیم داد. به شما نشان میدهیم چگونه این کار را انجام دهید؛ در واقع بسیار پیچیده است؛ اما شما خیلی زود این پیچیدگی را درک خواهید کرد. به این ترتیب دیگر نمیتوانید شکایت کنید که ما به اندازه کافی به شما نمیدهیم.»
ترامپ مشخص نکرده است که تولید این سامانهها چه زمانی آغاز خواهد شد و همچنین گفت واشنگتن ذخایر خود را حفظ خواهد کرد. اوکراین اعلام کرده است که تلاش خواهد کرد هرچه سریعتر بر تولید داخلی این سامانهها مسلط شود.
به گفته نیکلای میتروخین، پژوهشگر دانشگاه برمن آلمان، در کوتاهمدت، اوکراین «شاید هیچ چیز» به دست نیاورد. او به الجزیره گفت: «بااینحال، دسترسی به فناوریهای آمریکایی میتواند برنامه داخلی اوکراین برای توسعه موشکهای بالستیک و ضدبالستیک را بهطور قابلتوجهی تسریع یا تقویت کند.»
به گفته او، اوکراین ممکن است تصمیم بگیرد موشکهای ارزانتر و سادهتری تولید کند و این کار شاید کمتر از یک سال زمان ببرد. وی افزود: «بااینحال، نمیتوان احتمال داد که چنین برنامهای از قبل وجود داشته و تنها اکنون علنی شده باشد را رد کرد.»
پایان مفهوم چندهزار سالهای به نام «خط مقدم»
اوکراین به دنبال تولید موشکهایی است که تنها بخشی از سامانههای پدافند هوایی پاتریوت را تشکیل میدهند؛ سامانهای که افزون بر موشکها، شامل پرتابگر، رادار و یک خودروی فرماندهی نیز هست. این خودرو امکان جابهجایی سامانه را برای جلوگیری از شناسایی و حملات بعدی فراهم میکند.
برخی ویژگیهای سامانه پدافندی پاتریوت/طرح از خبرگزاری الجزیره
اخیراً یک پهپاد جاسوسی اوکراینی در ارتفاع ۸۰ متری بالای قطعهای جنگل در منطقه بیطرف در استان خارکیف در شمالشرق اوکراین متوقف شد. کاربر پهپاد که در پناهگاهی در دهها کیلومتر دورتر و در غرب آن منطقه مستقر بود، حفرهای در زمین مشاهده کرد که یک سرباز روس با لباس استتار خاکستری-سبز در آن پنهان شده بود.
این سرباز در چارچوب تاکتیک تازه مسکو که همانا اعزام دو یا سه «نفوذی» برای عبور از مواضع نفوذپذیر اوکراین است، مخفیانه به آنجا رسیده بود؛ زیرا گروههای بزرگتر آسانتر شناسایی و نابود میشوند. کاربر پهپاد که الجزیره تصاویر زنده او را در همان لحظه از طریق لپتاپ فرماندهاش مشاهده کرد، با فشردن چند کلید درخواست پشتیبانی کرد.
کمتر از یک دقیقه بعد، یک پهپاد انتحاری حامل مواد منفجره مستقیماً وارد همان حفره شد. کاربر پهپاد جاسوسی با فریادی پیروزمندانه ناسزایی بر زبان آورد و سپس پهپاد خود را به سمت شرق به پرواز درآورد.
فرمانده این یگان که مطابق دستورکارهای زمان جنگ از ذکر نام خود، نام یگانش و محل دقیق استقرار آن خودداری کرد، به الجزیره گفت: «من همزمان تصاویر ۲۰ تا ۳۰ پهپاد را دریافت میکنم.»
این صحنه تنها بخشی از زندگی روزمره و مرگ سربازان اوکراینی و روسی است، اما همزمان به مفهوم چند هزار ساله «خط مقدم» پایان میدهد؛ جایی که سربازان واقعاً یکدیگر را میبینند و میکشند.
«جنگ شبکهمحور»
زمانی که جنگ در سال ۲۰۲۲ آغاز شد، دو ارتش سابق اتحاد شوروی با استفاده از تاکتیکهای جنگ جهانی دوم و اتکا به تانکها، خودروهای زرهی و توپخانه با یکدیگر میجنگیدند؛ تجهیزاتی که اکنون تقریباً منسوخ به نظر میرسند.
نیروهای اوکراینی در نزدیکی کوستیانتینیوکا به سمت مواضع روسیه موشک پرتاب میکنند/عکس از آسوشیتدپرس
در عوض، پاول لوزین، تحلیلگر نظامی در اندیشکده بنیاد جیمزتاون در واشنگتن، به الجزیره گفت: «همه چیز به سمت توسعه بیشتر مفهوم جنگ شبکهمحور در حرکت است.» او به ارتباط لحظهای میان فرماندهان، نیروهای نظامی و تسلیحات آنها اشاره کرد؛ ارتباطی که امکان سرعت بیشتر در فرماندهی و برتری در میدان نبرد را فراهم میکند.
همزمان با گسترش بحران سربازگیری اجباری و فرار از خدمت، ارتش اوکراین بیش از پیش به راهکارهای سریع فناورانه متکی شده است؛ از جمله رباتهای زمینی که سنگرهای دشمن را منفجر میکنند، با مسلسل شلیک میکنند، غذا و مهمات حمل میکنند و سربازان زخمی را نجات میدهند.
ایهور چایکفسکی، مدیر شرکت «رباتیک کامپلکسز» که رباتهای زمینی گاریمانند را در شهر ترنوپیل در غرب اوکراین تولید میکند، به الجزیره گفت: «اگر با کمبود سرباز مواجه نبودیم، ژنرالها همچنان سربازان را به خط مقدم میفرستادند. ما نمیخواستیم به خط مقدم برویم و در سنگرها کشته شویم، بنابراین شروع به استفاده از رباتهای زمینی کردیم.»
درحالیکه برخی از این راهکارها ممکن است کمفناوری به نظر برسند، برخی دیگر با دقت مرگبار از هوش مصنوعی بهره میبرند. پهپادهای تهاجمی میانبرد و ارزانقیمت «هورنت» که شرکت سوئیفت بیت متعلق به اریک اشمیت، مدیرعامل پیشین گوگل، آن را میسازد، از هوش مصنوعی برای شناسایی تانکرهای سوخت، کامیونهای تدارکاتی و ستونهای نظامی روسیه استفاده میکنند و با جنگ الکترونیک نیز قابل از کار انداختن نیستند.
یکی از اپراتورهای پهپاد اوکراینی انتظار دارد که وظیفه شناسایی سربازان دشمن در آینده به هوش مصنوعی «واگذار شود.» آندری که مطابق پروتکل زمان جنگ نام خانوادگی خود را فاش نکرد، به الجزیره گفت: «ممکن است من کسی را میان پوشش گیاهی از قلم بیندازم. هوش مصنوعی این کار را نمیکند و آن وقت دیگر هیچ جایی برای پنهان شدن وجود نخواهد داشت.»
روسیه: تضعیفشده اما همچنان نیرومند
در همین حال، حملات پهپادی و موشکی اوکراین از بخش اروپایی روسیه فراتر رفته و از یکی از بزرگترین اشتباهات محاسباتی مسکو بهره برده است. کرملین به جای سرمایهگذاری در پدافند هوایی، بر تولید موشکهای گرانقیمت تمرکز کرده بود. در نتیجه، وسعت عظیم روسیه، با جمعیتی رو به کاهش که کمتر از ۱۴۵ میلیون نفر است و مساحتی تقریباً هماندازه مجموع ایالات متحده و هند دارد، دفاع هوایی را روزبهروز دشوارتر کرده است.
دود ناشی از حمله پهپادی اوکراین در مسکو به آسمان برمیخیزد/عکس از شاتراستوک
سپهبد ایهور روماننکو، معاون پیشین رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، به الجزیره گفت: «پدافند هوایی آنها با ابزارهایی که در اختیار دارند نمیتواند مأموریتهای خود را بهطور مؤثر انجام دهد. آنها به تجهیزات بسیار بیشتری در طیف گستردهتری از سامانههای دفاع هوایی و موشکی نیاز دارند.»
روز سهشنبه، بزرگترین پالایشگاه نفت روسیه در شهر اومسک در جنوبغربی سیبری، پس از حمله پهپادی اوکراین در روز قبل، فعالیت خود را متوقف کرد.
در همان روز، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرد که این جنگ «در آسمانها» پیروز خواهد شد. زلنسکی به روزنامه فایننشال تایمز گفت: «ما وارد عرصه نبرد هوایی شدهایم و در آسمان اکنون رقابتپذیر هستیم. نبرد سرنوشتساز در آسمانها رخ خواهد داد.»
اما فرمانده ارشد پیشین او هشدار داد که حملات اوکراین بهتنهایی به پیروزی قاطع منجر نخواهد شد. والری زالوژنی، که زلنسکی در سال ۲۰۲۴ او را برکنار کرد و اکنون سفیر اوکراین در بریتانیاست، روز چهارشنبه در یادداشتی که در روزنامه تلگراف منتشر شد، نوشت: «این حملات پرهزینه، از نظر فناوری بسیار پیچیده و در نهایت متقابل هستند.» او نوشت: «روسیه همچنان توانایی پاسخ متقابل با نیرویی برابر یا حتی بیشتر را حفظ کرده است. هیچیک از دو طرف نمیتوانند بر این نوع جنگ برای دستیابی به یک نتیجه راهبردی قاطع تکیه کنند.»
و هنگامی که روسیه پاسخ میدهد، نتایج اغلب هولناک است.
کاترینا بابیچ، که آپارتمان طبقه اولش در مرکز کییف بامداد جمعه هدف حمله موشکی روسیه قرار گرفت، به الجزیره گفت: «همیشه فکر میکردم برای ساختمان ما اتفاقی نمیافتد، چون ساختمانهای بلند جدید از آن محافظت میکنند.»
موج انفجار پنجرههای او و بیشتر درهای آپارتمان را نابود کرد. یک کمد لباس روی پسر مبتلا به دیابت او افتاد و او دچار ضربه مغزی و آسیبدیدگی زانو شد. این حمله شامل شلیک ۶۸ موشک و ۳۵۱ پهپاد بود و ۲۷ نفر را در کییف و مناطق اطراف آن به کام مرگ کشاند.
چه زمانی پوتین از خر شیطان پیاده میشود؟
ناظران میگویند پیشبینی اینکه چه زمانی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برای ازسرگیری مذاکرات صلح متقاعد خواهد شد، دشوار است.
نظامیان اوکراینی در کنار یک پرتابگر سامانه پدافند هوایی پاتریوت، در مکانی نامشخص، در سال ۲۰۲۴/عکس از خبرگزاری رویترز
میتروخین از دانشگاه برمن آلمان گفت: «کییف میتواند به حمله به زیرساختهای روسیه ادامه دهد؛ پرسش این است که این موفقیتها در چه مرحلهای میتوانند به توافق تبدیل شوند. این یک تانگوی دونفره است. تعیین اینکه پوتین در چه لحظهای از اصرار خود بر تقابل کامل عقبنشینی خواهد کرد، دشوار است.»
به نظر میرسد موفقیتهای اخیر کییف، کاخ سفید را نیز متقاعد کرده است که مذاکرات صلح را در سطحی تازه از سر بگیرد.
ولودیمیر فسنکو، رئیس اندیشکده پنتا مستقر در کییف، به الجزیره گفت: «اوکراین توانست طرف آمریکایی را متقاعد کند که منطق مذاکرات صلح باید تغییر کند؛ اکنون نباید درباره امتیازدهی اوکراین توافق کنیم، بلکه باید درباره آتشبس گفتوگو کنیم.» او افزود: «کرملین هنوز آماده این موضوع نیست، اما طرف آمریکایی به سوی چنین سناریویی گرایش پیدا کرده است.»
جنگ اوکراین در حال تغییر به زیان پوتین است، اما او تسلیم نمیشود
در رابطه با امکان سازش پوتین در جنگ اوکراین و پایان جنگ طولانی و بسیار پرتلفات روسیه و اوکراین، نشریه والاستریت ژورنال در گزارشی مینویسد:
طی چهار سال گذشته، روسیه بر این فرض شرطبندی کرده بود که در یک جنگ فرسایشی، بیش از اوکراین دوام خواهد آورد؛ اما اکنون که پهپادهای کییف خسارتهای فزایندهای به ارتش و صنعت نفت روسیه وارد میکنند، مسکو درمییابد که زمان لزوماً به نفع آن پیش نمیرود.
ترامپ در جریان اجلاس ناتو در ترکیه در این هفته، با ولودیمیر زلنسکی دیدار میکند/عکس از گتی ایمجز
نیروی تهاجمی ولادیمیر پوتین در خط مقدم به دستاوردهای هرچه کوچکتری دست مییابد، تلفات آن از میزان جذب نیرو فراتر رفته است و این نیروها برای سازگار شدن با کارزار پهپادی اوکراین که مسیرهای تدارکاتی به مواضع مقدم را هدف قرار داده، با دشواری روبهرو هستند.
در همین حال، ارتش تحت فشار اوکراین، برخلاف امید روسیه، فرو نپاشیده و حتی در برخی مناطق با ضدحملات محدود، مهاجمان را عقب میراند. ناوگان پهپادی اوکراین که روزبهروز توانمندتر میشود، در کریمه اشغالی بحران سوخت ایجاد کرده و پالایشگاههایی را در عمق خاک روسیه زیر ضربات سنگین خود قرار داده است.
جنگ به نقطه عطفی رسیده است، اما هنوز مشخص نیست این نقطه به کدام سو خواهد انجامید. روسیه که برای نخستین بار از اواخر سال ۲۰۲۲ در موضع ضعف قرار گرفته، ممکن است همچنان راههایی برای پاسخ به برتری کنونی اوکراین در جنگ پهپادی پیدا کند. اوکراین نیز همچنان آسیبپذیریهای مهمی دارد، از جمله کمبود موشکهای رهگیر سامانه پاتریوت برای مقابله با موشکهای بالستیک روسیه که کییف و دیگر شهرها را هدف قرار میدهند.
تحولات نظامی از زمستان گذشته تاکنون، در نحوه نگاه به جنگ در مسکو، کییف و واشنگتن نیز بازتاب یافته است.
رئیسجمهور دونالد ترامپ که سال گذشته به ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفته بود «هیچ کارتی در دست ندارد،» روز چهارشنبه در دیداری دوستانه با رئیسجمهور اوکراین در حاشیه نشست سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در ترکیه، از ابتکار عمل این کشور و توانمندی آن در ساخت پهپادهای دوربرد ستایش کرد.
به گفته دو مقام آمریکایی آگاه از موضوع، گزارشهای اطلاعاتی آمریکا درباره توانمندیهای تازه اوکراین در انجام حملات دوربرد به ترامپ ارائه شده و او تحت تأثیر این تواناییها قرار گرفته است؛ همزمان، افکار عمومی روسیه نیز بیش از پیش خواهان پایان جنگ شده است. این مقامات گفتند همین ارزیابیها توضیح میدهد که چرا ترامپ در مقایسه با سال گذشته، اکنون با لحن مثبتتری درباره اوکراین سخن میگوید.
نشانههای فرسودگی
برخی تحلیلگران نظامی روس نیز اذعان دارند که این کشور با موانعی روبهرو شده که هنگام آغاز تهاجم گسترده در اوایل سال ۲۰۲۲ هرگز پیشبینی نمیکرد.
آتشسوزی در یک پالایشگاه نفت در امسک، روسیه، دور از خطوط مقدم، در پی یک حمله پهپادی اوکراین/عکس از خبرگزاری رویترز
روسلان پوخوف، مدیر مرکز تحلیل راهبردها و فناوریها، اندیشکدهای مستقر در مسکو، گفت: «جایگاه راهبردی کلی فدراسیون روسیه طی یک سال گذشته تضعیف شده است؛ در میدان نبرد، سرعت پیشروی کاهش یافته، ضدحملات اوکراین شدت گرفته و نشانههایی از فرسودگی در نیروهای مسلح روسیه مشاهده میشود.»
به گفته بسیاری از تحلیلگران، از زمستان گذشته تاکنون تلفات روسیه در میدان نبرد از میزان جذب نیروهای تازه فراتر رفته است؛ موضوعی که گمانهزنیها را درباره احتمال صدور فرمان بسیج اجباری از سوی پوتین برای جبران کمبود نیروهای پیاده افزایش داده است. او تاکنون به دلیل نگرانی از نارضایتی عمومی، از اتخاذ چنین تصمیمی خودداری کرده است.
در اوکراین، اعتماد به بقای کشور در میان اعضای دولت و همچنین بسیاری از یگانهای نظامی خسته اما همچنان مصمم گسترش یافته است؛ اینکه کشور از این جنگ جان سالم به در خواهد برد، استقلال خود را حفظ خواهد کرد و تلاش پوتین برای به انقیاد کشیدن آن را ناکام خواهد گذاشت.
اما این نبرد طولانی هنوز پایان نیافته است. اگر موشکهای روسیه شبکههای آسیبدیده گرمایش و برق را نابود کنند، غیرنظامیان در شهرهای بزرگ ممکن است با زمستانی سخت و طاقتفرسا دیگر روبهرو شوند.
زلنسکی این هفته گفت حملات موشکی بالستیک «آخرین برتری بزرگ روسیه» در این جنگ است و از غرب خواست سامانههای پاتریوت بیشتری در اختیار اوکراین قرار دهد. او گفت: «ما از عهده انجام همه کارهای دیگر خودمان برمیآییم.»
بااینحال، پرسش اصلی این است که چه زمانی، اگر اصلاً چنین زمانی فرا برسد، پوتین به این نتیجه خواهد رسید که تهاجمش بازدهی کمتری دارد و هزینههای بیشتری بر او تحمیل میکند؛ به گونهای که خواسته اوکراین برای برقراری آتشبس و تثبیت خطوط کنونی جبهه را بپذیرد.
رئیسجمهور روسیه همچنان به طور علنی اهداف حداکثری خود از جنگ را تکرار میکند؛ از جمله واگذاری بخشهایی از خاک اوکراین و بازگرداندن نفوذ مسکو در داخل این کشور؛ اما مقامهای آمریکایی امیدوارند پوتین در اواخر سال جاری میلادی، به توافقی برای پایان دادن به جنگ تن دهد؛ توافقی با شرایطی که کییف بتواند با آن کنار بیاید.
برخی دیگر اما پاسخ این پرسش را تنها در یک کلمه خلاصه میکنند: «هرگز.»
پوخوف، تحلیلگر مستقر در مسکو، میگوید: «پوتین خود را برای یک جنگ فرسایشی طولانیمدت آماده کرده است که قصد دارد صرفنظر از پیامدهای آن، تا پایان ادامه دهد. این جنگ عملاً به پروژه زندگی پوتین تبدیل شده و او تا زمانی که زنده باشد آن را ادامه خواهد داد.»
پوتین همچنین مدعی پیشرویهایی در میدان نبرد شده که اساساً وجود خارجی ندارند؛ موضوعی که بسیاری از تحلیلگران غربی را به این نتیجه رسانده است که فرماندهان نظامی روسیه تصویر نادرستی از وضعیت جنگ به او ارائه میکنند.
مایکل کافمن، کارشناس ارتشهای روسیه و اوکراین در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، اندیشکدهای در واشنگتن، گفت: «به نظر میرسد پوتین به طور مداوم اطلاعات نادرستی دریافت میکند که او را به این باور میرساند موفقیت نظامی روسیه در منطقه دونتسک در شرق اوکراین همچنان اجتنابناپذیر است.»
پیشرویای که هر روز کوچکتر میشود
نیروهای روسیه همچنان در منطقه دونتسک که امسال کانون اصلی عملیات تهاجمی آنهاست، در حال پیشروی هستند. نیروهای پیاده این کشور بهآرامی در حال نفوذ به شهر کوستیانتینیفکا هستند، هرچند هنوز فاصله زیادی تا تصرف کامل آن دارند. تغییر بزرگ امسال این است که پیشتر روسیه تقریباً در سراسر خط مقدم بیش از ۷۰۰ مایلی یا دستکم در چندین محور بهطور همزمان، بهآرامی پیشروی میکرد.
سربازان در خارج از ایزیوم، شرق اوکراین، در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۲، در جریان حمله روسیه به اوکراین، ژست میگیرند/عکس از خبرگزاری فرانسه
راب لی، کارشناس نظامی در اندیشکده مؤسسه پژوهش سیاست خارجی در فیلادلفیا، در اینباره گفت: «اکنون وضعیت متوازنتر شده و هر دو طرف در نقاط مختلف پیشروی میکنند.» به گفته لی و کافمن، ارتش اوکراین اکنون برای تاکتیکهایی که روسیه از سال گذشته به کار گرفته بود، پاسخهایی یافته است.
روسیه بر ترکیبی از نفوذ آرام نیروهای پیاده از میان خطوط دفاعی کمتراکم اوکراین و استفاده از پهپادها برای هدف قرار دادن تحرکات اوکراین در پشت خطوط مقدم تکیه کرده بود؛ اما مدافعان اوکراینی اکنون در حفظ مواضع خود، شناسایی و شکار نیروهای نفوذی، و همچنین مقابله با پهپادهای میانبرد روسیه از طریق سامانهای چندلایه شامل شناسایی، اخلال الکترونیکی و پهپادهای رهگیر کوچک، عملکرد بهتری پیدا کردهاند.
کافمن گفت: «ارتش اوکراین همچنان در حال بهینهسازی خود است، درحالیکه ارتش روسیه در سال ۲۰۲۶ عملاً تحول خاصی نداشته است. آنها همانگونه میجنگند که در سال ۲۰۲۵ میجنگیدند.»
اوکراین نیز کارزار پهپادی میانبرد خود را علیه شبکه لجستیکی روسیه در پشت خطوط مقدم، بهویژه در جبهه جنوبی، آغاز کرده است؛ کارزاری که روسها تاکنون برای سازگار شدن با آن با مشکل مواجه بودهاند.
همچنین یگانهای اوکراینی تاکتیکهای جدیدی توسعه دادهاند که در آن نیروهای پیاده و پهپادها به صورت ترکیبی برای اجرای ضدحملات به کار گرفته میشوند.
کنراد موزیکا، بنیانگذار شرکت تحلیل نظامی «روخان کانسالتینگ» مستقر در لهستان، گفت: «اوکراین بهآرامی در حال بازپس گرفتن ابتکار عمل است و روسها را در مناطقی که آسیبپذیرتر هستند، به چالش میکشد.»
روسیه همچنان میجنگد
تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد حملات فزاینده پهپادی و موشکی اوکراین پالایشگاهها و دیگر زیرساختهای انرژی روسیه را از مسکو و سنپترزبورگ گرفته تا اعماق سیبری هدف قرار داده است.
به گفته موزیکا، این حملات به طور فزاینده عرضه سوخت را در بخشهایی از روسیه مختل کردهاند و کمبود گازوئیل ممکن است به مشکلی جدی برای ارتش روسیه تبدیل شود.
افزایش برد و شمار پهپادهای اوکراینی باعث شده روسیه دیگر نتواند از تمامی نقاط قلمرو پهناور خود حفاظت کند و کرملین ناچار شود تصمیم بگیرد از کدام شهرها و داراییهای راهبردی دفاع کند.
نایجل گولد-دیویس، دیپلمات پیشین بریتانیا در روسیه و پژوهشگر ارشد امور روسیه و اوراسیا در مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی، گفت: «در طول تاریخ، وسعت سرزمینی روسیه نقطه قوت و مزیت آن بوده است. اما اکنون به یک نقطه ضعف تبدیل شده، زیرا مناطق بسیار زیادی برای دفاع وجود دارد.»
اما والری زالوژنی، فرمانده پیشین ارتش اوکراین، در مقالهای که روز چهارشنبه در روزنامه تلگراف بریتانیا منتشر شد، هشدار داد که پیشرفتهای اوکراین در جنگ پهپادی و زمینی برای وادار کردن روسیه به پذیرش آتشبس کافی نیست. او نوشت: «توازن نظامی اکنون بیش از آنکه بر پایه دستیابی به پیروزی قاطع باشد، بر پایه محروم کردن متقابل طرفین از تحقق اهدافشان است.»
زالوژنی هشدار داد که اوکراین همچنان با آزمونی دشوار از نظر توان تحمل و استمرار روبهرو است. او نوشت: «روسیه همچنان به جنگ ادامه میدهد.»
