به گزارش اکوایران به نقل از تابناک، سایت تحلیلی «نیو عرب» در گزارشی به تشدید تنش میان انصارالله یمن و عربستان سعودی پرداخته که در ادامه آمده است.
ماه ژوئیه، آتشبس ۳۰ مارس ۲۰۲۲ بین عربستان سعودی و انصارلله یمن (حوثیها) را به بزرگترین آزمون خود تا به امروز کشانده است و دو طرف برای اولین بار در چهار سال گذشته با یکدیگر تبادل آتش داشتهاند.
این بنبست در حالی رخ داد که حوثیها و ایران به طور فعال به دنبال عبور از یک خط قرمز مهم با برقراری مجدد پروازهای مستقیم از تهران به صنعا، پایتخت یمن تحت کنترل حوثیها، برای اولین بار از سال ۲۰۱۵ بودند.
این بنبست از ۳ ژوئیه آغاز شد، زمانی که یک پرواز شرکت ماهان ایر ایران که مستقیماً از تهران آمده بود، برای سوار کردن هیئتی از حوثیها که برای شرکت در مراسم تشییع پیکر (آیت الله) سید علی خامنهای، رهبر فقید ایران، عازم بودند، در صنعا به زمین نشست.
این هواپیما بدون تأیید دولت بینالمللی یمن و نیز حامی آن، عربستان سعودی، وارد شد. حوثیها بلافاصله عربستان سعودی را متهم به تلاش برای جلوگیری از فرود آن کردند و ادعا نمودند که برای وادار کردن جنگندههای سعودی به عقبنشینی، موشکهای پدافند هوایی شلیک کردهاند و تهدید کردند که در پاسخ، فرودگاههای سعودی را هدف قرار خواهند داد.
ائتلاف تحت رهبری سعودی روز بعد هشدار داد که با «عزم و قدرتی بیسابقه» به هر گونه حمله از این دست پاسخ خواهد داد. پرواز ماهان ایر به تهران بازگشت.
ده روز بعد، هواپیمای دیگری از تهران وارد حریم هوایی یمن شد. این بار، عربستان سعودی اقدام کرد و جنگندههای آن قبل از اینکه هواپیمای ایرانی بتواند به زمین بنشیند، با شلیک موشک به باند فرودگاه صنعا، آن را هدف قرار دادند.
هواپیما چند ساعت بعد در فرودگاه بینالمللی الحدیده یمن که آن نیز تحت کنترل حوثیهاست، به زمین نشست. حوثیها نیز با پرتاب موشک و پهپاد به سمت فرودگاه بینالمللی أبها در عربستان سعودی پاسخ دادند که پادشاهی سعودی اعلام کرد آنها را رهگیری کرده است.
حمله سعودی به صنعا، اولین حمله ثبتشده از ۲۷ فوریه ۲۰۲۲ بود. پیش از این، جنگندههای ائتلاف تحت رهبری سعودی در آوریل ۲۰۱۵ باند آن فرودگاه بینالمللی را بمباران کرده بودند تا از فرود هواپیمای دیگری از ایران جلوگیری کنند.
محمد الباشا، بنیانگذار مؤسسه مشاوره ریسک «باشا ریپورت» مستقر در آمریکا، خاطرنشان کرد که حوثیها چند روز قبل از پرواز ۱۳ ژوئیه ایران، فرودگاههای صنعا، الحدیده و صعده را آماده کرده بودند. چنین آمادهسازیهایی «نشانهای قوی» بود که حوثیها انتظار حمله سعودی یا اسرائیل را داشتند.
الباشا به «العرب الجدید» گفت: «انتظار دارم شاهد پروازهای مستقیم بیشتری بین تهران و صنعا باشیم. فکر نمیکنم این وضعیت در بلندمدت پایدار باشد.»
او افزود: «اگر این پروازها ادامه یابند، احتمال واقعی وجود دارد که باندهای فرود و زیرساختهای فرودگاهی در شمال یمن تحت کنترل حوثیها به شدت آسیب دیده یا منهدم شوند.»
در حال حاضر، «مسیر اصلی تنشزدایی» از طریق مسقط، پایتخت عمان، در جریان است که میزبان مذاکرهکنندگان ارشد حوثی و هانس گروندبرگ، فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن، میباشد.
الباشا گفت: «عمان با عربستان سعودی در ارتباط است و سازمان ملل نیز برای کاهش تنشها با هر دو طرف در تماس است.»
فاطمة أبو العسلار، نویسنده نشریه «ماشین ایدئولوژی» که به سیستمهای اطلاعاتی میپردازد، وقایع ۱۳ ژوئیه را یکی از مهمترین رویاروییهای سعودی-حوثی توصیف کرد، زیرا در «لحظهای به شدت شکننده» در منطقه رخ داده است.
ابوالعسلار به «العرب الجدید» گفت: «ایران آشکارا از پروازهای مستقیم به صنعا حمایت میکند و در عین حال محدودیتهای اعمالشده بر حریم هوایی یمن را که برای مختل کردن شبکههای تأمین حوثیها و حفظ نظارت بر دسترسی به مناطق تحت کنترل حوثیها طراحی شده بودند، نادیده میگیرد.»
او افزود: «به نظر میرسد تهران قصد دارد یک مسیر هوایی تکراری ایجاد کند که میتواند جابجایی پرسنل و به احتمال زیاد، تأمین مالی و محمولههای دیگر را تسهیل کند.»
افزایش اهرم فشار ایران
رایان بول، تحلیلگر ارشد خاورمیانه و شمال آفریقا در شرکت اطلاعات ریسک «رین»، نیز این رویداد را «رویارویی بسیار جدی» توصیف کرد.
با این حال، او تردید دارد که ایران بتواند هر گونه کریدور هوایی عملی ایجاد کند، مگر اینکه به «تفاهم دیپلماتیک» با آمریکا، اسرائیل و عربستان سعودی دست یابد، زیرا هر یک از این قدرتها میتوانند هر گونه تلاش برای این کار را رهگیری کنند.
بول به «العرب الجدید» گفت: «سؤال این است که آیا ایران با توجه به هدف آشکار خود برای استفاده از باب المندب به عنوان ابزار فشار دیگر علیه آمریکا، قصد دارد این خط را پیش ببرد یا نه.»
او افزود: «اگر ایران این کار را پیش ببرد، ممکن است شاهد فروپاشی سریع آتشبس باشیم، زیرا عربستان سعودی چنین ارتباط آشکاری را نمیخواهد. اما در مورد خود آتشبس، هدف عربستان سعودی ثابت مانده است: حمایت از دولت بینالمللی، دوری از درگیری و حفظ بنبست.»
بول گفت: «آنچه مشخص نیست این است که آیا ایران و رهبری جدید آن احساس اجبار میکنند که با تلاش برای تسلیح حوثیها در سطحی جدید، سعودیها را از این وضعیت خارج کنند.»
در نشانه دیگری از احتمال افزایش تنش، یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، روز دوشنبه «محرومیت دریایی علیه دشمن سعودی جنایتکار، بر اساس معادله «چشم در برابر چشم» در پاسخ به «محاصره ظالمانه و ستمگرانه» عربستان سعودی علیه یمن اعلام کرد.
الباشا معتقد است که «مسئله کلیدی» این است که حوثیها از تهدید به ازسرگیری پروازهای تهران-صنعا برای افزایش فشار در طول مذاکرات استفاده میکنند.
او گفت: «هدف آنها به دست آوردن کنترل کامل بر فرودگاه صنعا، از جمله اختیار تأیید پروازهای ورودی و خروجی بدون نظارت دولت بینالمللی یمن یا ائتلاف تحت رهبری سعودی است. این خواستهای دشوار است، زیرا عملاً کنترل هواپیمایی یمن را نیز به حوثیها میدهد.»
پس از اینکه حملات هوایی اسرائیل باقی ناوگان را منهدم یا آسیب رساند، تنها سه فروند هواپیمای عملیاتی از این ناوگان باقی مانده است.
الباشا گفت: «دولت بینالمللی نگران است که اگر این هواپیماها تحت کنترل حوثیها شروع به کار کنند، ممکن است دوباره هدف قرار گیرند. این نگرانی قابل درک است و به همین دلیل تردید قابل توجهی وجود دارد.»
ریاض مخالف برقراری مجدد این پروازهای مستقیم است، زیرا ممکن است از آنها برای حمل تجهیزات نظامی استفاده شود.
الباشا گفت: «یک ایرباس A۳۴۰ ظرفیت حمل بار کافی برای حمل تعداد قابل توجهی سلاح، از جمله احتمالاً هزاران سامانه پدافند هوایی قابل حمل را دارد و این پروازها را به یک نگرانی جدی امنیتی تبدیل میکند.»
قابلیتهای حمله
در مراحل پایانی جنگ ۲۰۱۵-۲۰۲۲ سعودی-حوثی، این گروه مستقر در یمن توانایی بیشتری در اصابت به اهداف عمیقتر در داخل عربستان سعودی با موشکهای بالستیک و پهپادهای ساخت ایران نشان داد. رایان بول از مؤسسه رین معتقد است که آنها توانایی حمله به «بیشتر یا تمام» این پادشاهی بزرگ را حفظ کردهاند.
او گفت: «مقیاس حمله سؤالبرانگیز است، زیرا حوثیها بخشی از زرادخانه خود را علیه اسرائیل مصرف کردهاند و نمیتوانند مانند ایران آن را بازسازی کنند. آنها نیز به نظر میرسد واکنشگرا و پاسخدهنده به ایران هستند، و بنابراین نوع حملات به قصد ایران نسبت به عربستان سعودی بستگی دارد؛ آیا هدف، نابودی محمولهها است یا صرفاً ایجاد اختلال بیشتر؟»
او افزود: «به همین ترتیب، آیا ایران میخواهد حوثیها به امارات متحده عربی نیز حمله کنند؟ اینها سؤالاتی است که هنوز پاسخ داده نشدهاند.»
در جریان حمله ۱۳ ژوئیه، به نظر میرسد عربستان سعودی از موشکهای کروز استورم شدو لانچ شده از هوا برای اصابت به فرودگاه از فاصله دور استفاده کرده است، احتمالاً برای دور زدن پدافند هوایی حوثیها مانند آنهایی که این گروه مدعی شلیک آنها در ۳ ژوئیه بود.
در جریان کارزار هوایی بزرگ «عملیات خشن» آمریکا علیه این گروه در سال ۲۰۲۵، پدافند هوایی حوثیها تقریباً به جنگندههای اف-۱۶ و حتی جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ استیلت آمریکا اصابت کرد.
بول گفت: «فکر میکنم سعودیها آگاه هستند که بیش از آمریکاییها در معرض خطر هستند - نیروی هوایی آنها پیشرفتهتر نیست، و بنابراین تمایل به استفاده از سامانههای دوربرد برای جلوگیری از سرنگونی احتمالی زیاد است.»
او افزود: «اما قابلیتهای حمله دوربرد نیز راهی برای نشان دادن بازدارندگی به حوثیها است و سعودیها را از نظر توانایی شلیک از خارج از مرزهای یمن در ردهای مشابه اسرائیلیها و آمریکاییها قرار میدهد.»
سپس مسئله پدافند هوایی سعودی در برابر حوثیها مطرح میشود. در حالی که پادشاهی سعودی دارای برخی سامانههای پیشرفته آمریکایی از جمله پاتریوت PAC-۳ و سامانه تاد (THAAD) است که اخیراً آن را به دست آورده، بدون تردید موجودی رهگیرهای آن در طول جنگ اخیر ایران تحت فشار قرار گرفته است.
بول ارزیابی میکند که پدافند هوایی سعودی میتواند «حملات مکرر و پراکنده» حوثیها را مدیریت کند، اما با این حال برخی حملات موفق خواهند شد، به ویژه اگر همزمان با حملات ایران آغاز شوند.
چنین سناریویی فشار بیشتری بر پدافند پادشاهی وارد میکند و احتمال اصابت مهمات ایران و حوثیها به اهداف خود را افزایش میدهد. ایران روز شنبه اولین حمله مستقیم خود علیه عربستان سعودی را در ماههای اخیر انجام داد.
این حمله تنها چند روز پس از آن صورت گرفت که تهران ظاهراً از متحد حوثی خود خواسته بود در صورت اجرایی شدن تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر حمله به زیرساختهای انرژی ایران، تنگه حیاتی باب المندب را مسدود کند.
بول گفت: «ما میدانیم که آمریکا به منطقه پدافند هوایی فرستاده است، اما آنچه نمیدانیم میزان آن است؛ این موضوع زمانی که عربستان سعودی تصمیم میگیرد مهمات را «جیرهبندی» کند و در نتیجه اجازه دهد برخی حملات برای حفظ مهمات در برابر حملات پیشرفتهتر انجام شوند، بسیار مهم است.»
جلوگیری از تشدید
اگرچه تنشها به نقطه اوج رسیده است، اما به این معنی نیست که جنگ مجدد اجتنابناپذیر است. الباشا به تصمیم عربستان سعودی مبنی بر اجازه فرود و برخاستن هواپیمای ایرانی در ۱۳ ژوئیه از الحدیده بدون حمله به آن فرودگاه، به عنوان نشانهای اشاره کرد که ریاض به دنبال جلوگیری از تشدید است.
به همین ترتیب، تصمیم حوثیها برای هدف قرار دادن تنها فرودگاه أبها به جای فرودگاههای بزرگتری مانند جده و حتی ریاض، نشان میدهد که آنها نیز میخواهند رویارویی را مهار کنند.
الباشا گفت: «با این وجود، بحران هنوز به دور از حل شدن است. در حالی که مذاکرات در مسقط و از طریق کانالهای پشت پرده دیگر ادامه دارد، به نظر میرسد هر دو طرف خود را برای احتمال درگیری گستردهتر آماده میکنند.»
او افزود: «فکر نمیکنم جنگ تمامعیار قریبالوقوع باشد. ممکن است هنوز یک دور دیگر حملات محدود رخ دهد، اما در حال حاضر، ارزیابی من این است.»
فاطمة أبو العسلار، نویسنده «ماشین ایدئولوژی»، تشریح کرد که از منظر سعودی، اجازه هر گونه کریدور هوایی از ایران به مناطق تحت کنترل حوثیها در یمن، «چشمانداز استراتژیک» آن کشور را «به طور اساسی تغییر خواهد داد».
بنابراین، تصمیم بعدی عربستان سعودی برای حمله به باند فرودگاه صنعا نشان میدهد که این کشور آماده است برای جلوگیری از «ریشهدواندن هر کریدور لجستیکی جدید»، خطر تشدید مجدد را بپذیرد.
او گفت: «حوثیها همچنان خطرناک هستند، اما توانایی آنها برای انجام حملات نظامی پایدار تا حدی به این بستگی دارد که آیا ایران میتواند به تأمین مجدد قطعات حیاتی و پشتیبانی فنی ادامه دهد یا خیر.»
او افزود: «سالهای گذشته شاهد رهگیری زنجیره تأمین آنها بودهایم که به طور مؤثر حرکت را مختل کرده است و آنها به طور فزایندهای تشدیدهای محدودی را انتخاب کردهاند که قادر به تداوم آن نبودهاند.»
