مسابقه موشکی و پدافندی تهران و واشنگتن؛ افشای تازه خسارات جنگی آمریکا

به گزارش اکوایران، یک نهاد نظارتی پنتاگون فاش کرد که ایالات متحده ده‌ها فروند هواگرد، از جمله دست‌کم ۳۰ پهپاد MQ-9 Reaper را از دست داده و صدها ساختمان و سازه مورد استفاده این کشور در جریان درگیری‌ها بر اثر حملات ایران آسیب دیده یا منهدم شده‌اند. این گزارش که اخیرا توسط بازرس کل وزارت دفاع منتشر شد، نخستین روایت رسمی از خسارات وارده به واشنگتن در جریان جنگِ بازه زمانی ۲۸ فوریه تا ۳۰ ژوئن را ارائه می‌دهد.

علاوه بر این، گزارش مذکور اذعان می‌کند که ذخایر مهمات آمریکا رو به کاهش بوده و این کشور در زنجیره‌های تأمین با «گلوگاه‌ها» (موانع و کمبودها) مواجه است؛ موضوعی که با اظهارات مکرر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در تضاد است. ترامپ روز دوشنبه گفته بود که ایالات متحده «سلاح‌های پیشرفته و ممتازتری نسبت به هر زمان دیگری در تاریخ خود» تولید می‌کند. او پیش‌تر و در پی انتشار گزارش‌هایی در رسانه‌های آمریکایی مبنی بر کمبود مهمات، مدعی شده بود که آمریکا از ذخایر مهمات «عملاً نامحدود» برخوردار است.

این گزارش می‌افزاید که در جریان عملیات موسوم به «خشم حماسی»،  بین ۲۸ فوریه تا ۳۰ ژوئن، حدود ۲۲ میلیارد دلار صرف مهمات مصرف‌شده شده و هزینه کلی جنگ در همین بازه زمانی ۳۳ میلیارد دلار بوده است.

به نوشته الجزیره، در طول این جنگ — که با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر فوریه آغاز شد — تهران به‌طور مرتب پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا در منطقه خلیج [فارس] را هدف حملات هوایی قرار داده است. در مورد بیشتر این حملات، کشورهای حوزه خلیج [فارس] و واشنگتن اعلام کرده بودند که حملات ورودی رهگیری و خنثی شده‌اند. اما گزارش پنتاگون تصویری از خسارات و تلفات سنگین — به ارزش میلیون‌ها دلار — به نیروها و تأسیسات آمریکا در منطقه ترسیم می‌کند؛ خساراتی که بسیار فراتر از ارقام اعلام‌شده در گذشته است.

در حال حاضر، آمریکا و ایران در یک بن‌بست دیپلماتیک گرفتار شده‌اند و تنگه هرمز — که گلوگاه حیاتی نفت جهان محسوب می‌شود — تقریباً به‌طور کامل مسدود مانده است. بنابراین، پرسش کلیدی این است که ایالات متحده در جنگ خود علیه ایران واقعا متحمل چه خساراتی شده است؟

چه تعداد از پرسنل آمریکایی کشته شدند؟

گزارش پنتاگون حاکی از آن است که بر اساس اعلام وزارت دفاع آمریکا، دست‌کم ۱۱ تن از پرسنل نظامی آمریکا «در حین عملیات» (در میدان نبرد) کشته شده و هفت نفر دیگر نیز در جریان جنگ بر اثر «رویدادهای غیرخصمانه» جان خود را از دست داده‌اند. در جریان حملات ایران، دست‌کم شش نفر در اول مارس در بندر «شعیبه» کویت و یک نفر در همان روز در عربستان سعودی؛ سه نفر در ۱۷ ژوئیه در پایگاه هوایی «موفق السلطی» (یا پایگاه الازرق) اردن؛ و یک نفر در ۱۹ ژوئیه در پایگاه هوایی اربیل عراق کشته شدند.

پایگاه هوایی موفق السلطی (یا پایگاه الازرق) در اردن/ عکس از خبرگزاری رویترز

این گزارش می‌افزاید که دست‌کم شش نفر از پرسنل در پی سقوط یک فروند هواپیمای پیشرفته سوخت‌رسان هوایی جت‌موتور مدل KC-135 در عراق در تاریخ ۱۲ مارس، و یک نفر دیگر در پی سقوط بالگرد MH-60S در دریای عرب در تاریخ اول ژوئیه جان باختند. خبر این تلفات پیش‌تر علنی شده بود. در گزارش ارائه‌شده به کنگره آمریکا همچنین آمده که تا ۳۰ ژوئن، دست‌کم ۴۱۷ تن از پرسنل نظامی ایالات متحده در حملات ایران مجروح شده‌اند.

ایالات متحده چه تعداد هواپیما از دست داد؟

تلفات هوایی آمریکا شامل طیف وسیعی از تجهیزات بود: از جنگنده‌های خط مقدم و هواپیماهای تهاجمی گرفته تا هواپیماهای سوخت‌رسان هوایی، هواپیماهای فرماندهی و کنترل هوابرد، بالگردهای امداد و نجات و پهپادهای شناسایی.

F-15E: دست‌کم چهار فروند از این جنگنده‌های دو‌سرنشین ۳۰ میلیون دلاری منهدم شدند. سه فروند از این جنگنده-بمب‌افکن‌های دو‌موتوره که برای حملات هوا به زمین و همچنین نبردهای هوا به هوا استفاده می‌شدند، در اول مارس بر فراز کویت هدف آتش خودی قرار گرفته و سرنگون شدند. چهارمین فروند نیز در ماه آوریل در جریان نبرد بر فراز ایران سرنگون شد. تمام خدمه پروازی نجات یافتند.

F-35A: دست‌کم یک فروند از جنگنده‌های چندمنظوره و رادارگریز (استیلت) و ارزشمند آمریکا که برای نفوذ به حریم‌های هوایی با پدافند سنگین طراحی شده‌اند، در ماه مارس بر اثر آتش ایران آسیب دید.

A-10: دست‌کم یک فروند از هواپیماهای تهاجمی زمینی با زره سنگین که عمدتاً برای پشتیبانی هوایی نزدیک از نیروهای زمینی طراحی شده‌اند، بر اثر آتش ایران سرنگون شد.

KC-135: دست‌کم هفت فروند از این هواپیماهای بزرگ سوخت‌رسان هوایی که برد و مداومت پروازی جنگنده‌های آمریکایی را افزایش می‌دهند، آسیب دیده یا منهدم شدند. یک فروند از آن‌ها در ۱۲ مارس در جریان یک مأموریت سوخت‌رسانی در عراق سقوط کرد که منجر به کشته شدن هر شش خدمه آن شد؛ پنج فروند دیگر نیز در خاک عربستان سعودی بر اثر حملات موشکی و پهپادی ایران روی زمین آسیب دیدند. یک فروند هفتم نیز در حادثه عراق درگیر بود و در آمار کلی تلفات و خسارات لحاظ شده است.

تصویر یک هواپیمای هشدار زودهنگام و کنترل هوایی «بوئینگ E-3 سنتری» متعلق به ایالات متحده که پس از حمله ایران به پایگاه هوایی شاهزاده سلطان در عربستان سعودی در تاریخ ۲۹ مارس ۲۰۲۶ آسیب دیده است/ عکس از خبرگزاری رویترز

هواپیمای E-3 Sentry: دست‌کم یکی از این هواپیماهای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد، در جریان یک حمله متعاقب ایران در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» عربستان سعودی، روی زمین آسیب دید.

بالگرد HH-60W: دست‌کم یکی از این بالگردهای نظامی چندمنظوره، دوموتوره و چهارپره (با قابلیت حمل بار متوسط)، در جریان یک مأموریت رزمی جست‌وجو و نجات بر اثر آتش ایران آسیب دید.

پهپاد MQ-4C Triton: دست‌کم یکی از این پهپادهای شناسایی با قابلیت پرواز در ارتفاع بالا و مداومت پروازی طولانی (به ارزش ۲۴۰ میلیون دلار) که عمدتاً برای جمع‌آوری اطلاعات و نظارت دریایی طراحی شده‌اند، در ماه آوریل سقوط کرد.

بالگرد AH-6: نیروهای آمریکایی چهار فروند از این بالگردهای کوچک و بسیار چابک را پس از آنکه در جریان یک عملیات رزمی جست‌وجو و نجات غیرقابل‌بازیابی تشخیص داده شدند، منهدم کردند.

AH-64 Apache: دست‌کم یکی از این بالگردهای تهاجمی دو‌موتوره و چهار‌ملخه که دارای کابین پشت‌سر‌هم (تاندِم) برای دو خدمه است، در تاریخ ۸ ژوئن در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون شد.

MH-60S: دست‌کم یکی از این بالگردهای چندمنظوره نیروی دریایی ایالات متحده در تاریخ ۱ ژوئیه در دریای عرب سقوط کرد. سه نفر از چهار خدمه مجروح و نجات یافتند، در حالی که نفر چهارم مفقود اعلام شد.

MQ-9 Reaper: تا ۳۰ فروند از این پهپادهای مسلح با مداومت پروازی بالا که برای عملیات‌های شناسایی، جمع‌آوری اطلاعات و حملات دقیق استفاده می‌شوند، منهدم شدند.

ارتش ایران اعلام کرده که با سرنگونی چندین‌باره پهپادهای شناسایی و تهاجمی در نزدیکی تنگه هرمز، خسارات بیشتری به تجهیزات و امکانات ایالات متحده وارد کرده است. تهران همچنین اوایل ماه جاری یک شناور زیرسطحی آمریکایی از نوع «Dive-LD» را توقیف کرد.

پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در منطقه متحمل چه خساراتی شدند؟

این گزارش همچنین بر ادعای فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) تأکید کرد که حملات ایران در جریان این درگیری، به صدها ساختمان و سازه در تأسیسات نظامی آمریکا در کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن آسیب رسانده یا آن‌ها را منهدم کرده است.

این گزارش جزئیات یا مشخصات بیشتری درباره این خسارات ارائه نکرد. بر اساس گزارش‌های پیشین، می‌دانیم که چندین تأسیسات آمریکایی به دلیل حملات ایران به‌طور موقت تعطیل یا جابه‌جا شدند.

منبع: الجزیره

این گزارش خاطرنشان کرد که «ایجاد پایگاه‌های دریایی و بنادر پشتیبانی مناسب، چالش‌های قابل‌توجهی را پیش از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران و در حین آن ایجاد کرد»؛ چالش‌هایی که «ناشی از پیچیدگی‌ها و عدم قطعیت در خصوص مجوزهای دسترسی کشورهای میزبان برای استفاده از بنادر جهت تدارکات مجدد ناوگان» بود.

این گزارش به نقل از سنتکام آورده است: «یکی از مسائل مربوط به انتقال پشتیبانی لجستیکی و زیرساخت‌ها به جزیره دیه‌گو گارسیا، مسئله مسافت بود؛ چرا که مسیر طولانی دریایی نیازمند چرخه‌های لجستیکی ۱۴ تا ۱۸ روزه می‌شد.»

آسیب تأسیسات دیپلماتیک آمریکا در منطقه 

گزارش این نهاد نظارتی حاکی از آن است که تأسیسات دیپلماتیک ایالات متحده در چهار کشور عراق، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی بر اثر حملات ایران آسیب دیده‌اند و مجموع خسارات وارده به آن‌ها حدود ۱۸۴ میلیون دلار برآورد شده است.

علاوه بر این، واشنگتن به دلیل دستور خروج کارکنان و محدودیت‌های سفر در بغداد، اورشلیم، تل‌آویو، قاهره، امان، کویت و مسقط، متحمل هزینه‌ای بالغ بر ۲۴.۵ میلیون دلار در ماه بابت تأخیر در پروژه‌های عمرانی و ساخت‌وساز شده است.

در پی حمله پهپادی و راکتی در تاریخ ۱۷ مارس ۲۰۲۶، آتشی در محوطه بیرونی مقر سفارت ایالات متحده در منطقه سبز بغداد — که منطقه‌ای به‌شدت حفاظت‌شده است — شعله‌ور شده است/ عکس از خبرگزاری فرانسه

عراق

این گزارش به نقل از وزارت امور خارجه ایالات متحده اعلام کرد که مأموریت این کشور در عراق تا پایان ماه ژوئن با بیش از ۶۰۰ حمله مواجه شده و هزینه‌ای بالغ بر ۱۵۷ میلیون دلار بر جای گذاشته است. در جریان این حملات، به چندین ساختمان در مجموعه جدید کنسولگری ایالات متحده در اربیل خسارت وارد شد. این گزارش حاکی از آن است که سفارت آمریکا در بغداد نیز دچار خسارت شد، «اما میزان آن کمتر بود»؛ همچنین مرکز پشتیبانی دیپلماتیک بغداد، واقع در نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد، متحمل خسارات گسترده‌ای گردید.

کویت

بر اساس این گزارش، سفارت ایالات متحده در کویت‌سیتی در تاریخ ۵ مارس به دلیل «تنش‌های منطقه‌ای»، حملات و آسیب دیدن تأسیسات سفارت، فعالیت‌های خود را متوقف کرد؛ هزینه‌ی این خسارات نزدیک به ۱۴.۷۵ میلیون دلار برآورد شده است.

عربستان سعودی

در تاریخ ۳ مارس، دو پهپاد ایرانی به سفارت ایالات متحده در ریاض برخورد کردند که موجب بروز خسارات مادی به ارزش تقریبی ۱۱.۵ میلیون دلار شد.

امارات متحده عربی

وزارت امور خارجه ایالات متحده گزارش داد که ساختمان تأسیسات کنسولگری این کشور در دبی دچار خسارت شده و هزینه آن نزدیک به ۱۲۰ هزار دلار بوده است.

افشای خسارات تازه

در همین شرایط، عکس‌های جدیدی که به‌طور اختصاصی در اختیار سی‌بی‌اس نیوز قرار گرفته، برای نخستین بار ابعاد گسترده خسارات و ویرانی ساختمان‌ها و خودروها را در چندین پایگاه آمریکا در سراسر خاورمیانه، که ناشی از حملات موشکی و پهپادی ایران بوده، آشکار می‌سازد.

عکس بدون تاریخ از هواپیمایی که در جریان حملات ایران در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در عربستان سعودی آسیب دیده است

این تصاویر توسط نیروهای نظامیِ در حال خدمت و به شرط ناشناس ماندن برای سی‌بی‌اس نیوز ارسال شده‌اند؛ چرا که محدودیت‌های رسانه‌ای سخت‌گیرانه‌ای در ارتش اعمال می‌شود. یکی از نیروهای نظامی مستقر در منطقه به سی‌بی‌اس نیوز گفت: «این خسارات سنگینی به پایگاه‌های ماست که به اطلاع عموم مردم آمریکا نرسیده است. ما آنجا ایستاده‌ایم و در حالی که چشمانمان بسته است، مشت‌هایی به صورتمان می‌خورد».

یکی از عکس‌ها که در پایگاه هوایی «شاهزاده سلطان» در عربستان سعودی گرفته شده، اصابت مستقیم به نیمه عقبی یک هواپیمای چهارموتوره «بوئینگ E-3 سنتری» را نشان می‌دهد؛ دم هواپیما از بدنه سوخته‌ای که رادار چرخان (حیاتی برای جمع‌آوری اطلاعات در حین پرواز) بر روی آن نصب بود، جدا شده است.

پیامدهای حمله ایران به اردوگاه «بوهرینگ» در کویت؛ عکس بدون تاریخ

سایر عکس‌های گرفته‌شده از این پایگاه، ساختمان‌ها و آسایشگاه‌هایی را نشان می‌دهد که تنها پوسته‌ای از آن‌ها باقی مانده است؛ سازه‌هایی که به‌طور کنایه‌آمیزی در کنار دیوارهای بتنی محافظ (معروف به دیوارهای T-شکل) قرار دارند که آسیبی ندیده‌اند. این دیوارها زمانی سنگرهای حیاتی در برابر حملات نارنجکی و خمپاره‌ای محسوب می‌شدند، اما در برابر حملات هوایی کاملاً ناکارآمد عمل کردند.

عکس بدون تاریخ از کانکس‌هایی که در اثر حمله ایران در اردوگاه «بوهرینگ» کویت منهدم شده‌اند.

تصاویر تکان‌دهنده مشابهی نیز از اردوگاه «بوهرینگ» در کویت ثبت شده است؛ پایگاهی که محل اصلی استقرار نیروهای زمینی، خودروهای زرهی و برخی هواپیماهای ارتش آمریکا به شمار می‌رود و در منطقه‌ای بیابانی و دورافتاده در شمال غربی شهر کویت واقع شده است.

عکس بدون تاریخ از خودرویی که در جریان درگیری آمریکا و ایران در اردوگاه «بوهرینگ» کویت منهدم شده 

بازرس کل وزارت دفاع این هفته گزارش جدیدی درباره جنگ با ایران منتشر کرد که حاکی از «تلفات تجهیزاتی» به ارزش بالغ بر ۳.۷ میلیارد دلار — از جمله نزدیک به ۶۰ فروند هواپیما — بود. بازرس کل در گزارشی الزامی و بی‌سابقه که به کنگره ارائه شد، افزود که فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در کویت، بحرین، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی، عراق، عمان و اردن را گزارش کرده است.

تصویر بدون تاریخ از ساختمانی که در جریان حمله ایران آسیب دیده؛ پایگاه «عریفجان»  کویت

این عضو نیروهای نظامی افزود: «این‌ها موارد نادری از نفوذِ [مهاجمان] نیستند»؛ اشاره او به اصطلاحی بود که «پیت هگسث»، وزیر دفاع، پس از حمله مرگبار اول مارس به بندر «شعیبه» در کویت — که منجر به کشته شدن شش نیروی آمریکایی شد — به کار برده بود. وی ادامه داد: «ما از این پایگاه‌ها دفاع نمی‌کنیم؛ فقط نظاره‌گر نابودی آن‌ها هستیم».

بحران پدافندی و مسابقه تازه تهران و واشنگتن

در همین رابطه، وال‌استریت ژورنال هم در گزارشی نوشت حمله موشکی اخیر ایران به پایگاه هوایی موفق السلطی در اردن که با استفاده از کلاهک‌های چندتکه انجام شد، چالش‌های جدی برای ارتش آمریکا ایجاد کرده است. در این عملیات، نیروهای آمریکایی برای مقابله با حدود ۲۰ موشک بالستیک، بیش از ۷۰ موشک رهگیر پیشرفته از جمله پاتریوت و تاد شلیک کردند. این حجم از مصرف مهمات در یک بازه زمانی کوتاه، بار دیگر بحث‌ها درباره محدودیت ذخایر استراتژیک آمریکا و گلوگاه‌های تولید در صنایع دفاعی را داغ کرده است.

با وجود تکذیب کمبود مهمات از سوی پنتاگون، گزارش‌های بازرس کل وزارت دفاع و تحلیلگران نشان می‌دهد که جنگ در خاورمیانه توانسته  ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا را به‌شدت تخلیه کند؛ وضعیتی که نگرانی‌هایی را درباره کاهش توان بازدارندگی واشینگتن در برابر تهدیدات احتمالی چین و روسیه به همراه داشته است.

ایران با تطبیق تاکتیک‌های خود و بهره‌گیری از مسیرهای پروازی و کلاهک‌های پیچیده، در پی ناپایدار و پرهزینه کردن حضور نظامی آمریکا در منطقه است. به گفته فابیان هینز، کارشناس نیروی موشکی ایران در مؤسسه تحقیقات تسلیحات منازعه: «این نوع تاکتیک‌های جدیدی که می‌بینیم نشان می‌دهد که ایرانیان همچنان سازگار می‌شوند، یاد می‌گیرند و آزمایش می‌کنند تا ببینند چه چیزی کار می‌کند و چه چیزی نمی‌کند». به گفته حمیدرضا عزیزی، تحلیل ارشد ایران در گروه بحران بین‌المللی: «هدف ایرانیان از ابتدا این بوده که حضور آمریکا در منطقه را ناپایدار و پرهزینه کند. بنابراین اکنون به نظر می‌رسد که اردن نیز دیگر آنقدر که قبلاً بود امن نیست.»

در سوی مقابل، کشورهای حوزه خلیج فارس نیز که با کاهش ذخایر دفاعی خود روبرو هستند، در رقابتی دشوار برای تامین مهمات جایگزین قرار دارند. وال استریت ژورنال گزارش داد که برخی مقامات آمریکایی موجودی‌های ایالات متحده در اروپا از موشک‌های رهگیر دفاع هوایی PAC-3 پاتریوت و موشک‌های سطح‌به‌سطح ATACMS را فراتر از حد بحرانی ارزیابی می‌کنند و بازسازی ذخایر ممکن است سال‌ها طول بکشد. وال استریت ژورنال گزارش داده که تا اواسط ژوئیه، ایالات متحده حدود ۱۷۰۰ موشک رهگیر دفاع هوایی پاتریوت و بیش از ۲۰۰ موشک رهگیر ضد موشک تاد را در جنگ مصرف کرده است، طبق گفته مقامات. کشتی‌های نیروی دریایی آمریکا همچنین ۱۵۰ موشک رهگیر استاندارد دیگر را برای از بین بردن موشک‌ها و پهپادهای ایرانی شلیک کرده بودند.

این موازنه قوا و هزینه‌های بالای دفاعی، تأثیر مستقیمی بر تصمیمات راهبردی ایالات متحده گذاشته و حتی منجر به تغییر در برنامه‌های نظامی این کشور در منطقه شده است؛ به‌طوری که اکنون مسابقه‌ای میان توان تولید موشک‌های ایران و ظرفیت رهگیری ایالات متحده شکل گرفته که پیامدهای آن نه تنها برای امنیت خاورمیانه، بلکه برای متحدان واشنگتن در سراسر جهان ملموس است.