دوستی واقعاً عالی یا رقیب ژئوپلتیک؛ هدیه ترامپ به شی در واشنگتن

به گزارش اکوایران، انتظار می‌رود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، پس از نشست خود در روز جمعه با شی جین‌پینگ، رهبر جمهوری خلق چین را به بازدید از آرشیو ملی ایالات متحده ببرد؛ جایی که انتظار می‌رود هر دو طرف بر دیدگاه‌های خود درباره تاریخ و مسیر روابط میان دو کشور تأکید کنند.

اندک نشانه‌ای از توافق‌های بزرگ میان دو ابرقدرت

به نوشته خبرگزاری رویترز، نشست رسمی و باشکوه روز پنج‌شنبه در کاخ سفید، اگرچه سرشار از نمادگرایی بود، اما از نظر محتوایی کم‌‌عمق به نظر می‌رسید و هیچ نشانه‌ای از دستیابی به توافق‌های بزرگ میان دو اقتصاد برتر جهان در آن دیده نشد.

با این حال، ترامپ به پیشرفت‌های حاصل‌شده در چارچوب یک سازوکار تجاری دوجانبه اشاره کرد و مواردی همچون افزایش دسترسی کشاورزان و دامداران آمریکایی به بازار را برشمرد؛ همچنین هر دو رهبر، هوش مصنوعی را به عنوان حوزه‌ای برای همکاری شناسایی کردند. ترامپ در سخنان خود برای خوش‌آمدگویی به شی گفت که آن‌ها در آرشیو ملی، برخی از بزرگ‌ترین گنجینه‌های تاریخ آمریکا، از جمله «اعلامیه استقلال»، «قانون اساسی ایالات متحده» و «منشور حقوق» (Bill of Rights) را مشاهده خواهند کرد. او افزود که آن‌ها همچنین «آثاری که گواه رابطه دیرینه و ارزشمند» میان چین و ایالات متحده و «تبادلات فرهنگی» آن‌هاست را خواهند دید.

ترامپ گفت: «همان‌طور که نیاکان ما قرن‌ها پیش برای تجارت، یادگیری و ساختن دنیایی بهتر از اقیانوس عبور کردند، دو کشور ما نیز در واقع همین کار را انجام می‌دهند و ما به این امر و به این رابطه بسیار افتخار می‌کنیم.» چین درباره بازدید از این اسناد اظهارنظری نکرده است، اما تحلیلگران می‌گویند شی احتمالاً مشتاق است اسناد مربوط به تغییر موضع ایالات متحده در سال ۱۹۷۹ و انتقال به رسمیت شناختن چین از تایوان به چین کمونیست را مشاهده کند.

فشار بر سر تایوان

شی مدت‌هاست تلاش می‌کند ترامپ را متقاعد کند تا علناً اعلام نماید که ایالات متحده با استقلال تایوان مخالف است؛ این در حالی است که موضع رسمی واشنگتن طی دهه‌های گذشته صرفاً این بوده که از استقلال تایوان حمایت نمی‌کند. او همچنین مشتاق است که ایالات متحده فروش تسلیحات به این جزیره را متوقف کند. همان‌طور که انتظار می‌رفت، شی روز پنجشنبه در خصوص مسئله تایوان به ترامپ فشار آورد و ابراز امیدواری کرد که ایالات متحده «مسئله تایوان را با درایت مدیریت کند.»

دیدار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در دفتر بیضی کاخ سفید، واشنگتن، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس

اگرچه ایالات متحده، مانند اکثر کشورها، روابط دیپلماتیک رسمی با تایپه ندارد، اما واشنگتن مهم‌ترین حامی بین‌المللی آن محسوب می‌شود و طبق قوانین آمریکا، ملزم به تأمین ابزارهای لازم برای دفاع این جزیره از خود است. متحدان آسیایی آمریکا با دقت نظاره‌گر خواهند بود تا ببینند ترامپ پس از دیدار با شی، چگونه درباره تایوان صحبت خواهد کرد. پس از دیدار ماه مه با شی، ترامپ — که دولتش در ماه دسامبر با بسته فروش تسلیحاتی ۱۱ میلیارد دلاری به تایوان موافقت کرده بود — اعلام کرد که بسته دوم به ارزش حدود ۱۴ میلیارد دلار را معلق نگه داشته و آن را «اهرم چانه‌زنی بسیار خوبی» توصیف کرد.

کریگ سینگلتون، از اندیشکده «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها»، اظهار داشت که پکن ممکن است بر این باور باشد که در قضیه تایوان، مبنای جدیدی را در تعامل با ترامپ تثبیت کرده است. او گفت که استفاده شی از واژه «پایبندی» (adhere) معنادار است، زیرا «این امر نشان می‌دهد که پکن معتقد است واشنگتن هم‌اکنون به شیوه‌ای که آن‌ها می‌خواهند، رفتار می‌کند.» او افزود: «در شرایط فعلی که فروش تسلیحات به تایوان متوقف شده است، چین ممکن است به‌تدریج این خویشتن‌داری را نه به عنوان یک وقفه موقت، بلکه به عنوان یک مبنای جدید تلقی کند. هدف پکن این است که ترامپ را متقاعد کند تا خطوط قرمز چین را در تعریف خود از یک رابطه باثبات، لحاظ کند.»

روز پنج‌شنبه، دموکرات‌های سنا از این نشست انتقاد کردند و گفتند که ترامپ در کسب امتیازات قابل‌توجه از پکن در زمینه‌های تجارت، امنیت، هوش مصنوعی یا حقوق بشر ناکام مانده است. آن‌ها همچنین از ترامپ به دلیل عدم اشاره علنی به فشارهای نظامی چین بر تایوان انتقاد کردند و خواستار تحویل فوری کمک‌های نظامی و تسلیحات مصوب به این جزیره شدند.

تشریفات پرزرق‌وبرق، بدون دستاورد ملموس

در همین رابطه، بلومبرگ هم نوشت، مراسمی که دونالد ترامپ برای شی جین‌پینگ، رهبر چین، تدارک دید، سرشار از تشریفات پرزرق‌وبرق و کلی‌گویی‌های معمول بود اما دستاورد ملموس و مهمی در پی نداشت. تا پنج‌شنبه عصر، مهم‌ترین خبر در رابطه با این نشست پیش از آغاز رسمی آن اعلام شد؛ زمانی که اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، درست هم‌زمان با فرود هواپیمای شی جین‌پینگ، خبر تمدید دوماهه آتش‌بس تجاری میان دو طرف را اعلام کرد.

ضیافت شام در کاخ سفید، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس

توافق‌های مورد انتظار برای کاهش تعرفه‌ها و ایجاد کانال ارتباطی جدید در حوزه هوش مصنوعی هنوز اعلام نشده‌اند و افت ارزش سهام شرکت‌های چینی در بورس هنگ‌کنگ نشان می‌دهد که معامله‌گران نشانه‌ای از پیشرفت در این زمینه ندیده‌اند. این روز با ضیافت شامی رسمی شامل منویی سه-بخشی و با حضور غول‌های حوزه فناوری و امور مالی آمریکا به پایان رسید.

ترامپ مجسمه‌ای از عقاب سرسفید — نماد ملی ایالات متحده — به شی هدیه داد و اعلام کرد که روابط او و شی «هرگز تا این حد خوب نبوده است.» سپس به نظر می‌رسید او از چارچوب برنامه‌ریزی‌شده خارج شده و مهمانان شام را برای بازدید از محل ساخت‌وساز سالن رقص کاخ سفید دعوت کرد. شی در سخنرانی خود هنگام صرف شام، روایتی کلی و آرمان‌گرایانه از روابط آمریکا و چین ارائه داد که بر تنش‌های تاریخی سرپوش می‌گذاشت.

دوستی واقعاً عالی یا رقیب ژئوپلتیک؟

این در حالی است که این دو رهبر مسائل چالش‌برانگیز فراوانی برای حل‌وفصل دارند؛ در ماه‌های پیش از این اجلاس، چین متهم شده بود که موقعیت ایالات متحده را در داخل و خارج از کشور تضعیف می‌کند. ترامپ در یک سخنرانی در ساعات پربیننده ماه ژوئیه ادعا کرد که چین «بزرگترین دستکاری در داده‌های انتخاباتی در تاریخ» را انجام داده است. بازرسان تسلیحاتی شواهدی کشف کردند که نشان می‌دهد حوثی‌ها از قطعات ارسالی از چین برای تولید سلاح در یمن استفاده کرده‌اند. چین همچنان به خرید نفت خام ایران ادامه می‌دهد و قطعات هواپیمای رادارگریز F-35 ارسالی به هنگ کنگ را تحت شرایط نامشخصی نگه داشته است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، و بانوی اول آمریکا، ملانیا ترامپ، به همراه شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و همسرش پنگ لی‌یوان، پس از مراسم استقبال در ایوان جنوبی کاخ سفید در واشنگتن، محل را ترک می‌کنند، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس

اما در طول روز، ترامپ بارها شی را به عنوان یک دوست به جای رقیب اصلی ژئوپلیتیکی ایالات متحده، با وجود رقابت شدید کشورهایشان در زمینه هوش مصنوعی و اختلاف نظر در تجارت، معرفی کرد.

ترامپ با شروع سه ساعت رویداد در کاخ سفید، از «دوستی واقعاً عالی» خود با شی تمجید کرد و گفت: «ما می‌توانیم به دستاوردهای زیادی برسیم.» با این حال، انتظارات در آستانه این اجلاس مبنی بر اینکه این اجلاس به پیشرفت‌هایی در مورد اختلافات عمده منجر شود، کم بود.

شی کمتر پرشور بود و بر اهداف سیاسی، از جمله تحت فشار قرار دادن ترامپ برای بررسی همکاری بیشتر برای اطمینان از اینکه هوش مصنوعی «تحت کنترل انسان» باقی بماند، تمرکز کرد. ترامپ این تصور را که هوش مصنوعی تهدیدی ایجاد می‌کند، رد کرده است. شی جین پینگ گفت: «چین درهای خود را کاملاً باز نگه می‌دارد و از شرکت‌های آمریکایی که مایل به سرمایه‌گذاری و تجارت در آنجا هستند، استقبال می‌کند. ما امیدواریم که با شرکت‌های چینی در ایالات متحده منصفانه رفتار شود.»

هدیه‌ای برای شی

این اجلاس تاکنون هدیه‌ای برای شی جین پینگ بوده، زیرا او مورد استقبال رئیس‌جمهوری از آمریکا قرار گرفته که تاکنون برای به دست آوردن مجدد نفوذ از زمان جنگ تجاری دو کشور در سال گذشته تلاش کرده است. قرار است این دو رهبر روز جمعه قبل از عزیمت شی جین پینگ، چای بنوشند و از آرشیو ملی بازدید کنند.

دونالد ترامپ هنگام بازدید از محوطه جنوبی کاخ سفید و در کنار بالگرد ریاست‌جمهوری، با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، گفتگو می‌کند، ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶/ عکس از خبرگزاری آسوشیتدپرس

این در حالی است که جنجال‌ها و حواس‌پرتی‌های بی‌شماری که دومین سال بازگشت ترامپ به قدرت را رقم زده است، در کاخ سفید به نمایش گذاشته شد. هیچ شبکه تلویزیونی بزرگ آمریکایی تصاویر زنده‌ای از جلسه این رهبران پخش نکرد. معمولاً چنین اجلاسی بر امواج رادیویی و تلویزیونی غالب بود، اما از زمانی که رئیس جمهور کانال‌های کابلی CNN، MS NOW و رسانه آنلاین Politico را از کاخ سفید ممنوع کرد، شبکه‌ها اکثراً از پخش ویدیوی ترامپ خودداری کرده‌اند.  گزارشگران این رسانه‌ها پس از طرح دعوی در دادگاه مبنی بر نقض حقوق اساسی خود توسط این ممنوعیت، با حکم قاضی فدرال به کار خود بازگشتند. رئیس‌جمهورِ شیفته‌ی تلویزیون، در رسانه‌های اجتماعی از سکوت رسانه‌ها شکایت کرد و رسانه‌ها را متهم کرد که از پخش تصاویر این اجلاس «باشکوه» خودداری می‌کنند، زیرا «نمی‌خواستند نامی از 'ترامپ' برده شود.» در میان کسانی که تصاویر را پخش نکردند، فاکس نیوزِ طرفدار ترامپ نیز حضور داشت.

ترامپ همچنین در مقابل شی، جو بایدن، سلف خود را مسخره کرد و عکس‌هایی از روسای جمهور گذشته را که در ستون تاریخی کاخ سفید نصب کرده بود، در قاب طلایی به او نشان داد. به جای عکس بایدن، یک خودکار قرار دارد.

پس از این دیدار، ترامپ سکوی فرود سنگی هلی‌کوپتر را که در چمن جنوبی نصب کرده بود به شی نشان داد و گفت شی «عاشق گرانیت خوب است». او حتی رهبر چین را به داخل هلی‌کوپتر ریاست جمهوری آورد. در طول یک وقفه بعدازظهر در برنامه، ماشین‌آلات سنگین تیم‌های ساختمانی در حالی که در سالن رقص کار می‌کردند، در دوردست به صدا درآمدند. این سفر با آخرین سفر رسمی شی جین پینگ در سال ۲۰۱۵، کاملاً متفاوت بود. باراک اوباما، رئیس جمهور وقت، یک کنفرانس مطبوعاتی با شی جین پینگ برگزار کرد که در آن با دقت دستور کار خود را شرح داد. رهبر آمریکا گفت که این کنفرانس شامل «بحثی صریح» در مورد حقوق بشر بود. ترامپ روز پنجشنبه هیچ اشاره‌ای به این موضوع نکرد و سوالات خبرنگاران در مورد جیمی لای، فعال دموکراسی زندانی هنگ کنگ را نادیده گرفت.

در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، تیم او روی برنامه‌هایی برای رسیدگی به ادعاهای سرقت مالکیت معنوی توسط چین و توافقات تجاری گسترده‌تر که شامل طیف وسیع‌تری از مسائل نسبت به آتش‌بس فعلی بود، کار می‌کرد. ترامپ چین را به خاطر شیوع کووید-۱۹ در سال ۲۰۲۰ سرزنش کرد و آن را «ویروس چین» نامید. این هفته، او از شی جین پینگ به خاطر استقبال گرمی که در ماه مه در پکن از او شد، تمجید کرد و همین پیشنهاد را در واشنگتن نیز به او داده است.