به گزارش اکوایران، خرید باشگاه منچسترسیتی در سال ۲۰۰۸ از سوی شیخ منصور بن زاید آل نهیان، معاون رئیس امارات متحده عربی و معاون نخست‌وزیر این کشور، باشگاه انگلیسی را به قدرتی بزرگ در لیگ برتر و فوتبال اروپا تبدیل کرد. اکنون مشکلات حقوقی این باشگاه ممکن است راهبرد ابوظبی را تغییر دهد؛ بااین‌حال، این موفقیت ورزشی اکنون زیر سایه بزرگ‌ترین رسوایی مالی تاریخ لیگ برتر قرار گرفته است؛ رسوایی‌ای که آینده سرمایه‌گذاری‌های امارات در ورزش اروپا و حوزه‌های دیگر را با ابهام روبه‌رو کرده است.
باشگاه محبوب انگلیسی در معرض اتهامات جدی
به نوشته خبرگزاری الجزیره، پرونده طولانی منچسترسیتی که روند آن از سال ۲۰۰۹ آغاز شده، ظاهراً به نقطه عطفی تعیین‌کننده رسیده است؛ زیرا گزارش‌هایی منتشر شده‌اند مبنی بر اینکه این باشگاه فوتبال در تمامی موارد، به‌جز یکی، از مجموع ۱۱۵ اتهام نقض مقررات مالی لیگ برتر انگلیس مجرم شناخته شده است. منچسترسیتی به این حکم اعتراض کرد که نشان می‌دهد روند رسیدگی هنوز به پایان نرسیده و پرونده اکنون وارد مرحله متفاوتی می‌شود و همچنان راه زیادی تا پایان آن باقی مانده است.
اکوایران: حمایت ابوظبی از تفاهم‌نامه احتمالی میان ایران و ایالات متحده و همراهی این دولت با قطر و سعودی، از جهاتی در تعارض با سیاست خارجی چند سال اخیر این دولت قرار می‌گیرد.
صدور حکم محکومیت، یکی از مهم‌ترین احکام تاریخ فوتبال انگلیس به شمار خواهد رفت؛ آن هم در پرونده‌ای که بیش از سه سال سایه خود را بر لیگ برتر گسترده است. این روند پرسش‌هایی درباره مقررات مالی، سلامت رقابت‌ها و چگونگی اجرای قوانین لیگ در قبال موفق‌ترین باشگاه‌های آن مطرح کرده است. بااین‌حال، منچسترسیتی همواره هرگونه تخلفی را انکار کرده و در بیانیه‌ای بار دیگر بر همین موضع تأکید کرده است.
این باشگاه اعلام کرد: «روند رسیدگی لیگ برتر همچنان ادامه دارد، بخش‌های مهمی از آن باقی مانده است و این روند تابع الزامات سخت‌گیرانه محرمانگی است؛ بنابراین، موضع باشگاه فوتبال منچسترسیتی همچنان با بیانیه‌ای که در فوریه ۲۰۲۳ منتشر کرد، مطابقت دارد. باشگاه طی هشت سال گذشته، با جدیت به روند قانونی رسیدگی احترام گذاشته است؛ بر این اساس که هیئت‌مدیره و مدیران اجرایی لیگ برتر به‌عنوان نهاد ناظر، مستقل، بی‌طرف و منصفانه عمل خواهند کرد و از تأثیرگذاری جانبدارانه مصون خواهند بود.»
پیشینه اتهامات علیه منچسترسیتی چیست؟
از زمانی که گروه ابوظبی یونایتد، متعلق به شیخ منصور، در سال ۲۰۰۸ منچسترسیتی را خرید، این باشگاه هشت بار قهرمان لیگ برتر انگلیس شده است. همچنین قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا، چهار قهرمانی جام حذفی انگلیس و هفت قهرمانی جام اتحادیه را به دست آورده است. منچسترسیتی در حال حاضر، پس از پیروزی در پنج مسابقه نخست خود، در صدر جدول لیگ برتر قرار دارد. اکنون تمامی این افتخارات ممکن است در معرض تهدید قرار بگیرند.
نمای کلی از هواداران در خارج از ورزشگاه اتحاد باشگاه منچستر سیتی/عکس از خبرگزاری رویترز
اتحادیه فوتبال اروپا، یوفا، در سال ۲۰۲۰ منچسترسیتی را به مدت دو سال از حضور در لیگ قهرمانان اروپا محروم کرد. دلیل این تصمیم آن بود که یوفا تشخیص داده بود باشگاه درآمدهای حاصل از قراردادهای حمایت مالی خود را در فاصله سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۶ بیش از میزان واقعی گزارش کرده است؛ بااین‌حال، منچسترسیتی با موفقیت به دادگاه داوری ورزش (CAS) اعتراض کرد و این دادگاه محرومیت را لغو کرد.
لیگ برتر در فوریه ۲۰۲۳، منچسترسیتی را به‌دلیل تخلفات مالی ادعایی در فاصله فصل‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳-۲۰۲۲ به یک کمیسیون مستقل ارجاع داد. در آن زمان لیگ برتر این باشگاه را به ۱۱۵ مورد نقض ادعایی مقررات خود در فاصله فصل‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸-۲۰۱۷ متهم کرد. این باشگاه همواره اتهامات را رد کرده است. یکی از جدی‌ترین اتهامات این بود که منچسترسیتی در هر یک از فصل‌های ۲۰۱۰-۲۰۰۹ تا ۲۰۱۸-۲۰۱۷، اطلاعات مالی دقیقی ارائه نکرده که تصویری «واقعی و منصفانه» از درآمدهای باشگاه، از جمله درآمدهای حاصل از قراردادهای حمایت مالی، و هزینه‌های عملیاتی آن ارائه دهد. بر اساس گزارش رسانه‌های بریتانیایی، جلسه رسیدگی در ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۴ آغاز شد و پس از نزدیک به سه ماه، در ۶ دسامبر به پایان رسید. پرونده را کمیسیونی مستقل متشکل از سه نفر بررسی کرد که اعضای آن از سوی رئیس مستقل هیئت قضایی لیگ برتر منصوب شده بودند.
اهمیت این پرونده برای منچسترسیتی به‌ویژه از آن جهت بالاست که باشگاه‌های دیگر پیش‌تر به‌دلیل نقض مقررات مالی با مجازات‌های ورزشی روبه‌رو شده‌اند. باشگاه اورتون در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۳، به‌دلیل دو مورد جداگانه نقض مقررات سودآوری و پایداری مالی لیگ برتر، در مجموع هشت امتیاز از دست داد. ناتینگهام فارست نیز در مارس ۲۰۲۴، به‌دلیل نقض همین مقررات، با کسر چهار امتیاز مواجه شد.
اگر منچسترسیتی اعتراض کند، پرونده همچنان ادامه خواهد یافت؟
اتهامات علیه منچسترسیتی بسیار گسترده‌تر از پرونده‌های دیگر هستند و بیش از یک دهه را در بر می‌گیرند. از این نظر، این پرونده در تاریخ لیگ برتر انگلیس بی‌سابقه است. وکلای حقوقی، مدیران باشگاه‌ها و هواداران در سراسر لیگ سال‌ها در انتظار صدور حکم بوده‌اند.
شیخ محمد بن زاید، رئیس امارات و شیخ منصور بن زاید، مالک اماراتی منچسترسیتی و معاون رئیس امارات، در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۳ در استانبول در فینال لیگ قهرمانان اروپا بین اینتر میلان و منچستر سیتی حضور می‌یابند/عکس از خبرگزاری فرانسه
ایان هارگریوز، شریک یک شرکت حقوقی متخصص در دعاوی به نام کویلون لا، گفت: «حکمی که گفته می‌شود صادر شده، پایان ماجرا نیست؛ بلکه آغاز مرحله جدیدی در یکی از زیرنظرگرفته‌شده‌ترین نبردهای حقوقی تاریخ ورزش جهان است.» به گفته او، پرسش‌های اصلی این هستند که هیئت رسیدگی چه مجازاتی را متناسب تشخیص خواهد داد و از پرونده‌های قبلی چه رهنمودهایی می‌توان استخراج کرد. هارگریوز گفت: «گزینه‌های بسیار متنوعی وجود دارد؛ از محرومیت از نقل‌وانتقالات در سوی ملایم‌تر طیف گرفته تا اخراج از لیگ به‌عنوان شدیدترین پیامد ممکن.
همچنین این پرسش مطرح است که آیا تصمیم هیئت رسیدگی در برابر یک اعتراض حقوقی جدی و پرمناقشه دوام خواهد آورد و اعتراض احتمالی بر چه مبنایی مطرح خواهد شد. بخش زیادی از ماجرا به جزئیات یافته‌ها و استدلال‌های هیئت بستگی خواهد داشت؛ جزئیاتی که هر دو طرف ناگزیر آن‌ها را به‌دقت بررسی خواهند کرد.» کارولین دینناژ، رئیس کمیته منتخب فرهنگ، رسانه و ورزش پارلمان بریتانیا، در واکنش به گزارش‌های منتشرشده خواستار رعایت روند قانونی رسیدگی شد و در عین حال تأکید کرد که پرونده باید در سریع‌ترین زمان ممکن به نتیجه برسد.
مدیریت خاورمیانه‌ای، فوتبال انگلیسی
در همین رابطه العربی‌الجدید می‌نویسد که موفقیت باشگاه منچستر سیتی با سرمایه‌گذاری عظیم ابوظبی در خرید بازیکنان، کادر مربیگری و زیرساخت‌ها امکان‌پذیر شد. منچسترسیتی به نماد اصلی جاه‌طلبی‌های ورزشی امارات متحده عربی تبدیل شد. ورزش، به‌ویژه فوتبال که جهانی‌ترین رشته ورزشی به شمار می‌رود، از دیرباز برای ثروتمندان و افراد مشهور جذاب بوده است و خانواده حاکم ابوظبی نیز از این قاعده مستثنا نیستند.
به گفته ناتالی کخ، استاد دانشگاه سیراکیوز: «بسیاری از نخبگان کشورهای خلیج فارس سرمایه‌گذاری‌های خود را بر اساس علایق شخصی انتخاب می‌کنند و شیخ منصور نیز از گذشته تاکنون از هواداران فوتبال بوده است.»
موفقیت ورزشی منچستر سیتی تحت‌الشعاع بزرگ‌ترین رسوایی مالی لیگ برتر قرار گرفته است/عکس از گتی ایمجز
منچسترسیتی در ۱۳۳ سال نخست تاریخ خود تنها دو بار قهرمان لیگ شده بود، اما در سال ۲۰۱۳ نخستین عنوان از هشت قهرمانی خود در لیگ برتر را به دست آورد و مالکان باشگاه به سرمایه‌گذاری‌های سنگین ادامه دادند. پپ گواردیولا، سرمربی پرافتخار، در سال ۲۰۱۶ هدایت تیم را بر عهده گرفت و شمار زیادی از بازیکنان سرشناس پیراهن منچسترسیتی را پوشیدند؛ پیراهن‌هایی که در سراسر جهان دیده می‌شدند.
کریستیان اولریشسن، پژوهشگر خاورمیانه در مؤسسه سیاست عمومی بیکر دانشگاه رایس، به العربی‌الجدید گفت: «این رابطه از این جهت موفق بوده است که تبدیل منچسترسیتی از باشگاهی متوسط در شمال‌غرب انگلیس به قدرتی جهانی و قهرمانی همیشگی، با ابوظبی و رهبران آن پیوند خورده است.»
این رهبران، خلدون المبارک، رئیس منچسترسیتی و مقام بانفوذ دولتی، را نیز شامل می‌شوند. اولریشسن افزود: «خلدون المبارک در سال ۲۰۰۹ گفته بود: "نحوه مدیریت این پروژه چیزهای زیادی درباره هویت ما به جهان می‌گوید." پیوندزدن امارات با تحول بنیادین و موفقیتی بی‌سابقه، یکی از عناصر اصلی این روایت بوده است.»
این تجربه الهام‌بخش دیگر کشورهای منطقه نیز شد. در سال ۲۰۱۱، شرکت سرمایه‌گذاری ورزشی قطر (Qatar Sports Investments) که شش سال پیش از آن از سوی شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، در آن زمان پسر و ولیعهد قطر، تأسیس شده بود، کنترل باشگاه پاری‌سن‌ژرمن را به دست گرفت. پس از سرمایه‌گذاری گسترده، سلطه این باشگاه بر فوتبال فرانسه سرانجام به موفقیت در اروپا نیز انجامید و پاری‌سن‌ژرمن در سال ۲۰۲۵ و بار دیگر در سال ۲۰۲۶ قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شد.
در سال ۲۰۲۱، صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی کنترل باشگاه نیوکاسل یونایتد را به دست گرفت. موفقیت این باشگاه در مقایسه با منچسترسیتی و پاری‌سن‌ژرمن نسبتاً محدود بوده است؛ زیرا مقررات مالی لیگ برتر که در سال ۲۰۱۳ معرفی شدند، میزان زیان مالی قابل‌تحمل نیوکاسل را محدود کرده و مانع از آن شده‌اند که این باشگاه بتواند بدون محدودیت هزینه کند؛ همان نوع هزینه‌کردی که در برخی باشگاه‌های رقیب دیده می‌شود.
افول جاه‌طلبی‌های ورزشی خاورمیانه‌ای
نشانه‌هایی وجود داشت که جریان سرمایه‌گذاری از مدتی قبل رو به کاهش گذاشته بود. ابوظبی در سال ۲۰۱۳ گروه سیتی فوتبال را تشکیل داد؛ شبکه‌ای جهانی از باشگاه‌های فوتبال که بر اساس الگوی چندباشگاهی فعالیت می‌کند. این مجموعه با محوریت منچسترسیتی گسترش یافت و ۱۲ تیم را در ایالات متحده، استرالیا، هند، ژاپن، برزیل، چین و کشورهای دیگر در بر گرفت؛ بااین‌حال، از سال ۲۰۲۳ تاکنون باشگاه جدیدی به این مجموعه اضافه نشده است. این گروه در سال ۲۰۲۵ از هند خارج شد و در سال ۲۰۲۶ نیز از ژاپن کنار رفت. در ماه آوریل، صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی پس از آنکه از سال ۲۰۲۲ تاکنون پنج میلیارد دلار در لیگ گلف ال‌آی‌وی سرمایه‌گذاری کرده بود، به این پروژه پایان داد.
کخ به العربی‌الجدید گفت: «رهبران سیاسی امارات، عربستان سعودی و قطر اکنون با دقت بیشتری ترازنامه‌های مالی خود را بررسی می‌کنند. آن‌ها همچنین متوجه شده‌اند که بسیاری از این سرمایه‌گذاری‌های پرزرق‌وبرق به‌اندازه‌ای که تصور می‌کردند یا حامیانشان وعده داده بودند، سودآور نیستند.»
پیش از بحران نیز نشانه‌هایی وجود داشت که جریان سرمایه‌گذاری ابوظبی در ورزش جهانی در حال کاهش است/عکس از گتی ایمجز
او افزود که این روند در شرایطی رخ می‌دهد که اقتصاد منطقه با کندی مواجه شده و جنگ جاری میان آمریکا و ایران نیز فشارها را تشدید کرده است؛ جنگی که ضربه شدیدی به منطقه وارد کرده است. کخ گفت: «رهبران کشورهای خلیج فارس در داخل کشور با فشارهای مالی و سیاسی عظیمی روبه‌رو هستند. جنگ مشروعیت داخلی آن‌ها را تهدید می‌کند. مردم امارات، عربستان سعودی و قطر بیش‌ازپیش احساس می‌کنند که در این دوران دشوار باید منافع خودشان در اولویت قرار گیرد.»
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که شاید دوران ورود گسترده و چشمگیر بازیگران بزرگ خلیج فارس به ورزش اروپا، به‌ویژه فوتبال، به پایان رسیده باشد. سایمون چادویک، استاد ورزش آفروـاوراسیایی در مدرسه کسب‌وکار اِم‌لیون در پاریس، به العربی‌الجدید گفت: «دوران طلایی دست‌کم فعلاً به پایان رسیده است. بازده مالی مالکیت یک باشگاه محل تردید است. محیط سیاسی و مقرراتی بیرونی پیچیده است. تأثیر ملموس این سرمایه‌گذاری‌ها بر فوتبال داخلی ناچیز است. افزون بر این، دارایی‌های ورزشی ارزشمند در خارج از کشور، بیش از آنکه برای کشورهای خلیج فارس اعتبار به همراه بیاورند، به اعتبار صاحبان و دریافت‌کنندگان آن‌ها می‌افزایند. کشورهای خلیج فارس اغلب به ورزش‌شویی متهم می‌شوند یا با مخالفت ذی‌نفعانی روبه‌رو هستند که درباره نفوذ آن‌ها در فوتبال ابراز نگرانی می‌کنند.»
منچسترسیتی نمونه‌ای از همین خطرهاست. این باشگاه با اتهاماتی بی‌سابقه درباره نقض مقررات روبه‌رو شده و همین مسئله بار دیگر مقام‌های اماراتی مرتبط با آن را که سال‌ها در این پروژه نقش داشته‌اند، زیر ذره‌بین قرار داده است. پیامدهای این پرونده ممکن است بسیار فراتر از فوتبال گسترش یابد. اولریشسن گفت: «دولت امارات احتمالاً حکم پرونده منچسترسیتی را حکمی علیه خود تلقی خواهد کرد و ممکن است این موضوع را کاملاً شخصی بداند.»
این مسئله می‌تواند به‌ویژه برای بریتانیا مشکل‌ساز باشد؛ کشوری که امارات بزرگ‌ترین شریک تجاری آن در خاورمیانه است و حجم تجارت دوجانبه دو کشور در سال ۲۰۲۵ از ۳۳ میلیارد دلار فراتر رفت. سرمایه‌گذاری امارات در بریتانیا به حدود ۴۰ میلیارد دلار رسیده است. مجازات شدید منچسترسیتی و مقام‌های این باشگاه ممکن است به این رابطه بسیار مهم آسیب بزند؛ حتی اگر تحقیقات درباره باشگاه کاملاً مستقل باشد. اولریشسن در این رابطه گفت: «ممکن است متقاعدکردن طرف‌های اماراتی برای جداکردن عملکرد لیگ برتر و کمیسیون مستقل رسیدگی از روابط میان دو دولت دشوار باشد؛ به‌ویژه از آن جهت که دولت بریتانیا هیچ اختیاری برای مداخله در این روند ندارد.»
واکنش‌ها در منطقه
تاکنون بازتاب این پرونده در امارات در مقایسه با واکنش‌ها در دوحه و ریاض محدود بوده است. کخ گفت: «با توجه به اینکه روابط رهبران قطر و عربستان سعودی با امارات طی چند سال گذشته به‌طور فزاینده‌ای پرتنش شده است، آن‌ها این پرونده را تا حد زیادی با نوعی رضایت از گرفتاری رقیب دنبال می‌کنند. اما احتمالاً با این روایت نیز همدلی خواهند کرد که ماجرا بخشی از سوگیری عمومی غرب علیه کشورهای خلیج فارس است.»
کخ انتظار دارد ابوظبی نیز همین موضع را اتخاذ کند. او گفت: «چه این برداشت درست باشد و چه نادرست، اماراتی‌ها قطعاً این حکم را بخشی از روایت بزرگ‌تر شرق‌شناسانه‌ای خواهند دانست که بر اساس آن، کشورهای خلیج فارس شایسته جایگاه واقعی خود در سیاست بین‌الملل و صنایعی مانند ورزش جهانی نیستند.» بااین‌حال، از منظر فوتبال، این مسابقه همچنان پر از حادثه و هیجان است؛ اما هنوز به پایان نرسیده است.
