نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به «فرانسیس هالزن»، اخترفیزیکدان بلژیکی و استاد دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، رسید؛ دانشمندی که با ایده ساخت یک رصدخانه عظیم در یخ‌های قطب جنوب، مسیر تازه‌ای برای مطالعه کیهان باز کرد. هالزن از دهه ۱۹۸۰ ایده استفاده از یخ‌های قطب جنوب برای شناسایی نوترینوها را دنبال می‌کرد؛ ذراتی بسیار کوچک، بدون بار الکتریکی و با جرمی ناچیز که تقریباً بدون تغییر از میان ماده عبور می‌کنند. این ذرات می‌توانند از دل ستاره‌ها، سیارات و حتی کهکشان‌ها عبور کنند و اطلاعاتی از دوردست‌ترین نقاط کیهان با خود به زمین بیاورند.
نتیجه این ایده، ساخت «IceCube» بود؛ رصدخانه‌ای که در یک کیلومتر مکعب از یخ‌های قطب جنوب، ۵۱۶۰ حسگر نوری را در عمق زمین مستقر کرده است. این حسگرها نور بسیار ضعیفی را که در اثر برخورد نوترینو با هسته اتم ایجاد می‌شود، ثبت می‌کنند.
تیم IceCube در سال ۲۰۱۳ نخستین شواهد از نوترینوهای کیهانی را گزارش کرد و بعدها به اندازه‌ای داده جمع‌آوری شد که کشف آنها تأیید شود.
نوبل امسال در واقع از ایده‌ای تقدیر می‌کند که امکان شکل‌گیری «نوعی کاملاً جدید از نجوم» را فراهم کرده؛ نجومی که به جای نور، از ذرات شبح‌وار برای دیدن اعماق کیهان استفاده می‌کند.
